Natie kan niet buiten Ataturk-taboe

Kom niet aan Ataturk. Maak er zelfs geen grappen over. In Turkije ligt de kwestie zo gevoelig dat YouTube door een filmpje met kritiek op de populairste Turk, een paar dagen van het Turkse internet is verbannen.

Miljoenen Turken hadden na een rechterlijk vonnis vorige week drie dagen geen toegang tot YouTube.

Ataturk, de al jaren dode stichter van de Turkse republiek is nog steeds immens populair in Turkije. De liefde voor de ’redder’ van het land wordt er als het ware met de paplepel ingegoten.

Dit systeem van indoctrinatie loopt al sinds de jaren dertig van de vorige eeuw als een gesmeerde machine. Op de crèche leren kinderen liedjes over Ataturk uit hun hoofd, ze tekenen hem en kijken de hele dag aan tegen zijn portretten aan de muren.

Op de lagere school wordt een behoorlijk deel van de onderwijstijd besteed aan het leven en de werken van de grote leider. De leerlingen moeten bij repetities kunnen aangeven wat voor goeds de generaal allemaal deed, welke oorlogen hij won, wie zijn moeder en vader waren, enzovoorts.

Ook op het voortgezet onderwijs worden de leerlingen onderwezen over de grote man die na de verloren Eerste Wereldoorlog de Turkse legers mobiliseerde, de Griekse bezetters uit het land joeg, de moderne, op het westen georiënteerde Turkse republiek stichtte en er zelf president van werd. Zelfs op de universiteit geldt de les ’kennis van de Ataturk-revoluties’ als een van de belangrijkste vakken.

Met uitzondering van het grootste deel van de Koerden (die hun eigen held hebben in de persoon van PKK-leider Abdullah ücalan) en de moslim-fundamentalisten aanbidt vrijwel de hele natie Mustafa Kemal Ataturk. De vele standbeelden die het land rijk is zijn bijna allemaal aan hem gewijd.

De republiek van Ataturk is seculier en iedereen die er staatsburger van is, is Turk. Een krampachtige wens in een land dat getekend is door zijn diepe islamitische verleden en zijn talloze nationaliteiten en culturen.

Ataturk wordt als het cement van het huidige Turkije beschouwd, en juist omdat het zo krampaachtig, is die verheerlijking zo overdreven. Het gevaar bestaat dat als het taboe op Ataturk verdwijnt, het hele land uit elkaar valt.

En daarom gaan de scholen door met wedstrijden wie de mooiste tekening van Ataturk maakt, en staat de lange toespraak die Ataturk bij de opening van het Turkse parlement hield, staat elk jaar weer in de bestsellerlijsten. Op zijn overlijdensdag – 10 november – vloeien de tranen rijkelijk, in het leger worden dienstplichtige jongens dag in dag uit volgegoten met de Ataturk-doctrine.

Ieder normaal mens wordt op den duur een Ataturk-aanhanger. Het zijn alleen de afwijkende, intellectuele zielen die ’ontsporen’.

Behalve met YouTube krijgt de Turkse staat het dan ook met hen aan de stok. Wetsartikel 301 is speciaal gemaakt om dit soort dwarsliggers in het gareel te houden. Daarin staat dat het kleineren van de Turkse identiteit, van Ataturk en van het Turkse leger verboden is.

Kom dus niet aan Ataturk, ook al ben je een onwetende niet-Turk die een website runt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden