Namens wie spreekt De Boer eigenlijk?

Zo'n 80 procent van de bedrijven valt onder VNO-NCW. Zijn die blij met een voorzitter die het vuurtje opstookt?

Zijn voorganger Bernard Wientjes gold als de machtigste man van Nederland. Hij sprak dan ook namens het gehele Nederlandse bedrijfsleven. Wientjes koos zijn woorden zorgvuldig, werkte vooral achter de schermen. Hoe anders is zijn opvolger Hans de Boer, die deze week het nieuws beheerste met zijn gekruide uitspraken. Morgen is hij een jaar voorzitter van VNO-NCW. Zit zijn achterban te wachten op de toon die De Boer aanslaat? En als hij deze week in de Volkskrant bijstandsgerechtigden 'labbekakken' noemt, namens wie zegt hij dat dan?

Het korte antwoord is: namens bijna alle bedrijven van Nederland. Maar liefst 80 procent van de ondernemingen in Nederland is lid van VNO-NCW, maar niet rechtstreeks. Daar begint het lange antwoord op de vraag wie De Boer vertegenwoordigt.

De leden van VNO-NCW zijn niet rechtstreeks lid, maar via branche- en bedrijfstakverenigingen. Een scheepswerf bijvoorbeeld is aangesloten bij FME-CWM, en via deze bedrijfstakvereniging bij VNO-NCW. Al die branche- en bedrijfstakverenigingen verschillen enorm van elkaar. De een loopt in pak, de ander in overall. De verschillen in bedrijfskleding laten precies zien hoe divers VNO-NCW is, zowel in culturen als belangen.

Ondanks al deze verschillen hebben de leden van VNO-NCW wel een ding gemeen: de afkeer van regels die hun worden opgelegd. Daar houden ondernemers niet van. Geeft De Boer af op maatregelen om flexwerk te beperken, of op seniorendagen, dan voelt hij de steun van zijn volledige achterban.

In de reacties op de labbekakuitspraken is die eensgezindheid ver te zoeken. Zo liet Ineke Dezentjé-Hamming van brancheorganisatie FME-CWM weten blij te zijn dat De Boer zijn woorden terugnam. Dat zal ook het geval zijn geweest bij het bestuur van de werkgeversorganisatie.

Daarin zitten onder andere topmannen van Shell, Unilever, CampinaFriesland, AkzoNobel, KLM, KPN en andere grote Nederlandse concerns. Dat is de kern waar De Boer op steunt. Zij zijn dan ook de enigen die hun voorzitter kunnen corrigeren. Vermoedelijk is dat gebeurd, gezien de snelheid waarmee De Boer zijn woorden terugnam.

Naast de grote multinationals vertegenwoordigt VNO-NCW ook het midden- en kleinbedrijf. Zouden zij gelukkig zijn met een voorzitter die het vuurtje af en toe lekker opstookt? Dat is lastig te zeggen, omdat ook binnen het mkb de diversiteit enorm is. Een jong technologiebedrijf hoort net zo goed tot het mkb als een levensmiddelenbedrijf met 200 medewerkers.

Tot 2009 hoorden bedrijven met minder dan 250 personeelsleden bij MKB Nederland. Deze werkgeversvereniging verhuisde in 2009 naar het kantoor van VNO-NCW. Sindsdien vervagen de scheidslijnen en hoort het midden- en kleinbedrijf ook bij de lobbyclub van De Boer.

Maar spreekt De Boer ook namens hen? Nee, zegt onder andere Hans Biesheuvel, de oud-voorzitter van MKB Nederland die tegenwoordig met ONL voor Ondernemers zijn eigen organisatie heeft. Zijn klacht is al langer dat VNO-NCW alleen opkomt voor de multinationals als Shell, Unilever en KLM, niet voor de kleinere bedrijven.

Biesheuvel gaf het voorbeeld van garagebedrijven die autoschade herstellen. Zij zijn volledig afhankelijk van verzekeraars die bepalen bij welke garage hun klant de schade mag laten repareren. Om zich tegen de macht van verzekeraars te weren, worden schadeherstellers lid van MKB Nederland, nu dus deel van VNO-NCW. "Maar ik moest daar intern niet bij Bernard Wientjes over komen klagen. Want de verzekeringssector is het belangrijkste lid van VNO-NCW", zei Biesheuvel twee jaar geleden bij de lancering van ONL.

Zijn organisatie heeft volgens Biesheuvel zelf al tienduizend leden, voor het grootste deel zijn die teleurgesteld in VNO-NCW omdat zij zich niet gesteund voelden. Dat geldt ook voor bedrijven in de groene sector. Zij wilden weg van het olie- en gasdenken binnen VNO-NCW en organiseerden zich in De Groene Zaak, dat al bijna 200 ondernemingen als partner telt.

Dan is er nog een derde categorie bedrijven; de startups en andere jonge ondernemingen, die vaak geen lid zijn van een brancheorganisatie en dus ook niet van VNO-NCW. Met harde uitspraken over bijstandsgerechtigden zal De Boer hen vast niet verleiden tot een lidmaatschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden