Nature prijst Nederlandse expert die de wereld redde

In de top-10 Het rekenwerk van Guus Velders was cruciaal voor het akkoord van Kigali over HFK-drijfgas.

"Dit had ik echt nooit zien aankomen", zegt een bescheiden Guus Velders. Hij is geplaatst in de top-tien van meest invloedrijke wetenschappers van 2016 - wereldwijd. En niet door de minste: het toonaangevende vakblad Nature. De Nederlandse expert in luchtverontreiniging en klimaat van het RIVM kreeg het drie weken geleden al telefonisch te horen, gisteren werd het openbaar. "Met een feestje moest ik dus nog even wachten."

Volgens Nature heeft hij afgelopen oktober de wereld gered. Niet met supermancape, maar met zijn laptop in het Rwandese Kigali. Daar probeerden wereldleiders tot een akkoord te komen voor een verbod op HFK's, een veelgebruikt koelmiddel in airconditionings en koelkasten. Ooit verwelkomd als een ozongat-vriendelijke variant van CFK's, maar nu in het verdoemhoekje omdat het drijfgas sterk bijdraagt aan dat andere klimaatprobleem: de opwarming van de aarde.

In Kigali dreigde een impasse. Rijke landen eisten van ontwikkelingslanden dat ze in 2024 zouden beginnen met het afbouwen van de productie. Onder meer India en Pakistan maakten bezwaar: hun economie zou er tegen die tijd nog niet klaar voor zijn. Velders vernam dat, rekende ter plekke door wat vier jaar uitstel zou betekenen voor het effect van het akkoord, en kwam tot een geruststellende conclusie.

Als die armere landen wat later beginnen met het wereldwijde verbod, dan slaat dat geen noemenswaardige deuk in de halve graad die de aarde er uiteindelijk minder door opwarmt. Het akkoord was gered, en ging de boeken in als een uiterst succesvolle. "Vooral omdat dit juridisch bindend is, in tegenstelling tot dat in Parijs vorig jaar", zegt Velders.

En dat, zegt Nature nu, is waarom Velders deze vermelding verdient. Niemand anders ter wereld bezit de expertise om zulke berekeningen ter plekke te doen. "Die HFK's zijn nu eenmaal het ondergeschoven kindje in de klimaatwetenschap", zegt Velders. Anderen gaan eraan voorbij, rekenen vooral met koolstofdioxide en methaan.

Het was verder geen toeval dat juist hij aanwezig was in Kigali. Met vier Amerikaanse collega's vormt Velders een onderzoeksteam dat de laatste jaren flink zijn nek heeft uitgestoken. "We hebben vanaf 2009 veel presentaties gegeven op internationale beleidsconferenties. We wilden het probleem aankaarten."

Waarom Velders dan is bekroond, en niet zijn groepsgenoten? "Ik zou mijn werk niet kunnen doen zonder de input van de andere vier, maar ik ben wel degene die de kar trekt. De berekeningen en het ontwerpen van de modellen zijn voor mijn rekening."

De andere negen van Nature

Guus Velders bevindt zich in een even indrukwekkend als gemêleerd gezelschap op de toptienlijst. Neem Gabriela Gonzalez, die meer dan duizend onderzoekers aanstuurde om de gevonden zwaartekrachtsgolven te verifiëren waarover begin dit jaar werd bericht. Of Celina Turchi, een arts die de zika-zaak moest aansturen. Nog niet in haar ergste nachtmerries had ze een epidemie verwacht die zich kenmerkte door de misvormd kleine hoofdjes van pasgeboren baby's, zegt ze nu in Nature.

De jonge Alexandra Elbakyan staat met haar naam en foto in het blad omdat ze een illegale site oprichtte waar wetenschappers artikelen kunnen downloaden die ze normaal tientallen dollars kosten. Klinkt op zijn minst discutabel, maar ze wordt alom geprezen. Eindelijk iemand die oppermachtige wetenschappelijke uitgevers de voet dwars durft te zetten.

Verder passeert de programmeur van computerprogramma AlphaGo de revue, het algoritme dat een menselijke kampioen versloeg in het strategische spelletje Go. Net als een bioloog die moest huilen toen hij in een vliegtuig zag hoeveel koraalrif er momenteel verdwijnt in het Great Barrier Reef in Australië. Tot slot nog een ivf-arts, een bioloog die zich hard maakte voor ethiek in het genbewerkingsveld, een planetenjager en een transgender natuurkundige die het debat over acceptie van minderheden aanzwengelde in haar werkveld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden