Natuur is geen kijkdoos

De Nota Ruimte, gisteren gepresenteerd door het kabinet, is een economienota. Dat is de kritiek uit met name de milieu-hoek. Voor alles krijgt de economische concurrentiekracht van Nederland de ruimte. Al zijn er ook tevreden reacties uit de milieuhoek. Zoals onderzoeker Han Lindeboom van het instituut Alterra, die blij is dat er vijf beschermde zeereservaten in de Noordzee komen - eindelijk.

Minister Sybilla Dekker (ruimtelijke ordening) beaamt dat het kabinet gekozen heeft om bij de indeling van Nederland toch vooral de economische concurrentiekracht van Nederland in ogenschouw te houden. ,,Er zijn bij de verdeling van de ruimte in Nederland heel veel verschillende belangen. Als minister moet je met alle wensen rekening houden, maar een kabinet moet ook keuzes maken. Wij vinden het belangrijk om Nederland internationaal op de kaart te houden.”

De natuurliefhebbers zijn niet allemaal even blij met deze nota. Bent u zelf een natuurmens?,,Als dat betekent dat ik dan iedere dag buiten moet zijn, nee. Het komt evenwel niet voor dat ik een heel weekend binnen blijf. Op zaterdagochtend loop ik hard hier in de duinen. Dat vind ik prachtig, even weg zijn. Je ontdekt steeds weer nieuwe dingen als je in Nederland op zoek gaat. Steeds weer landschappen en natuur waarvan je niet wist dat het zo was. Een prachtig gebied vind ik het bijvoorbeeld achter Groesbeek en Mook, de Mokerheide. Fantastisch.” Toch wordt u, als verantwoordelijk minister voor de Nota Ruimte, verweten dat de natuur onvoldoende voorop staat. De nota ademt de sfeer van economie.

,,Dat klopt. Het is ook niet zo dat het ruimtelijk beleid in Nederland in eerste instantie de natuur moet beschermen. Natuur is een van de functies waaraan ruimte gegeven kan en moet worden Wij hebben natuurlijk niet voor niets keuzes gemaakt met in ons hoofd de economische positie van Nederland. Die moet versterkt worden. Dat hebben we hard nodig in Nederland. Eigenlijk is het zo dat we met ruimtelijke ordening, of ruimtelijke ontwikkeling, de economische mogelijkheden faciliteren. Je geeft de ruimte aan het totstandkomen van een economische activiteit. Of dat op een bedrijventerrein is, of dat in de verbindingszones met de hoofdinfrastructuur is, of dat op Schiphol is, dat maakt niet zo veel uit. Daar moeten we het van hebben in Nederland.”U zegt: we hebben het hard nodig. De cijfers die het heden beschrijven onderbouwen die stelling. Maar we hebben het hier over een nota die dertig jaar vooruit kijkt.

,,Ja, maar we kijken in de nota ook verder dan de eerste doelstelling: het versterken van de economische concurrentiekracht. We kijken naar wonen, werken, de ecologische hoofdstructuur, bereikbaarheid, maar ook naar wat we noemen 'vitaal platteland'. We hebben bovendien twintig nationale landschappen aangewezen. Het is dus niet zo dat de natuur er 'niet is', maar vanuit de natuur alleen kun je Nederland niet ontwikkelen.”

Bent u de kritiek uit de milieuhoek inmiddels zat?

,,Nee, als er kritiek is, dan moet die geuit worden. Het is vervolgens wel belangrijk dat we allen erkennen dat er zoveel verschillende belangen zijn die in Nederland een ruimtelijk beslagmoeten krijgen. Al die belangen moet je dus als minister wel eerst bij elkaar brengen om vervolgens een keuze te kunnen maken. Je kunt dit land niet vanuit één belang ontwikkelen. En niemand kan zeggen dat wij als overheid niet echt gekozen hebben. We hebben gezegd: wij kiezen voor de concurrentiepositie. Maar we zeggen tegelijkertijd: we hebben de natuur op een aantal plekken wel goed te waarborgen, we hebben daar rekening te houden met de Vogel-en Habitatrichtlijnen. Dat zetten we niet even makkelijk weg, het spreekt vanzelf: dat hoor je gewoon te waarborgen.”

,,Maar we kiezen er ook voor de nationale landschappen niet op slot te zetten. We kijken wat voor ontwikkeling er mogelijk is, maar dat kan natuurlijk niet anders dan wanneer die ontwikkeling past in het karakter van het landschap. Je moet natuurlandschappen niet op slot zetten. Je kunt er geen kijkdoos van maken. Ik snap het gevoel wel van mensen die zeggen over een bepaald natuurgebied 'hoe dan ook, blijf ervan af'. Het is alleen ontzettend moeilijk als wij van 16 miljoen Nederlanders uitsluitend het gevoel bij elkaar moeten brengen. Persoonlijk vind ik het polderlandschap prachtig, die uitgestrektheid.

Ik kom echter ook mensen tegen die er niets aan vinden. Dat hou je.” Voor velen is de Hoeksche Waard zo'n gewaardeerd natuurgebied. Uit uitgelekte concepten van de Nota was al duidelijk dat daar gebouwd mag gaan worden. U bent er vervolgens nog langsgegaan om erover te praten. Maar er is niets veranderd in de nota.

,,Nee, dat klopt. We hebben uiteindelijk de keuze gemaakt om daar tot glastuinbouw te komen. Maar dat betekent nou ook weer niet dat daarmee de hele Hoeksche Waard als natuurgebied weg is. Het gaat om een gedeeltelijke verbouwing op een nader aan te wijzen plaats. Daar zit nog een heel achterland achter waardoor het karakteristieke van de Hoeksche Waard heel goed overeind kan blijven, denk ik. Ik begrijp de gevoelens wel van mensen die daar wonen, maar vanuit het nationaal belang gezien heb ik niet altijd een voor hen bevredigend antwoord.”

U heeft besloten deze nieuwe nota als een 'nadere uitwerking' van de vorige nota te beschouwen waardoor de nieuwe Nota Ruimte niet opnieuw de hele inspraakprocedure hoeft te doorlopen. Op aanvraag van de Tweede Kamer heeft de landsadvocaat de juridische houdbaarheid van deze zienswijze getoetst.

,,En nu kan ik zeggen dat de landsadvocaat mijn visie steunt. Daar ben ik ontzettend blij mee. Zo kunnen we vaart maken.” Er wordt al aangekondigd dat er rechtszaken komen.

,,Ja maar dat hoort bij de rechtsstaat. Als mensen dat gaan doen en ze doen dat uit overtuiging, dan moeten ze het ook maar doen. Mensen mogen hun overtuiging hebben. Maar ik vind het leuker als mensen met elkaar aan de slag besluiten te gaan.”

Hoe ziet Nederland er met deze nota over twintig jaar uit?

,,Ik denk dat we dan via de ruimtelijke ordening een stevige impuls hebben kunnen geven aan niet alleen de economische activiteit, maar juist ook aan het wonen, werken en recreëren. Dat je dat terugziet, niet alleen in de Randstad, maar in alle stedelijke netwerken of stedelijke gebieden, dat ieder gebied zijn eigen signatuur heeft kunnen vinden. Dat we de steden levendiger hebben gemaakt. En ik denk dat we tegen die tijd de ecologische hoofdstructuur die we nastreven hebben voltooid. ,,Ook hebben we al die tijd de hoofdinfrastructuur behoorlijk onderhouden en verder ontwikkeld, bijvoorbeeld naar het noorden. En ten slotte zullen de Nederlanders de nationale landschappen beter kennen en weten te vinden om er te recreëren. Dan heb je al met al echt iets ontwikkeld en bied je een beeld voor toekomstige generaties.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden