Natuur steeds meer ondergewaardeerd

Pleidooi van Balkenende voor economie boven landschapsbehoud is een teken aan de wand.

Premier Balkenende heeft via een persoonlijk beroep op voorzitter Barroso van de Europese Commissie geprobeerd de belangrijkste Europese natuurbeschermingsregeling af te zwakken. En dat deed hij achter de rug om van de Tweede Kamer, maatschappelijke organisaties en een deel van zijn kabinet. Balkenende stelde dat Natura 2000 economische ontwikkelingen blokkeert. Gelukkig heeft zijn collega-christen-democraat Barroso wél oog voor rentmeesterschap en verwijst hij Balkenendes argumenten in een niet mis te verstane reactie naar de prullenbak. Het is een incident dat helaas niet op zichzelf staat.

Twintig jaar geleden is de overheid voortvarend gestart met het realiseren van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), een keten van robuuste, onderling verbonden natuurgebieden. De EHS vormt de ruggengraat van de natuur in ons land. Als de aanleg in 2018 is voltooid, krijgen zowel de flora en fauna als de rustzoekende recreant voldoende ruimte. In 2001 heeft de regering naar aanleiding van een kamerbreed gesteunde motie nog extra geld vrijgemaakt om versneld bedrijven te verplaatsen en ecologische verbindingszones in te richten.

Met de eindstreep in zicht dreigt afronding van de EHS nu echter alsnog in een impasse te raken. Provincies twijfelen openlijk aan de haalbaarheid van volledige realisatie. Overijssel wil zelfs de EHS-hectares schrappen die in 2018 nog niet zijn verworven. CDA-Kamerlid Atsma pleitte onlangs voor een stop op grondaankopen voor natuur. Het beeld dringt zich op van een brug waarvan de overheid na decennia bouwen besluit om bij de voorlaatste peiler maar te stoppen.

Rond Natura 2000, het netwerk van Europese natuurgebieden die van uitzonderlijk belang zijn voor de biodiversiteit, zien we eenzelfde polarisatie. Het opstellen van beheerplannen verloopt daardoor in enkele gebieden buitengewoon stroef. Als er niets gebeurt, dreigt Natura 2000 in veel gebieden een ambitieloos traject te worden. En telkens duiken spookverhalen op.

Nederland zou rondom Natura 2000 teveel het beste jongetje van de klas willen zijn. CDA-kamerlid Koopmans onderbouwde die stelling onlangs met de mededeling dat Frankrijk maar 26 Natura 2000 gebieden heeft, terwijl Nederland er 162 heeft. Tammo Beishuizen, voorzitter van LTO Noord, maakte het nog straffer: Frankrijk zou maar twee Natura 2000 gebieden hebben. De werkelijkheid is dat Frankrijk, jaren eerder dan Nederland, 1705 Natura 2000 gebieden heeft aangemeld in Brussel. Hoewel aantoonbaar onjuist, zetten dit soort berichten steeds vaker de toon in het debat.

Natuur en economie zijn geen tegengestelde belangen. Natuurgebieden zijn er om planten en dieren een leefomgeving te bieden, maar ook om van te genieten. Miljoenen natuurliefhebbers bezoeken onze gebieden. Het maatschappelijk belang daarvan kan moeilijk worden overschat in een land met een van de hoogste bevolkingsdichtheden ter wereld. De behoefte aan natuur voor ontspanning neemt alleen maar toe.

Uit recent onderzoek van Motivaction blijkt dat in tien stedelijke regio’s in 2020 een tekort van 20 procent is aan ruimte om te wandelen en fietsen. Natuur levert nog meer maatschappelijk rendement op. Zo is de recreatiesector voor een groot deel afhankelijk van de natuur. In veel regio’s is natuurgebonden recreatie al een grotere economische factor dan de landbouw.

Het politieke draagvlak voor natuur is verbazingwekkend snel gekanteld. Balkenende beweert in zijn brief dat ook het maatschappelijk draagvlak voor natuurbescherming in Nederland sterk afneemt. Met Barroso zijn wij overtuigd van het tegendeel. Op dat punt gaapt er een enorme kloof tussen politiek en burger. Nederland moet snel ingrijpende keuzes maken over het buitengebied. Het zou interessant zijn om eens breed te inventariseren hoe het boeren is vergaan die hun bedrijf hebben verplaatst.

In een tijd waarin velen oproepen tot herbezinning op een mentaliteit van snelle winsten en kortetermijnbelangen, verdient investeren in het veiligstellen van natuur daadkrachtige prioriteit. De economische crisis zal weer overgaan. Welk landschap komt er tevoorschijn als de mist van die crisis is opgetrokken. Veel hangt af van bestuurders die hun winst niet zoeken in het louter uitvergroten en verdedigen van economische belangen, maar die met lef en visie integrale keuzes durven maken voor de toekomst van waardevolle landschappen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden