Naast Soedan, Somalië en Zimbabwe

Griekenland lijkt in vrijwel niets op de landen die al op de lijst van IMF-wanbetalers staan

Nee, was het simpele antwoord gisteren van Gianis Varoufakis op de vraag of hij voornemens is de schuld van 1,6 miljard euro aan het IMF te voldoen. Daarmee bevestigde de Griekse minister van financiën wat de afgelopen dagen al gedacht werd: de Griekse staat heeft simpelweg de middelen niet om het IMF terug te betalen. De deadline voor die betaling was vanochtend om zes uur. Als Griekenland inderdaad niet betaalt, voegt het zich in een illuster rijtje van landen die ooit een betaling aan het IMF hebben gemist.

Wie staan er zoal op dat lijstje?

Minder landen dan je misschien zou verwachten. Momenteel zijn er maar drie landen met nog openstaande rekeningen bij het IMF: Soedan, Somalië en Zimbabwe. Er zijn wel meer voorbeelden in het verleden van landen die leningen niet hebben terugbetaald: Cuba, Vietnam, Congo, Irak, Bosnië en Afghanistan, om er een aantal te noemen. Meestal gaat het om landen die te maken hebben met grote sociale onrust, of openlijke oorlogen in het eigen land of de regio.

Sowieso zijn de landen allemaal veel armer dan Griekenland. Het land staat, gemeten naar bbp per hoofd van de bevolking, op de 44ste plek op een recent lijstje van de IMF met een gemiddeld inkomen van 25.859 dollar. Nederland staat veertiende met 47.355 dollar, de Centraal Afrikaanse Republiek sluit de lijst op de 187ste plek met 607 dollar per hoofd van de bevolking. Dat laatste land miste begin jaren negentig overigens ook een betaling aan het IMF.

Eigenlijk lijkt Griekenland in vrijwel niets op de landen die al op de lijst van IMF-wanbetalers staan.

Als Griekenland niet betaalt, is het dan echt failliet?

Het hangt er een beetje van af hoe je het bekijkt. Schulden aan het IMF worden door kredietbeoordelaars, die het stempel 'wanbetaler' op een land plakken, anders bekeken dan die aan private partijen, zoals banken of pensioenfondsen. Dat is in eerste instantie een zaak tussen het IMF en Griekenland zelf. Het fonds zal Griekenland aanmanen alsnog te betalen, en het land verliest verdere toegang tot het IMF totdat de achterstallige schuld is voldaan. "Dat is nog nooit gebeurd met een ontwikkeld land", aldus IMF-directeur Lagarde dit weekend.

Officieel staat een land bij het IMF pas te boek als wanbetaler als er sprake is van een achterstand van zes maanden of meer. En het instituut uit Washington mag volgens de eigen regels een periode van dertig dagen hanteren voordat een land wordt aangemerkt als achterstallig op de betaling.

Maar daar hoeft Griekenland niet op te rekenen, zo liet Lagarde eerder weten: zij verwacht onmiddellijke en volledige betaling van de schuld. Deels zal dat te maken hebben met de onderhandelingen. Lagarde wilde niet vooraf al toegeven om de Grieken zo onder druk te houden en in te stemmen met de eisen van zijn geldschieters.

Is dat de enige reden waarom het IMF zo strikt is op Griekenland?

Nee, er speelt nog iets anders. Bij het IMF bestaat een groeiende weerzin tegen de manier waarop het fonds in de Griekse zaak betrokken is geraakt. In 2010, toen Griekenland zijn eerste reddingspakket kreeg, eisten vooral de Noord-Europese landen dat het instituut betrokken zou zijn. Dit om te voorkomen dat Griekenland te veel steun zou krijgen van landen als Italië, Spanje en Frankrijk, en op die manier nauwelijks zou hervormen. Die eis werd ingewilligd.

Maar de betrokkenheid van het IMF werd door veel andere landen met verbazing bekeken. Landen als China, Brazilië, India snappen er niets van waarom zij, via hun bijdrage aan het IMF, zo'n rijk land als Griekenland moeten bijstaan. Het probleem is Europees, laat Europa het oplossen, redeneren zij. Het fonds heeft voor Griekenland bedragen op tafel moeten leggen die een veelvoud zijn van wat het normaal bij hulpacties inzet. Was dat ook gebeurd voor een land uit Azië, of Latijns-Amerika?

De irritatie binnen het IMF werd bovendien nog versterkt, omdat het fonds in de onderhandelingen met de eurolanden en Griekenland vaak water bij de wijn moest doen. In vrijwel alle gevallen waar het IMF landen te hulp schiet is er sprake van een kwijtschelding van een deel van de schulden. Dat geeft landen in financiële problemen ademruimte, en geeft het programma van het IMF kans van slagen. Bij Griekenland is dat maar op kleine schaal gebeurd.

Wat wringt, is dat juist de landen die in 2010 zo aandrongen op betrokkenheid van het IMF, tot nog toe een verdere schuldsanering hebben geblokkeerd. Andere eurolanden voelen er immers weinig voor in eigen land te moeten uitleggen waarom de miljarden die aan Athene geleend zijn, en met rente terugbetaald zouden worden, afgeschreven kunnen worden.

Griekse crisis

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden