'Natuurlijk doen sekse en afkomst er toe'

Hoogleraar: Bij een strijd tussen partijgenoten is de inhoud minder belangrijk

Interviewers Jeroen Pauw en Paul Witteman konden hun oren niet geloven. Denkt PvdA-coryfee Nebahat Albayrak écht dat het voor de race om het leiderschap van haar partij niet uitmaakt dat ze vrouw is, en van Turkse afkomst? Ja, Albayrak vindt dat echt. Maar heeft ze ook gelijk?

Nee, zegt de Enschedese hoogleraar politicologie Kees Aarts, het klopt niet wat Albayrak zegt. "Natuurlijk doen sekse en afkomst er toe bij de afweging die mensen maken", zegt hij, wijzend op onder andere de kandidatenlijsten voor de Kamerverkiezingen. Sinds de jaren tachtig hebben vrijwel alle partijen de gewoonte om, als de lijsttrekker een man is, een vrouw op nummer twee te zetten. In de veronderstelling dat kiezers de vrouwelijke stem belangrijk vinden.

"Man, vrouw, afkomst in de zin van etniciteit, leeftijd; die kenmerken van kandidaten spelen wel degelijk een rol", meldt de wetenschapper. Maar hij nuanceert ook: "Het belang van die uiterlijkheden valt in het niet bij het belang van de opvattingen van de kandidaten en het beleid dat ze uitdragen. Dat overschaduwt alles."

Inhoud, daar draait het dus uiteindelijk om - en dat is precies waar Albayrak het bij 'Pauw & Witteman' maandagavond over wilde hebben. Dus heeft zij op zijn minst een béétje gelijk? In dit specifieke geval toch niet, denkt Aarts. De oud-staatssecretaris is kandidaat voor een verkiezing binnen de PvdA, de strijd gaat tussen partijgenoten. "Voor zover de kandidaten verschillende opvattingen hebben, worden die min of meer onderdrukt. Daar gaan ze elkaar niet op aanvallen", zegt de hoogleraar. "Dan wordt het wel heel moeilijk om niet te praten over iemands uiterlijke kenmerken."

Dat neemt overigens niet weg dat de politicoloog goed snapt dat de hoogste PvdA-vrouw bij de vorige verkiezingen, gesprekken over haar sekse en afkomst uit de weg gaat. Aarts: "Als je al zolang meeloopt, dan zit je niet vanwege je geslacht of afkomst op die plek, maar vanwege je kwaliteiten."

Ook Marleen Barth, leider van de Eerste Kamerfractie van de PvdA, vermoedt dat Albayrak geen excuus-Truus genoemd wil worden, iemand die het alleen ver schopt omdat ze een bepaalde groep vertegenwoordigt. Barth: "Ze is een vrouw en allochtoon, en dan kleeft het al snel aan je dat je daarom wel gekozen zal zijn. Nebahat wil op haar kwaliteiten worden beoordeeld en daar heeft ze groot gelijk in."

Maar het was wel Marleen Barth die zaterdagmorgen vrouwelijke partijgenoten opriep zich kandidaat te stellen. Barth had het 'echt jammer' gevonden als de grootste oppositiepartij tegenover het overwegend mannelijke kabinet niets anders had weten te stellen dan de drie heren die zich vorige week meldden.

"Los van hun kwaliteiten ben ik hartstikke blij dat we kunnen laten zien dat we ook capabele en intelligente vrouwen hebben. En ja, eentje ook nog allochtoon." Van diversiteit - in geslacht, afkomst, leeftijd, seksuele voorkeur - wordt een team, een partij, ja zelfs heel Nederland alleen maar beter, zegt Barth. Daarom riep ze vrouwen op te solliciteren. En daarom vindt ze het niet zo raar het daarover te hebben. "Het is moeilijk voor vrouwen aan de top te komen, ook in de politiek. We hebben een glazen plafond. Zolang dat zo is, moet je het benoemen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden