Déjà Vu

Nasa moest weinig van de eerste ruimtetoerist hebben

Dennis Tito is weer terug op aarde, mei 2001. Beeld AFP

De Rus Joeri Gagarin schreef in 1961 geschiedenis als eerste mens in de ruimte. Veertig jaar later was de Amerikaan Dennis Tito de eerste toerist in de ruimte. Vooral dankzij de Russen trouwens. 

Die bouwden flink stennis toen de Nasa 's mans reis op het laatste moment wilde tegenhouden. De organisatie in Houston zag risico's in de komst van een leek naar het grotendeels door de VS gefinancierde internationale ruimtestation ISS.

Eigenlijk had Tito via het Russische ruimtevaartagentschap RosAviaCosmos en het Amerikaanse bedrijf Space Adventures geboekt voor een tripje naar het ruimtestation Mir. Maar dat werd kort voor zijn vertrek uit dienst genomen. Op die manier kwam het ISS in beeld. De Nasa sputterde en stelde een hele reeks voorwaarden: de toerist moest in de Sojoez-capsule slapen en mocht hij alleen met een chaperonne aan zijn zijde door het ISS zweven. Wat hij kapotmaakte, zou hij moeten vergoeden. Als Tito onderweg iets opliep, kon hij geen claims indienen.

De Russen stonden heel anders tegenover ruimtetoerisme. Uit noodzaak, dat wel. Ooit was het ruimtevaartproject het uithangbord van hun communisme geweest. Grootse prestaties onderstreepten het succes van het systeem. Kosmonauten afkomstig uit Warschaupact-staten en derdewereldlanden werden mee de ruimte ingenomen om de sympathie voor Moskou te vergroten. De val van de Sovjetunie veranderde alles. Als Rusland nu nog zijn ruimtevaartprogramma overeind wilde houden, dan was er geld van buiten nodig. RosAviaCosmos wilde ver gaan. Niet alleen toerisme behoorde tot de mogelijkheden. Begin deze eeuw liepen ook al onderhandelingen met Amerikaanse zenders over mogelijke tv-formats.

Dennis Tito

Tito, zoon van een eenvoudige drukker en een naaister, was niet helemaal een leek. Hij had fortuin gemaakt als investeringsmanager, maar had een verleden als ruimtevaartingenieur. De reis vergde desalniettemin een flinke voorbereiding. Tito, kalend, slechts 1,67 meter groot en een beetje ogend als de Franse komiek Louis de Funès, volgde in Sterrenstad, het epicentrum van de Russische ruimtevaart, een acht maanden durende training. Hij woonde er, niet alledaags voor een multimiljonair, in een tweekamerwoning. Geen reden tot klagen. Tijdens de vlucht zou het allemaal nog veel krapper worden.

De drie zonen van Tito keken toe bij zijn lancering. Hun conclusie: ze hadden een bijzondere vader. Uiteindelijk zou de Amerikaan acht dagen in de ruimte blijven en 128 keer om de aarde cirkelen. Op zijn zestigste was Tito's leven vervuld. Alles daarna - hij is nog altijd in leven - beschouwde hij als een bonus.

Op termijn zouden ruimtereizen nog maar een fractie kosten van wat hij betaald had, voorspelde Tito. Dan zou het bereikbaar worden voor tal van vermogenden. "Want de wereld telt veel miljonairs."

Het was volgens hem elke cent waard. De lancering met alle loskomende G-krachten was heftig, maar toen het na een kleine tien minuten wat rustiger werd, had Tito de gelegenheid om uit het raam te kijken en een blik op de aarde te werpen. "Dat was een euforisch moment, onvergelijkbaar met alle andere momenten in mijn leven."

Kwetsbare planeet aarde

Geen ronde om de aarde was hetzelfde. "Elke keer waren de wolkenpatronen en de lichtval weer anders." Tito's verhaal was niet veel anders dan dat van de meeste professionele ruimtevaarders. Vanuit het heelal viel ook hem op hoe kwetsbaar de planeet aarde oogt. "De atmosfeer is echt een dun laagje, uiterst gevoelig voor de impact van menselijk handelen."

Tito betaalde naar verluidt twintig miljoen dollar voor zijn trip. De ruimtereiziger zelf zei later dat hij desnoods zijn allerlaatste cent eraan had willen uitgeven. "Al had ik de rest van mijn leven van een uitkering moeten leven, ik had dan tenminste bereikt wat ik had willen bereiken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden