Nauwe banden tussen Trafigura en Angolese elite

De Paradise Papers onthullen nieuwe belastingontwijkende personen en organisatiesBeeld Trouw

Oliehandelaar Trafigura zette in belastingparadijzen bedrijven op voor een Angolese oud-generaal. Zo kan het bedrijf invloed uitoefenen op de Angolese politiek, zeggen deskundigen.

Oliehandelaar Trafigura, opgericht in Nederland, beheert en betaalt bedrijven in belastingparadijzen voor een Angolese oud-generaal. Deze Fragoso do Nascimento, ook wel ‘Dino’ genoemd, heeft volgens deskundigen grote invloed op het beleid van de regering van dit olierijke land in Zuidwest-Afrika. De innige band tussen de oliehandelaar en de generaal wordt door deskundigen op zijn minst opmerkelijk genoemd.

De relatie tussen Trafigura, bekend van het gifschip de Probo Koala, en Fragoso do Nascimento blijkt uit onderzoek van Trouw naar de Paradise Papers. Deze documenten uit de administratie van advocatenkantoor Appleby laten zien dat Trafigura bedrijven opzet, beheert en betaalt voor de oud-generaal, die geldt als een vertrouweling van voormalig president Dos Santos. “Dit getuigt van een perfecte manier om de Angolese staat te beïnvloeden”, stelt Marc Guéniat, die bij de Zwitserse ngo Public Eye vooral onderzoek doet naar grondstoffenbedrijven en corruptie.

Een op de drie mensen leeft in Angola in armoede, terwijl het land een van de grootste oliereserves ter wereld heeft. Veel van de olieopbrengsten komen terecht bij een kleine groep machthebbers. Het Amerikaanse inlichtingenbedrijf Stratfor noemt de Angolese elite een ‘gigantische roof-machine’. Dino was communicatieadviseur van Dos Santos, die afgelopen september na bijna 38 jaar aftrad. De president is volgens Stratfor een van de mensen die het meest profiteert van deze ‘roof-machine’. Wat de samenwerking met Trafigura de oud-generaal precies heeft opgeleverd, valt uit de stukken niet op te maken.

Vragen

Uit de Paradise Papers blijkt dat bedrijven van Dino bestuurd werden door directeuren van Trafigura. Ook gingen de rekeningen voor het beheer van zijn bedrijven naar Trafigura in Amsterdam. De oliehandelaar bevestigt dat het ‘administratieve ondersteuning’ bood aan Fragoso do Nascimento. Volgens hoogleraar accountancy Marcel Pheijffer aan Nyenrode universiteit roept de samenwerking tussen de oliehandelaar en Dino veel vragen op. “Het is voor Trafigura niet logisch om de rekeningen voor deze bedrijven te betalen. Het is niet duidelijk of deze kosten zijn doorberekend aan Dino of dat ze voor rekening van Trafigura zijn gebleven. Dit roept de vraag op of Trafigura voordelen heeft gekregen door de nauwe band met een vertrouweling van de Angolese oud-president.”

Marc Guéniat van Public Eye, vermoedt dat Trafigura voordelen kreeg door de samenwerking met Dino. In 2009 bemachtigde Trafigura een contract dat naar schatting 3,3 miljard dollar waard is. Volgens Guéniat was de samenwerking met Dino daarbij cruciaal. “Bij een normaal bedrijf zou dit gezien worden als een belangenconflict, maar bij Trafigura laat het zien dat de rollen van Trafigura en Dino door elkaar lopen.”

In een andere zaak tonen de Paradise Papers hoe miljoenen dollars uit het Angolese staatsfonds worden weggesluisd. Dat fonds is opgezet om de olierijkdom ten goede te laten komen aan de Angolese bevolking. Er komen echter tientallen miljoen terecht bij Jean-Claude Bastos, een Angolees-Zwitserse ondernemer die in 2011 werd veroordeeld omdat hij onterecht geld uit een bedrijf aan zichzelf had uitbetaald. Bastos is bevriend met José Filomeno dos Santos, directeur van het staatsfonds en zoon van oud-president Dos Santos.

Bastos’ bedrijf Quantum Global werd ingehuurd om drie miljard dollar uit het staatsfonds te investeren, blijkt uit onderzoek van de Zwitserse Tagesanzeiger. In ruil voor dat werk krijgt Bastos tientallen miljoenen dollars vergoeding per jaar. Dankzij constructies via belastingparadijzen blijven deze betalingen uit het zicht. Volgens econoom Andrew Bauer, die is gespecialiseerd in staatsfondsen, zijn deze vergoedingen ‘extreem hoog’. Bastos stelt juist dat de bedragen normaal zijn voor zijn branche.

De oliehandel in Angola werd jarenlang gedomineerd door slechts één bedrijf: Trafigura. De banden tussen dat megabedrijf en de Angolese politieke elite waren dan ook zeer nauw, blijkt uit de Paradise Papers.

Bekijk al onze berichtgeving in het dossier Paradise Papers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden