Nacht vd filosofie / De paringsdans van een sexy robot

Dylan Evans -cyberfilosoof en deejay- zal in de nacht van de filosofie geïnterviewd worden over zijn boek 'Emotie' en over zijn ideeën over de rol van de nieuwe media in de filosofie. Daarna gaat hij draaien en moet iedereen uit zijn dak. Evans over seks, drugs en dansmuziek in de cybernetische filosofie.

,,Media reflecteren ons zelfbeeld: na klokken, stoommachines, telefooncentrales en radarsystemen zijn de mensen nu zelf informatieverwerkende machines geworden.'' Dit schreef mediafilosoof Henk Oosterling in zijn essay 'Radicale middelmatigheid'. Zijn observatie lijkt te kloppen: Dylan Evans (maakjaar: 1966) kijkt inderdaad naar de mens als een soort computer. Artificiële intelligentie -de studie die zich bezig houdt met de vraag hoe de menselijke geest werkt en of die te immiteren valt - beschouwt hij als pure filosofie.

Evans is een bijzonder filosoof. Als kind van zijn tijd voelt hij er niet zoveel voor om alleen maar in rustieke bibliotheken dikke boeken te bestuderen, om die van even lijvige commentaren te voorzien. Evans houdt dit klassieke 19de eeuwse filosofische bestaan voor gezien, en stort zich vol overgave in de electronische media-jungle. 'Gebruik de nieuwe technologie voor een nieuwe vorm van filosofie', zou je zijn motto kunnen noemen. Nieuwe media zorgen ervoor dat filosofie voor een groter publiek toegankelijk kan worden gemaakt. Ja, technologische middelen maken zelfs een andere werkelijkheid mogelijk. Dat is voor filosofen bijzonder interessant. Zij moeten zich dan ook omvormen tot iets nieuws: de cyberfilosoof.

Een cyberfilosoof vindt dat de filosofie niet beperkt hoeft te blijven tot de oude technologieën van het gesproken en op papier geschreven woord. De cyberfilosoof leert ermee leven dat de mens als een cyborg aan nieuwe technologieën gekoppeld is. Zoals de massa de televisie heeft leren begrijpen als een verlengstuk van onze ogen, aanvaardt de cyberfilosoof de computer als een extra electronisch brein. Met de snelheid van het licht kan hij als mens/computer verschillende uitkomsten berekenen, en via het internet kan informatie, met een druk op de knop, over de hele wereld verspreid worden. Een belangrijk deel van zijn tijd zit Evans dan ook computerprogramma's te bedenken. Dat is nog eens wat anders dan het zoveelste boek over 'het Ware, het Goede en het Schone' te schrijven.

Als techno-liefhebber krijg je al snel de naam kil te zijn, maar Evans is juist geïnteresseerd in emoties. Emoties vindt hij nog wel de meest bijzondere produkten van de informatieverwerkende machine die 'mens' heet. Hij schreef er een boek over, waarin hij pleit voor een herwaardering van emoties. Daarmee gaat hij een beetje tegen de heersende stroom binnen de filosofie in. In de geschiedenis van de filosofie hebben denkers zich doorgaans niet zo lovend uitgelaten over 'de onberekenbare hartstochten'.

,,Er bestaan vuistregels om gelukkig te worden'', zegt deejay Evans aan de vooravond van de nacht van de filosofie over de telefoon. ,,Er zijn manieren om de menselijke geest zo te manipuleren dat het gevoel van geluk vergroot wordt. Als we ons bijvoorbeeld omringen met de juiste geluiden, beelden en geuren, wordt de kans op geluk groter. Meditatie is nog één van de veiligste manieren om gelukkig te worden. Boeddistische monniken die niets hebben, maar wél mediteren, blijken uit onderzoek opvallend veel gelukkiger te zijn. Toch is het gevaarlijk om ons dood te staren op alleen maar de emotie 'geluk'. Het zou goed kunnen dat we geluk alleen maar kunnen ervaren door ons totaalpakket aan emoties te aanvaarden. Iedere emotie heeft een functie: gezamenlijk helpen zij ons om te overleven.''

,,Ik ben nu druk bezig om programma's te schrijven die robots gevoelens geven'', zegt Evans. ,,,Ik word er namelijk moe van om alleen maar op de bank te zitten en te denken. Ik wil niet alleen denken, maar ook iets doen, iets maken. Dat helpt je om je eigen ideeën te verduidelijken. Emotionele machines maak ik dus. Nee, huilen doen ze nog niet. Ik probeer wat primitievere emoties dan verdriet in kaart te brengen, zoals woede en angst. Nu ben ik bijvoorbeeld bezig om hen aantrekkingskracht te leren. Hoe dat gaat? De robots doen een soort paringsdans. De robot die het beste dansen kan, wordt de meest sexy robot gevonden. Die heeft goede kans dat hij zijn genetische materiaal mag uitwisselen met een andere robot.''

Werkt hij overdag aan zijn cybernetische pornoshow, in de nachtelijke uren verliest Evans zich het liefst in de extase die opgewekt wordt door de dreunende en piepende klanken van de technologische dansmuziek. In de jaren tachtig - toen ook in Amsterdam de summer of love werd uitgeroepen - werd Evans smoorverliefd op de nieuwe house-cultuur. ,,Het tijdperk van de utopieën hebben we gehad, ook die van de technologische utopieën. Dat sprak mij juist zo aan in de danscultuur: dat het niet de pretenties heeft van de oudere jeugdculturen van de jaren zestig en zeventig, maar dat je niettemin gewoon door kunt gaan met het vieren van het leven. Bovendien vind ik het buitengewoon prettig dat er in de danscultuur nauwelijks agressie is. Dat was wel even anders bij de punk uit het begin van de jaren tachtig.''

Kun je Evans als een 'technofiel' bestempelen? Als iemand die zich, zoals Oosterling schrijft, 'vol overgave werpt in de virtuele maalstroom der data', om in de 'mediamieke extase' van de volledige overgave aan de technologie 'de sleutel tot autonomie' te vinden? Evans noemt zichzelf in ieder geval geen onverdeeld voorstander van de technologie. ,,Je wordt nooit alleen maar gelukkiger van het gebruiken van middelen. Er zijn altijd bij-effecten. We moeten beseffen dat er geen recept bestaat dat geluk garandeert: de kans dat er ooit een drug wordt uitgevonden die ons louter gelukkiger zal maken, acht ik buitengewoon klein. Ik ben geen enthousiast voorstander van drugsgebruik, noch een fanatiek tegenstander. We moeten af van dat zwart-wit-denken over middelen.''

Tegenover de 'technofiel' staat volgens Oosterling de 'technofoob'. Die meent dat onze afhankelijkheid van de technologie tot een nachtmerrie zal leiden. Sommige technofoben verwachten zelfs dat computers en robots de macht zullen grijpen en de mens tot slaaf zullen maken. Evans is daar niet bang voor. ,,Als je zelf programma's gaat schrijven om de mens na te bootsen, merk je pas hoe ingewikkeld de mens in elkaar zit. Wij zijn zoveel geavanceerdere computers dan de dingen die op onze bureaus staan. Over honderd jaar zul je misschien machines hebben die slimmer zijn dan wij. Ik verwacht dat ze wel bereid zijn om een paar van ons in leven te laten. Mensen maken zich nu druk over het overleven van minder slimme levende wezens. Als de robots echt zo slim worden, zullen ze zich ons lot heus wel een beetje aantrekken.''

Hij geeft toe dat hij een a-typisch filosoof is door zich zowel in de danswereld, als in de technologie, als in de filosofie te verdiepen. ,,Traditioneel heeft de filosofie een ernstig en plechtig imago. Dansmuziek past niet bij dat beeld van de filosofie, maar ik heb veel van mijn beste gedachten tijdens een clubavondje gehad. Nee, dat kwam niet door geestverruimende middelen. Niet altijd, tenminste. Want natuurlijk probeert iemand die de geest onderzoekt wel eens wat uit.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden