Naïef idealisme

Naïef idealisme bracht Sander Veeneman op zijn idee een fotoboekje over armoede te sturen naar 26 000 invloedrijken.

Het idee voor een fotoboekje werd twee jaar geleden concreet. Sander Veeneman reisde met zijn producer Sandra de Cocq door Zambia, om een reportage te maken voor Wereld Aidsdag. In een land waar nog geen zeven miljoen mensen wonen, trof Veeneman een ongekende catastrofe aan. ,,Sandra en ik reden door de binnenlanden van Zambia, waar in hutjes complete families lagen weg te rotten. Letterlijk. Er sterven daar iedere drie weken drieduizend mensen aan aids, net zo veel slachtoffers als bij de aanslagen van 11 september. Voor dat laatste is zowat een halve wereldoorlog gestart, maar over Zambia hoor je niets. Het gebeurt in stilte.''

Vóór zijn Zambia-reis speelde het al vaker door zijn hoofd: een selectie van zijn werk in een enveloppe gooien en opsturen naar wereldleiders als Bush en Blair. Veeneman vond een paar envelopjes met foto's uiteindelijk niet genoeg. Een boekje moest er komen, een 'confronterend hebbedingetje' dat naar zeker 25000 invloedrijken over de gehele wereld zou worden opgestuurd. Een bezinnigsmoment voor de machtigen der aarde.

Ruim anderhalf jaar later zwerven ruim 26000 exemplaren over de wereld, verstuurd aan de ministers, CEO's, koningshuizen, nobelprijswinnaars, de Fifa en ga maar door. Het wereldleed in 56 pagina's, slechts begeleid door de liedtekst 'Is there a time' van U2. Het titelloze boekje oogt bijna glossy, met mooi dik papier. Het kostte Veeneman en zijn drie medewerkers weinig moeite om fondsen los te krijgen. ,,Dat was te bizar. Grote bedrijven die zeggen: wat heb je nodig? Tijdschriften die zeggen: kom maar hier met dat boekje. In Nederland zijn onlangs nog 1,6 miljoen dunnere exemplaren verspreid via bladen als Libelle en Sportweek.''

Hij is er van overtuigd dat armoede juist een onderwerp is waar al te veel over geschreven en gezegd is. ,,Een stilstaand beeld kan je wél met de neus op de feiten drukken. En dan moet je niet worden afgeleid door mijn fotootje op de achterflap of de namen van sponsoren.''

En het werkt, merkt Veeneman aan de reacties die dagelijks via de website binnenkomen. Zo heeft Tony Blair al een bedankbriefje gestuurd en laatst meldde de minister van transport van Benin zich. ,,Hij dankte hartelijk, maar wist eigenlijk niet wat hij met het boekje aanmoest.'' In feite is dat vrij eenvoudig: even stilstaan bij de armoede en humanitaire rampen over de gehele wereld.

Het klinkt misschien wat naïef, erkent Veeneman, maar hij werkt zelf ook vanuit een soort van primitief engagement. ,,Ik stond jaren geleden in mijn doka, toen ik op de radio hoorde dat Zaïre volstroomde met vluchtelingen uit Rwanda. Het werd de grootste vluchtelingenstroom ooit genoemd. Ik dacht: wat doe ik hier nog? Twee dagen later zat ik in een Amerikaans legervliegtuig, op weg naar Goma.''

Zijn idealisme betaalt hij met het verrichten van goedbetaalde commerciële opdrachten. Het geld dat daarmee verdiend wordt, stelt Veeneman in staat om totaal zijn eigen plan te trekken als hij op reportage gaat. ,,Ik word nooit gestuurd door een blad, ik ga zelf. Dan is het fijn dat bladen als Nieuwe Revu en Vrij Nederland vaak iets plaatsen, want je wilt het toch laten zien. Maar ik doe het niet voor het geld. Ik ga ergens heen omdat ik het gevoel heb dat ik daar heen moet.''

Het fotoboekje was ook een kwestie van gevoel. En vervolgens kwam het zwaardere werk. Zo is één enkel persoon driekwart jaar bezig geweest met het verzamelen van de benodigde adressen. En omdat 'mannen in pak' toch de voornaamste doelgroep vormde, zijn voor de formaatkeuze van het boekje zelfs tien binnenzakken van colbertjes nagemeten: het moest er precies inpassen.

Zijn finest hour beleefde Veeneman tot nu toe vorige maand, tijdens de opening van de Algemene Vergadering van de VN in New York. Op de tafels bij de ingang naar de grote zaal lag het fotoboekje, naast het A4'tje met Bush' toespraak.

De spin-off van de actie is sowieso enorm. Dit weekend is een tentoonstelling geopend op Capitol Hill, Washington, het centrum van de wereldmacht. Een maand voor de verkiezingen in de VS zal het er wemelen van de senatoren, op zoek naar aandacht. Voor Veeneman is het de zoveelste kans om het wereldleed onder de aandacht te brengen van hen die de macht hebben er iets aan te doen. ,,De enige vraag die ik daar ga stellen: Hoe staat het met de oorlog tegen de armoede?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden