Nara, feuilleton- en Internetvrouw, gaat liever de diepte in

Als kind speelde Yvonne le Grand al door andere namen te verzinnen voor zichzelf en mensen te laten geloven dat zij dat was. Nu, drie decennia later, is de kunstacademie studente cum laude afgestudeerd met het project Nara Zoyd, haar elektronische alter-ego op Internet.

Een jaar lang werkte ze zeventig uur per week: elke week een nieuwe aflevering van de avonturen van haar Internetcreatie Nara Zoyd. Ze noemt het zelf literatuur, en gezien het niveau van de rest van Internet is het dat ook. Le Grands fantasievolle verhalen en mooie, met foto's geïllustreerde pagina's zijn in elk geval origineel. Ze beantwoordde alle brieven van lezers, vijfduizend stuks over het afgelopen jaar. Zowel fysiek als psychisch werd het project steeds zwaarder. Le Grand kreeg blessures aan haar vingers van het overmatige tikken en raakte innerlijk verward door het vervagen van de grens tussen haar elektronische representatie en zichzelf.

Yvonne le Grand (36) wilde door het project met internetbezoekers tot nieuwe ideeën komen. “Interactief auteurschap heet dat, daar ben ik pas recentelijk achter gekomen. Nara Zoyd moest gevoed worden door de informatie die ze kreeg opgestuurd. 'You are what you eat' geldt ook voor de geest. Ik hoopte mensen te prikkelen en daar zelf weer door gestimuleerd te worden. Over en weer, beng-beng.” Met handbewegingen illustreert ze haar woorden.

“Morele kwesties komen aan bod, tussen de avonturen van Nara door. Ze vindt alleen maar surfen op het Net oppervlakkig, ze gaat liever diven, de diepte in.” In de digitale metro komt het elektronische personage bijvoorbeeld een enge vent tegen, die nazistische ideeën aan haar kwijt wil. Hoewel het in Nara's site gebruikelijk is dat er verbindingen zijn met andere sites, zodat je kunt doorklikken naar andere informatie, vraagt Nara zich af of ze in dit geval wel een link moet leggen naar de Nazi-site. Het is de bedoeling dat lezers hierop reageren. Le Grand: “Ik hoop dat bezoekers na een paar afleveringen doorkrijgen: dit is niet zomaar een verhaal. Hier wordt iets van mij gevraagd, ik moet erover nadenken, ik moet terug schrijven.”

De Amsterdamse ontdekte tijdens een uitwisselingsproject met New York, vanuit de hogeschool voor de kunsten in Amsterdam, hoe goed ze op de computer haar ideeën kwijt kon. “Ik wilde ermee verder maar dat ging niet op de hogeschool. Toen een docent belde en vertelde dat hij had gehoord van een media-richting op de kunstacademie in Groningen, heb ik meteen een toelatingsexamen aangevraagd.” In het begin beviel het instituut voor 'Emerging media' - “er is geen fatsoenlijke Nederlandse term voor, het spijt me” - Le Grand helemaal niet. “Ik moest alles leren, ik wist niet eens hoe een Mac-computer aanmoest. En al die software was in het begin helemaal niet leuk. Ik was bijna opgestapt.”

Het ontdekken van chatrooms en de Firefly-gemeenschap op Internet maakten haar toch enthousiast. “Je kunt heel makkelijk met allerlei mensen communiceren, heel leuk. Maar het niveau vond ik abominabel, totaal saai. Als je het nergens over hebt, ben je in een dag uitgekletst. Bovendien vond ik het jammer dat het niet mogelijk was om te praten met de persoon die een site heeft gemaakt.”

In PataVerse, de prachtig opgemaakte pagina's van Le Grand, is dat wel mogelijk. Nara Zoyd presenteert zichzelf als een 25-jarige Amerikaanse, die allerlei avonturen meemaakt. Met hyperlinks zijn de pagina's verbonden met informatieve stukken, maar ook met gedichten of andere verwante teksten. “Ik hoopte mensen door de inhoud van de site zodanig in verwarring te brengen dat ze zich gedwongen zouden voelen met Nara Zoyd in contact te komen. Ik hoop dingen in hun hoofd te genereren en kan door het Net testen of dat overkomt.”

Le Grand beantwoordt alle mail en gebruikt de informatie weer in de afleveringen. “Door met heel veel mensen van gedachten te wisselen, leer je zelf iets van iemand anders, krijg je wat terug voor wat je geeft. Niet: waar zit je en hoe oud ben je echt, want dat zijn dingen die je op Internet gewoon kunt verzinnen. Nee, praten over ideeën, filosofieën of drugs is veel interessanter.” Pas vanaf tien keer heen en weer schrijven nam Le Grand het contact serieus. “Anders ben je zo oppervlakkig bezig. Het kost tijd om communicatie op te bouwen, als je maar een paar schrijft groeit er niks.” De mensen die Le Grand heel interessant vond, kregen net als Nara een rol in het verhaal.

Eén bezoeker vond ze wel heel fascinerend, Le Grand wisselde elfhonderd elektronische brieven met hem uit voor ze hem ontmoette. Nu hebben ze een relatie. “Het is heel raar om iemand die je kent van Internet, in het echt te ontmoeten. Je hebt zoveel gaps in je hoofd die je zelf invult, dat het meestal tegenvalt.”

Zelf laat Le Grand bewust niet zichzelf, maar een representatie, een avatar, zien. De foto's die de site illustreren belichamen Nara Zoyd en niet haar creatrix Le Grand, vindt ze zelf. “Eens in de maand hield ik een fotosessie om de artikelen te illustreren. Ik gebruik zelf nooit make-up, maar voor die keren maakte ik me heel extreem op. Als ik die foto's zie denk ik ook: Nara is een stoot, terwijl ik dat niet van mezelf vind als ik in de spiegel kijk.”

Le Grand praat over haar creatie in de derde persoon, alsof Nara echt iemand is. Als ze de verschillen tussen zichzelf en haar Internetcreatie opnoemt, lijkt dat ook haast zo. “Nara is streetwise en uitdagend en dat is precies wat ik niet ben. Ze heeft bewust een hele andere woordkeuze dan ikzelf. Ik had in het begin natuurlijk wat parameters voor haar bedacht waar ze aan moest voldoen, om haar gestalte te geven. Bepaalde stijlelementen heb ik consequent toegepast en Nara heeft ook een eigen soort kwinkslagen. Grappig, dat zij zo op veel mensen zo Amerikaans overkomt, terwijl ik toch Europees ben.”

Inmiddels is ze cult geworden, ze heeft fans over de hele wereld, vooral in de Verenigde Staten, Italië en Finland is ze populair. “Ik heb geluk gehad”, zegt ze bescheiden. Toen Nara amper op Internet stond, kreeg ze een feuilleton in de krant van Firefly en zo een miljoen potentiële lezers erbij. Daarnaast werd haar site in een aantal kranten genoemd. Le Grand is er een beetje beroemd door geworden. In augustus staat haar creatie op een tentoonstelling in Utrecht, eerder al kreeg ze op een Canadees festival een speciale vermelding.

Nara bestaat al vier jaar, lang voordat Le Grand aan het project begon. Het elektronische personage werd in New York in een telefoonkabel geboren en weer tot leven geroepen toen Le Grand voor haar opleiding een paar pagina's Internet moest vullen, om te laten zien dat ze de programmeertaal had begrepen. Met het opschrijven van de wordingsgeschiedenis van Nara kwam ook het idee om er een wekelijkse serie van te maken.

Het werden vijftig afleveringen, die in maart vorig jaar van start gingen. Iedere vrijdag moest Le Grand van zichzelf een nieuw verhaal klaar hebben. Doordat de studente twaalf uur per dag achter de computer zat, ging het allemaal wat door elkaar lopen. “Ik kroop steeds in de huid van mijn eigen constructie. Zodra de computer aanging en het ding was opgestart, was ik Nara Zoyd, maar ik was me daarvan niet bewust. Heel verwarrend. Een regisseuse wees me erop dat je heel bewust in een rol moet kruipen, iets wat ik nooit had gedaan.”

Deze methode hielp, maar er was nog steeds verwarring. Gelukkig kon ze op school over haar project praten. Via een professor ontmoette ze een psychiater, die haar hielp het begrip identiteit te verhelderen. “Door het netwerk word je geconfronteerd met identiteit: wie ben je eigenlijk, ben je constant dezelfde? Je bent continu in dialoog met jezelf, je praat met jezelf door die anderen. Je minds bouncen met elkaar.” Ze laat haar kin in haar hand steunen. “Dat is denk ik ook essentieel aan communicatie, dat is waarom we taal hebben. Het is de enige manier om iets tot stand te brengen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden