Nationale Toneel speelt een niet hemelbestormende maar degelijke 'Bouwmeester Solness'

Den Haag, Koninklijke Schouwburg, vanavond. 1 en 30/4; 1, 2, 5, 6, 18, 19, 20/5. Elders t/m 30/5.

HANNY VAN DER HARST

Zo'n man hongert naar de kans nog eenmaal een groot gebaar te maken. Geen wonder dat hij door de knieen gaat, wanneer een jonge sirene hem uitdaagt tot het stellen van een daad die God en de mensen versteld zal doen staan. Aldus geschiedt in 'Bouwmeester Solness' van Henrik Ibsen, door Het Nationale Toneel in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag uitgebracht. Je ziet al ver van te voren aankomen dat de bouwmeester, die weinig last heeft van bescheidenheid maar tegelijkertijd wordt gekweld door angst voor de oprukkende jongere generatie die hem zal onttronen, niet opgewassen is tegen de lokroep boven zijn macht te grijpen. Hoe benard hij zich voelt, toont het (door de Nieuwzeelandse gastregisseur Colin McColl toegevoegde) openingsbeeld: Hans Croiset die, opgejaagd door vioolklanken, heen en weer rent tussen archiefkasten en uit de laden wolken as graait. Een gekooid dier - vandaar ook Croisets grauwende uithalen naar zijn omgeving. Toch verrast de onstuimigheid waarmee deze Solness zich laat meeslepen door de kinderlijke en geraffineerde Hilde (Jacqueline Blom). In zijn verlangen haar terwille te zijn, smijt hij de armetierige potplanten (surrogaat voor leven in een verder deprimerend donker, hoog decor) omver en legt zijn lot in haar handen.

De voorstelling maakt Solness' besluit om tot het uiterste te gaan aanvaardbaar; vooral door de wijze waarop Hilde hier gestalte krijgt. In haar flodderhemdje, korte broek en bergschoenen belichaamt zij vitale jeugdigheid, datgene wat Solness de laatste jaren zo heeft gemist. Om precies te zijn: sinds de brand die zijn vrouw Aline (Annet Nieuwenhuijzen) van haar levensvreugde beroofde, wat tenslotte leidde tot de dood van hun tweeling.

Dat de relatie tussen het jonge meisje en de oudere man ook erotische kantjes bezit, wordt hier onomwonden getoond. Gelukkig heeft McColl de suggestie van platte lust vermeden; de groeiende opwinding van Hilde en Solness komt vooral voort uit hun gevoel aan een ongewis, verboden avontuur te beginnen. " Verschrikkelijk spannend" , fluistert Hilde, wanneer ze hem over de streep heeft getrokken.

Blom vindt een mooi evenwicht tussen kind en fatale vrouw. Het aantrekken en afstoten tussen haar en Croiset levert bezienswaardige momenten op een bovenal door degelijk vakmanschap gekenmerkte voorstelling. Dat McColl heeft getracht het drama lucht te geven, is vooral te merken aan de licht ironische vertolking die Nieuwenhuijzen geeft van de doorgaans mat en somber neergezette Aline. Niet hemelbestormend allemaal, maar zeker niet slecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden