Natuurlijke bevalling nagebootst

Onder druk van zwangere vrouwen, voeren steeds meer gynaecologen een 'gentle sectio' uit. Een zo natuurlijk mogelijke keizersnede waarbij de baby direct bij de moeder wordt gelegd. De vraag naar deze methode is zo groot dat artsen wel moeten.

Na jarenlang medisch geploeter en ettelijke ivf-pogingen werd Anne Tel (40) vijf jaar geleden toch nog zwanger. Ze verheugde zich op een natuurlijke bevalling in bad of op een baarkruk, maar in elk geval thuis. Het liep anders en ze kreeg halsoverkop een keizersnede in het ziekenhuis. Haar dochter Felicia werd na de geboorte vrijwel direct meegenomen door een kinderarts voor onderzoek. De normaalste gang van zaken in de meeste ziekenhuizen. "Na jaren van afwachting zagen we op het moment suprême slechts een glimp van onze dochter", vertelt Anne. Vervolgens lag ik anderhalf uur op de operatiekamer te wachten tot alles was gehecht. Daarna kon ik haar pas echt bekijken; ze was al gewassen en aangekleed. Toen ik vorig jaar opnieuw zwanger werd, heb ik net zolang gezocht tot ik een ziekenhuis vond dat een gentle sectio aanbood. Ik had erover gelezen en het leek me de natuurlijkste vorm van een keizersnede."

Anne kwam uit bij het Ziekenhuis Amstelland in Amstelveen waar gynaecoloog Bert Wibbens de bevalling begeleidde. Dat ziekenhuis biedt sinds 2014 deze 'keizersnede nieuwe stijl' aan. "Patiënten vroegen er steeds om en als klein ziekenhuis onderscheiden we ons graag van de grotere ziekenhuizen met gastvrijheid en de menselijke maat", zegt Wibbens. "Een natuurlijke keizersnede past daar goed bij. Het verschil met een reguliere keizersnede is dat ik ouders meer betrek bij de bevalling. Bijvoorbeeld door een doorzichtige operatiedoek te gebruiken, zodat ze kunnen meekijken. Na de geboorte wordt de baby even kort door de kinderarts nagekeken en direct bij de moeder gelegd. Het huid-op-huid-contact is erg belangrijk voor het kind. Onderwijl hechten we de wond en verzorgen de moeder, alles in goede harmonie."

Compleet anders

Zo was dit voorjaar de geboorte van Anne's zoon compleet anders. "Door de doorzichtige doek zag ik Sebastiaan uit mijn buik geboren worden. Alsof je naar jezelf in een film kijkt", vertelt Anne Tel. "Kort daarna werd hij in doeken gewikkeld en bij me gelegd. Dat moment, dat eerste oogcontact en zijn lijfje tegen me aan... Ik merkte niets van de napijn, het hechten en een kleine bloeding die ik kreeg. Sebastiaan dronk gelijk aan mijn borst - iets wat bij Felicia veel problemen gaf in het begin."

Ook vader Frank blikt positief terug. "Bij een natuurlijke keizersnede is er voortdurend een extra verpleegkundige bij als aanspreekpunt. Zij legt alles zorgvuldig uit en omdat je haar al kent, geeft dat veel vertrouwen. Totaal anders dan het grote operatieteam met mondkapjes en onbekende ogen bij onze eerste bevalling. Het gaat om de belangrijkste gebeurtenis in je leven, dat wil je toch helemaal meemaken."

Hoogleraar verloskunde en gynaecoloog Sicco Scherjon van het UMCG introduceerde de gentle sectio in Nederland. Hij kiest zelfs 's nachts of bij een spoedkeizersnede voor de natuurlijke variant. "Het is prachtig om de baby via een keizersnede zo natuurlijk mogelijk geboren te zien worden. We noemen dat 'walking out the baby'. De baarmoeder trekt samen en als het hoofdje is geboren uit de buikwond, laten we het lijfje er langzaam door de baarmoeder uitstuwen. Soms huilt een baby al terwijl het lichaam nog in de baarmoeder zit. Deze methode zorgt voor een betere bloedcirculatie en longontplooiing. De navelstreng wordt iets later afgeklemd en daarna leggen we de baby bij de moeder. De borstvoeding komt sneller op gang en de moeder is vaak zo in de wolken dat ze minder pijn ervaart bij het afwikkelen van de keizersnede en hechten van de wond."

Snelle revolutie

Tegenwoordig bieden 62 ziekenhuizen de natuurlijke keizersnede aan. De Nederlandse Vereniging van Obstetrie en Gynaecologie meldt dat er wekelijks ziekenhuizen bij komen. Maar niet omdat gynaecologen het zo graag wilden. "Onder druk van patiënten is deze revolutie in de verloskunde onvoorstelbaar snel voltrokken. Zwangere vrouwen vroegen er steeds om en dwongen zo artsen hier serieus naar te kijken", vertelt Scherjon. "Toen ik vijf jaar geleden begon, was er veel weerstand. Collega's zagen niet in dat het voor moeder en kind beter was. Ze vonden het maar lastig, omdat een keizersnede in de operatiekamer plaatsvindt en daar alles volgens protocollen, hygiëneregels en veiligheidsnormen verloopt. Dan lijkt extra personeel, een vader en een moeder en ook nog eens een kind dat bij de moeder blijft lastig."

Collega-gynaecoloog Wibbens merkt weinig verschil. "Het is iets drukker op de OK, maar daar maken we goede afspraken over. Ik vind het als arts alleen maar leuker. Ouders zijn blijer en het kind doet het beter. Het enige waarvoor je moet oppassen is dat de baby niet onderkoeld raakt. Soms moet een kindje toch even in de couveuse; maar omdat je voortdurend alles uitlegt, is daar meer begrip voor bij ouders."

In Nederland bevalt 16 procent van de vrouwen via een keizersnede. Hoe vaak dat een natuurlijke keizersnede is, wordt niet geregistreerd. Ook ontbreekt (inter)nationaal onderzoek naar de effecten van deze bevalling. Onderzoek is moeilijk omdat ouders niet willen dat hun baby in de controlegroep zit. Inmiddels zijn het UMCG, Bronovo Ziekenhuis en Martini Ziekenhuis begonnen met registratie van alle natuurlijke keizersneden. De onderzoekers volgen de baby's om te kijken of ze positieve of wellicht negatieve effecten kunnen ontdekken. Hoogleraar Scherjon ziet alleen maar een meerwaarde: "Laatst stond een arts in opleiding naast me die inmiddels honderden keizersneden had gezien. Nu zag ze voor het eerst een gentle sectio die precies ging zoals die moet gaan. Ze stond ontroerd naast me. Samen zagen we hoe de baby langzaam uit de buik schommelde. Dat schurkt heel dicht tegen een natuurlijke bevalling aan. Veel vrouwen ervaren een keizersnede als een verlies, omdat hun lichaam op dat moment geen natuurlijke bevalling aankan. De gentle sectio verzacht dat verdriet."

Keizersnede in beeld

Van de natuurlijke keizersnede bij AnneTel is een film gemaakt voor het Ziekenhuis Amstelland (te zien op YouTube via trefwoorden: 'Amstelland gentle sectio'). Voor gynaecologen in opleiding maakte het UMCG een voorlichtingsfilm (YouTube, trefwoorden: UMCG obstetrie gynaecologie). Sinds vorige maand is gentlesectio.com in de lucht met informatie en een lijst van ziekenhuizen die deze keizersnede aanbieden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden