Nancy Reagan: een first lady die er toe deed

Nancy Reagan samen met haar man, de toenmalige president van de VS, Ronald Reagan op 30 juni 1988. Beeld epa
Nancy Reagan samen met haar man, de toenmalige president van de VS, Ronald Reagan op 30 juni 1988.Beeld epa

Met Nancy Reagan (1921-2016) is zondag een first lady overleden die er politiek toe deed. Soms ten koste van het imago van haar man, maar vaak ook ten gunste.

"Zeg maar dat we ons uiterste best doen", fluisterde Nancy Reagan net iets te hoorbaar in het oor van haar man. En Ronald Reagan, de president van de Verenigde Staten, die even niet had geweten wat te antwoorden op een vraag van een journalist over de wapenwedloop met de Sovjet-Unie, zei het.

Toen in 1986 uitkwam dat de VS, in strijd met een verbod van het Congres, wapens hadden verkocht aan Iran, en met het geld 'Contra's', rechtse opstandelingen in Nicaragua, hadden gesteund, was zij degene die een tegenstribbelende president zo ver kreeg, op tv schuld te bekennen. Het bleek een goede zet, zijn populariteit nam weer toe.

Grote invloed
Haar overlijden komt op een moment dat de Republikeinse partij uiteen dreigt vallen. Ronald Reagan zou zich niet erg herkennen in de populistische vleugel die opeens is opgedoken, aangevoerd door projectontwikkelaar Donald Trump, maar evenmin in de traditionele vleugel, die de afgelopen jaren steeds meer een onverzoenlijk rechts profiel heeft gekregen. Omgekeerd wordt zijn naam in de partij nog altijd met eerbied genoemd. Na zijn overlijden in 2004 werd Nancy Reagan de erfgenaam van dat respect. En eigenlijk al eerder, want in 1994 maakten ze samen bekend dat hij leed aan de ziekte van Alzheimer.

Haar 'Ronny' in alles helpen zag ze als haar taak - en dus liet ze de bescheiden carrière van actrice Nancy Davis voor wat het was. Waar hij alles makkelijk opvatte, schreef ze, moest zij dan maar piekeren voor twee.

Toen de film- en tv-acteur, en voorzitter van de acteursvakbond, in 1965 besloot om actief de politiek in te gaan en zich kandidaat te stellen voor gouverneur van Californië, was ze daar niet enthousiast over, maar verdiepte zich serieus in het campagne-voeren. Door de jaren heen had ze grote invloed op hem, vooral als het ging om het kiezen van medewerkers.

'De blik'
Als first lady van Californië en later van de VS werd ze lang niet altijd bewonderd. In Californië vond ze de ambtswoning van de gouverneur te min, en het Witte Huis kreeg onmiddellijk een interne opknapbeurt en een porseleinen servies voor 220 personen. Dat werd als spilziek gezien, ook al financierde ze dat met giften.

Feministen hekelden Nancy Reagans toewijding, maakten zich vrolijk over 'De Blik', waarmee ze naar Ronald opkeek als hij een toespraak hield. Maar ze wapende zich, en veroverde terrein door een actie tegen drugsgebruik. Ook al haalde die weinig uit, de leus "Just Say No", gewoon nee zeggen, kun je nog steeds horen.

Moordaanslag
In 1981 dreigde haar wereld in te storten: president Reagan overleefde ternauwernood een moordaanslag. Nancy Reagan hoorde dat een astrologe gezegd had dat die dag ongunstig zou zijn voor haar man. Als 'tijdelijke steun', zoals ze het zelf in haar memoires omschreef, zocht ze contact, maar dat werd al gauw een vaste relatie: de staf in het Witte Huis had voor de afspraken van de president voortaan rekening te houden met de stand der planeten.

Dat bleef lang geheim, maar uiteindelijk onthulde Donald Regan, de voormalige stafchef van de president, het in een boek. Hij had alle reden om wraak te nemen op Nancy Reagan: zij was een van degenen die na het Iran-Contra schandaal, met succes, bij haar man had aangedrongen op zijn ontslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden