'Natuurlijk' houdt men in Suriname wapens achter

STOELMANSEILAND - "Er is natuurlijk weer niets georganiseerd" , moppert de leider van de Tucajanaindianen, Thomas Sabajo. "We hadden om half negen moeten beginnen, nu is het half twaalf en is er nog niets gedaan." Met zijn rechterhand, commandant Mattoo, sloft hij in de brandende zon achter de politiemannen en het OAS-team aan, die de mannen van het Jungle Commando zullen ontwapenen.

De derde ontwapeningsdag die voortvloeit uit het Surinaamse vredesverdrag, komt wat traag op gang. Maar de nieuwsgierigheid over het aantal wapens dat de mannen van Ronnie Brunswijk op Stoelmanseiland heeft, wordt er niet minder om. Op Moengo Tapoe, de huidige woonplaats van Brunswijk, leverden de Jungles tot algemene verbazing slechts 22 wapens in; het merendeel verroeste karabijnen daterend uit de tweede wereldoorlog. Verwacht wordt dat op Stoelmanseiland het leeuwedeel van de wapens wordt overgedragen.

Het vliegveldje van het bosnegerdorp is afgezet met geel lint en waarschuwingsborden voor het explosiegevaar. Twintig Junglemannen staan strak in de houding. Op een enkeling na ogen ze nauwelijks ouder dan twintig jaar. In hun rafelige kleding, strooien hoeden en baseballpetten steken ze wat versleten af bij commandant Ronnie in zijn onberispelijke soldatengroene pak.

Brunswijk draagt als eerste zijn wapen over, een .50 mitrailleur. "Die kon 'ie natuurlijk niet achterhouden, iedereen weet dat dat ding op Stoelie is," klinkt het niet zonder leedvermaak. Onder verbouwereerde blikken overhandigen de Jungles vervolgens hun wapens: "Is dat alles?" Er zijn dertien vooroorlogse karabijnen, een mitrailleur, een mand met kapotte geweren en een verroeste driepoot ingeleverd.

Monter

De optelsom is snel gemaakt. Tot nu toe heeft het Jungle Commando 36 wapens en wat explosieven ingeleverd. Momenteel vindt de tweede ronde van de wapeninlevering plaats maar niemand verwacht dat er veel bijkomt. Brunswijk denkt dat het aantal tussen de vijf en de vijftien zal liggen. Hij kijkt even monter als altijd. "Maar wat hadden jullie dan verwacht" , zegt hij breed lachend "het Jungle Commando heeft nooit veel wapens gehad."

Hij voert aan dat het leger een flink deel al in beslag heeft genomen bij zijn arrestatie op het kabinet van Bouterse in 1990, toen zijn twee lijfwachten door het leger werden vermoord. Ook werd in '87 een partij wapens, ter waarde van een miljoen dollar, geschaakt door de Franse politie. "Qua bewapening konden we ons natuurlijk nooit met het leger meten, maar we hadden het voordeel dat we het bos goed kennen" , beweert Brunswijk. "Natuurlijk wordt er wat achtergehouden maar daar kan ik niets tegen doen" , zegt hij laconiek.

De ontwapeningsprocedure lijkt een farce. Naar schatting wordt niet eens een vijfde van het aantal wapens ingeleverd. Ook beschikt haast iedere binnenlandbewoner over een jachtgeweer. De ontwapening is dus slechts een papieren kwestie. Door de Tucajana Amazones, de door het leger bewapende guerrillagroep, werden op Matta veertig automatische geweren en karabijnen aan de OAS overgedragen.

Net als Brunswijk geeft ook Thomas Sabajo toe, dat de Tucajana's niet alle wapens hebben ingeleverd. "Het is toch niet verstandig om alles meteen weg te geven," zegt hij. "Dat doet geen enkele buitenlandse guerrillagroep onder vergelijkbare omstandigheden." In feite begon de ontwapening van de Tucajana Amazones lang voor de vredesbesprekingen, het leger haalde een paar maanden geleden een groot deel van de wapens op bij de indiaanse dorpen.

Na de ontwapeningsceremonie, in de schaduw van de mangobomen, geeft een teleurgestelde minister Soemita een persbriefing. "Kijk, we weten natuurlijk niet wat het wapenarsenaal van de gewapende groepen is" . zegt hij. "Dat is juist de moeilijkheid. Brunswijk krijgt een boot en en vliegtuig beschikbaar om de rest van de wapens op te halen en we zullen wel zien wat het oplevert."

's Avonds viert Ronnie vrolijk feest in zijn houten woning op neuten, met veel bier en whisky. De beschamende ochtendceremonie schijnt geen invloed te hebben op humeur of ego. De uitgenodigde parlementsleden en journalisten worden getrakteerd op wazige videobeelden van Ronnie in al zijn gedaanten. Ronnie die zijn manschappen inspecteert, Ronnie op versiertoer in Parijs, Ronnie op promotiereis naar Nederland.

Hoogtepunt vormt de video van Ronnie die vorig jaar als gast in het praatprogramma van Gert Berg fungeerde. "Daar heb ik wel mooi zevenduizend gulden mee verdiend" , zegt de junglecommandant trots. De vraag van Berg: "Wat ga je doen Ronnie, als Bouterse weer een coup pleegt?" zorgt voor hilariteit. "Ha, ha, wat een vraag, schatert Brunswijk in zijn rood fluwelen fauteuil, "wat zou ik nu moeten doen?"

Aan de andere kant van het dorp tussen de bosnegerhutten schalt luide muziek uit het gemeenschapshuis. "Ik ben blij dat de wapens ingeleverd zijn" , verklaart Gerard, een simpel uit zijn ogen kijkende strijder met een pluizig baardje. Ik ga morgen aan de commandant melden dat ik weer terug ga naar Frankrijk." Gerard is een Franse vrijwilliger, afkomstig van het eiland Reunion. Vijf jaar geleden meldde hij zich aan bij het Surinaamse Jungle Commando uit 'idealistische overwegingen'. "Het karwei is nu geklaard" , vindt Gerard. "De commandant zal het vast niet erg vinden dat ik vertrek." Na ieder woord pau zeert Gerard even om uitgebreid te giechelen.

Op het terras staren politiemannen, militairen en Jungles verveeld voor zich uit. Tot het einde van de week, als 'alle wapens ingeleverd zijn', zullen politie en leger op Stoelmanseiland blijven. De politie krijgt in het dorp een permanente post. Jungles die een baan bij de politie ambieren moeten voldoen aan de eisen van het politiehandvest. Via een opleiding zullen ze als speciale eenheid aan het apparaat toegevoegd worden. "Wij stadsmensen hebben nu eenmaal weinig ervaring in het binnenland" " zegt de politiecommandant. "En dan is het heel handig als we over politiemannen beschikken die daar opgegroeid zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden