Nathan vindt Kuyper toch wel inspirerend

De invloed van Abraham Kuyper werkt door in de VS. Hij bezocht het land en Trouw volgt na een eeuw zijn spoor. Vandaag: Princeton.

Albertine Bloemendal

In Princeton zijn ze Abraham Kuyper niet vergeten. Honderd jaar nadat de Nederlandse theoloog er lezingen over het calvinisme voordroeg organiseerde het Princeton Theological Seminary (PTS) een Kuyperconferentie. Tot hun verbazing kwamen hier honderden bezoekers vanuit alle hoeken van VS op af. Dat succes tot de oprichting van een ’Abraham Kuyper Centrum’ dat onderzoek naar Kuyper en de neocalvinistische theologie bevordert. Het beschikt over de grootste collectie Kuyperiana buiten Nederland, kent een Kuyperprijs toe (in 2004 aan premier Balkenende) en organiseert jaarlijks een Kuyperconferentie.

Toch moet je volgens student Nathan Besteman (26) wel even zoeken als je Kuyper in Princeton wilt vinden. „Er zijn zoveel interessante theologische figuren en onderwerpen te vinden op het PTS dat het voor iedere theoloog moeilijk is om er echt bovenuit te steken.”

Zoals zijn achternaam doet vermoeden komt Nathans familie uit Nederland. Zelf is hij in Holland, Michigan geboren waar Kuypers ideeën hem met de paplepel werden ingegoten. Aan het door Kuyper beïnvloedde Calvin College studeerde hij filosofie en theologie en hij doet vrijwilligerswerk voor het Kuyper Center. „Kuyper is relevant voor het christelijk onderwijs, een krachtige en groeiende beweging in de VS en Canada. Ook vroeg Kuyper zich af hoe groot de overheid zou moeten zijn in relatie tot de christelijke samenleving en het ’organische’ leven van de bevolking. Dit zijn vragen die net wortel beginnen te schieten in de VS. Kuyper richtte zich op die ’organische’ kracht om verandering teweeg te brengen. Nu noemen we dit een grassrootsbeweging.”

PTS-student Andrew Harmon (25) komt uit Baton Rouge in de zuidelijke staat Louisiana. Afgelopen zomer liep hij stage bij het Center for Public Justice, een Kuyperiaanse denktank in Washington DC. Hij vraagt zich af of Amerika wel klaar voor Kuyper. „Zijn overtuiging dat de christelijke levensbeschouwing tegenover andere systemen staat, doet veel Amerikanen nogal vijandig aan. De meeste Amerikanen zijn beïnvloed door het modernisme of door klassiek liberalisme. Zij geloven in de mythe van neutraliteit waar Kuyper zich krachtig tegen verzette.”

Kuyper trok scherp de grenzen tussen verschillende ’levenssferen’. Andrew: „Welke rol is precies weggelegd voor de overheid, de school, het bedrijfsleven, de familie? Ik denk dat deze lijnen grotendeels zijn vervaagd.” Zo gaat het Amerikaanse leger in Irak volgens Andrew zijn boekje te buiten door zich bezig te houden met zaken – regeren, het opbouwen van de economie – die buiten zijn verantwoordelijkheden vallen. „Ik denk dat Kuyper daar wel het een en ander over te zeggen zou hebben.”

Volgens professor John Bowlin, die een vak over Kuyper en het neocalvinisme geeft, is de invloed van de Nederlandse theoloog in Princeton zwak, maar groeiende. Enkele uitzonderingen daargelaten is Kuyper volgens Bowlin vooral invloedrijk binnen de Nederlands-Amerikaanse gemeenschap en bij mensen die naar kerken gaan die uit deze gemeenschap voortkomen. „Wat dit betreft is de studie van Kuyper in Amerika vandaag de dag net zoiets als de studie van Kierkegaard zeventig jaar geleden. In de jaren veertig was Süren Kierkegaard geliefd door wetenschappers die ontevreden waren met de liberale theologische consensus en werd hij gerespecteerd door mensen uit lutherse kerken met een Scandinavische achtergrond. Zijn invloed was klein, maar sterk en groeiende. Vandaag de dag wordt hij veel gelezen en is zijn invloed substantieel binnen verschillende disciplines en niet meer beperkt tot een Scandinavische context.” Bowlin verwacht dat we met de studie van Kuyper in Amerika net zoiets zullen zien.

Nathan denkt niet dat Kuyper zoals hij bekend staat, veel jonge Amerikanen zal aanspreken. „Deze generatie voelt zich ongemakkelijk bij Kuypers dogmatisme en eigenwijsheid. Hen is geleerd tolerant te zijn ten opzichte van alles behalve paternalisme, racisme, etnocentrisme en strijdlustigheid. Jammer genoeg maakte Kuyper zich schuldig aan alle vier”, stelt Nathan. „Het is terecht dat hij hiervoor wordt bekritiseerd, maar het is niet eerlijk om hem hierom helemaal te negeren. Het feit dat hij opstond tegen de machten van zijn tijd en dat hij politieke en sociale verandering teweegbracht door lokale initiatieven zou jonge Amerikanen wel aan kunnen spreken. Maar dan moet iemand dit wel aan ze uitleggen. We moeten Kuypers fouten erkennen en hem serieus nemen in zijn eigen context.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden