Opinie

Nachtuil van Oranje

Ik legde het woord voorzichtig op mijn tong, liet het als een echte gourmet zachtjes heen en weer rollen en probeerde de precieze smaak te bepalen: schavuit. En nog eens: schavuit. Hm.

Het smaakte een beetje ouderwets, naar iets van vroeger. Wat was het? Ik probeerde me boektitels te binnen te brengen met ’schavuit’ erin, maar kwam niet dichterbij dan ’Zeven jongens en een ouwe schuit’. Iets jongensachtig misschien? En vervolgens kauwde ik even op een ander nabijliggend woord: schavot. Van Dale gaf niet veel opheldering: schelm, boef, deugniet. Niet het woord waar het voor je gevoel toch ook tegen aanschurkte: schurk. Dat vonden ze dan misschien te sterk. Schavuit was niet heel erg.

Het was een understatement om te zeggen: Hitler was een schavuit. Maar je kon ook niet zeggen: Mahatma Gandhi was een schavuit. Oh, het is zo delicaat, de fijnproeverij! Volgens het etymologisch woordenboek was schavuit trouwens hetzelfde woord als ’scuvuut’, voor nachtuil. Ik probeerde het even uit op mijn eigen grootvader: Schavuit Schouten. Dat was overigens een brave man, mij zelfs iets té braaf, misschien had hij vroeger ooit een bekeuring van een koddebeier gekregen omdat hij een nest had uitgehaald of aan de bel van de burgemeester had getrokken maar tot veel meer schavuitenstreken achtte ik hem niet in staat. Integendeel, hij toverde snoepjes uit struiken voor zijn kleinkinderen en ging ’s zondags in uniform naar het Leger des Heils in Zeist. Schavuit, hm, nogmaals, het moest maar kunnen. Ik vroeg me af of ze op Paleis Noordeinde hadden zitten kijken en in de Eikenhorst te Wassenaar.

Misschien liet je het als Oranje gewoon eerst door een ondergeschikte bekijken, voorproeven, alvorens je er zelf aan te wagen. Hoe je het ook wendde of keerde, Eric Schneider als Bernhard léék, dat scheelde al heel wat. Of in films met Nero de keizer wel precies de goede uitpuilingsgraad en waanzin vertoonde was je worst, maar iemand die je gekend had moest ook in de film lijken. Maar het leek wel of ze de rest om de prins heen opzettelijk níet hadden doen lijken: de jonge Juliana (weer veel te aantrekkelijk), de oude (veel te Ellen Vogel), Máxima ook niet, Willem-Alexander geen zier. Misschien wel om ze te ontzien.

De scriptschrijver, Tomas Ross, is overigens een gekende plaaggeest van de Oranjes, daar lag het niet aan. Die had nog wel eens een naargeestige complottheorie rond de prins-gemaal gelanceerd. De trailer lokte ons met glamour en overspel, alsof het zich allemaal in Monte Carlo afspeelde, maar deze eerste aflevering gaf niet meer dan wat suffige conversaties tussen een oude man en een jong meisje, droef dement gewandel in een paleistuin en een heel piepklein beetje bloot van een of andere adellijke bimbo uit Bernhards jeugd, plus nog een sneertje naar Laurentien als zou die wel koningin hebben willen worden. Me dunkt, je kon er als vorstenhuis mee leven dat de burgers van je land zich op deze manier aan je tegoed deden. Maar dat was ook direct het verraderlijke: na zo’n tamme opmaat kan het alleen nog maar erger worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden