NATUUR | De vlechtheg is terug van weggeweest

Ooit werden landerijen van elkaar gescheiden door heggen. Vaak kunstig gevlochten, zodat er geen stier doorheen kon uitbreken of een roofdier kon inbreken. Na de Tweede Wereldoorlog is 200000 kilometer heg vervangen door prikkeldraad. Veel veeteelt maakte plaats voor akkerbouw en draad was nu eenmaal eenvoudiger te leggen. Maar echt mooi is het natuurlijk niet.

De stichting wAarde is vijf jaar geleden begonnen aan de rehabilitatie van de vlechtheg. En dat is gelukt. De vlechtheg is niet zomaar een rijtje struiken naast elkaar, maar een dichte haag van horizontaal en verticaal groeiende takken. Bij de nog jonge struiken wordt het stevige hout tot tweederde ingesneden en opzij gelegd. Aangezien de nieuwe loten vanzelf naar het licht groeien, dus omhoog, ontstaat na vier, vijf jaar een gesloten, stevig hekwerk.

De heggen zijn er in alle soorten en maten. Ze kunnen bestaan uit meidoorn, sleedoorn, of hazelaar, maar ook gemengd zijn met braamstruiken of rozenbottels.

Stichting wAarde, een natuurorganisatie, is eerst begonnen met historisch onderzoek om aan te tonen dat de heg bij het Nederlandse cultuurlandschap hoort, net als in Engeland en Ierland. Een van de oudste teksten die naar vlechtheggen verwijst, is van Julius Ceasar. ,,In zijn oorlogsdagboek heeft hij het over de heggen van die rare Hollanders, hij kon er met geen mogelijkheid met zijn leger doorheen'', vertelt Thomas van Slobbe, directeur van wAarde.

De vlecht heg komt ook voor in het familiewapen van Piet Heyn, aangezien 'heyn' een ander woord is voor omheining.

Om in het huidige landschap nog wat restanten van vlechtheggen te vinden, moesten Van Slobbe en zijn medestanders heel wat toeren uithalen. ,,We zijn overal in het land gaan kruipen en hebben nog maar enkele relicten gevonden.''

Maar na vijf jaar promotie is de heg ook door anderen ontdekt. Nederland telde nog een paar mensen die de kunst van het vlechten beheersen. Van Slobbe heeft ze opgespoord en cursussen laten geven. Nu telt Nederland weer zo'n tien professionele heggenvlechters.

In het Maasheggengebied, op de grens van Brabant en Limburg, is de gemeente Boxmeer met tal van agrariërs bezig het eeuwenoude heggenmozaïek te herstellen, met geld van provincies, gemeenten en de Europese Unie. En Intratuin biedt een vlecht heg pakket aan, inclusief handleiding, zodat mensen zelf aan de slag kunnen in hun tuin. Van Slobbe: ,,Die stadshagen houden geen stier tegen en zijn ook wat minder breed, maar voor vogels zijn ze toch al veel aantrekkelijker dan schuttingen.''

Ook voor de heggen op het platteland geldt dat beesten er baat bij hebben. Voor Van Slobbe, bioloog, een belangrijke reden om zich ervoor in te zetten. Boomkikkers kunnen niet zonder heg van de ene naar de andere poel, door het gras durven ze niet. En de grauwe klauwier, een zeldzaam geworden vogel, heeft de gewoonte om een voorraadje prooidieren op te hangen aan stekelige struiken, hij kan de vlecht heg gebruiken als voorraadkast. Andere liefhebbers zijn de das en de kerk uil. Thomas van Slobbe: ,,de overheid is bezig met het realiseren van een ecologische hoofdstructuur, een netwerk van aaneengesloten stukken natuur. Wij willen dat er ook oog is voor een aanvullende detailstructuur van heggen, sloten en akkerranden; de natuur gedijt er wel bij.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden