Natuur en Milieu denkt voor 1,5 ton mee

pilot | Samen met de industrie gaat milieu-organisatie Natuur en Milieu zwerfafval aanpakken. Het project is omstreden.

Milieuorganisatie Natuur en Milieu werkt mee in een onderzoek naar vermindering van zwerfafval, dat door de industrie is opgezet met de bedoeling statiegeld op drankblikjes en -flesjes te voorkomen. De stichting krijgt 150.000 euro van de verpakkingsbranche om gemeenten en verenigingen 'intensief en individueel' te begeleiden bij het terugdringen van zwerfafval.

De samenwerking met de industrie leidt tot verwondering bij het Recycling Netwerk, een coalitie van milieugroepen die streeft naar duurzaam beheer van afval. Natuur en Milieu is lid van dit netwerk. De leden, zoals Greenpeace, Milieudefensie en stichting De Noordzee, zijn vóór uitbreiding van statiegeld.

Natuur en Milieu werkt met de verpakkings- en frisdrankindustrie en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten samen in de pilot 'Schoon Belonen', waarin scholen en sportclubs worden beloond voor het inzamelen van plastic flesjes, blikjes en ander e soorten verpakkingsmateriaal.

De pilot is door de industrie opgezet om een alternatief 'beloningssysteem' voor de inzameling van flesjes en blikje te ontwikkelen. Eerder mislukte een lobby van de branche om het statiegeldsysteem op grote flessen af te schaffen. De sector vreest invoering van statiegeld op kleinere drankverpakkingen, die een groot bestanddeel vormen van het zwerfafval in Nederland.

Ruim tachtig gemeenten doen mee aan de zwerfafval-pilot van het Afvalfonds Verpakkingen waarin de supermarkten, producenten zoals Coca-Cola en de verpakkingsindustrie samenwerken. Scholen en verenigingen krijgen geld als ze zwerfvuil (blikjes en flesjes) inleveren en een gebied schoonhouden. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten werkt mee aan de pilot.

In een brief aan de staatssecretaris van milieu drong het Recycling Netwerk vorig jaar aan op streng toezicht op de zwerfafvalpilot. Een vorig onderzoek van de branche naar zwerfafval bleek namelijk niet te deugen.

Maar onder de brief aan de staatssecretaris ontbrak de handtekening van Natuur en Milieu. "We hebben vraagtekens bij de deelneming van Natuur en Milieu in de zwerfafval-pilot", zegt Robbert van Duin van het Reclycing Netwerk. "We vonden dat Natuur en Milieu de brief daarom niet mede kon tekenen."

Volgens directeur Tjerk Wagenaar van Natuur en Milieu is er niks mis met samenwerking met het bedrijfsleven. "Als je alleen aan de kant blijft staan, kun je geen invloed uitoefenen. De doelstelling is om op een kostenefficiënte manier honderd procent recycling van plastic te bereiken. Daar willen wij graag aan meedoen."

Wagenaar zegt dat hij weet dat de pilot in de eerste plaats is opgezet om uitbreiding van het statiegeldsysteem te voorkomen. "Laat duidelijk zijn: wij zijn voorstander van statiegeld. Maar er is niets tegen samenwerking met het bedrijfsleven. Dat doen we ook in het Energieakkoord. Ik ben onafhankelijk en voel me volkomen vrij om uit dit project te stappen als blijkt dat we vuile handen maken."

Natuur en Milieu haalt, sinds de overheid de subsidiekraan dicht draaide, driekwart van de inkomsten uit projecten die worden opgezet met het bedrijfsleven, overheid en fondsen. Het resterende kwart komt van donateurs en de Postcodeloterij.

Advocaat Rogier Hörchner uit Breda, die de statiegelddiscussie intensief volgt, noemt de zwerfafval-pilot 'een treuzeltactiek' van de industrie om invoering van statiegeld te voorkomen. Volgens hem deugt het onderzoek niet. Hörchner vroeg bij de 85 deelnemende gemeenten openbaarmaking van de informatie op over de pilot.

Daaruit blijkt volgens hem dat er in de meeste gemeenten maar een paar verenigingen meedoen aan de pilot. "In Zaanstad gaat een speeltuinvereniging een terreintje van ruim 2000 vierkante meter schoonhouden. Voor heel Zaanstad heb je dan 40.000 speeltuinverenigingen nodig om de hele stad vrij te houden van zwerfafval."

De Verdieping 10

Proef die statiegeld vertraagt

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden