TaalTon den Boon

Naast epi- en pandemieën krijgen we straks vast nog andere ‘demieën’

De afgelopen weken maakten een paar opmerkelijke woorden hun entree in onze taal. Op Twitter werd de coronapandemie een ‘paniekdemie’ genoemd en De Volkskrant typeerde de kakofonie van meningen over corona als een ‘opiniedemie’. De bedenkers van deze woorden ontlenen ‘demie’ aan de medische termen epi- en pandemie en hanteren dit als een soort achtervoegsel. Dat is op zichzelf niet nieuw, want in het verleden werden ook weleens medische neologismen van het type obesidemie (obesitasepidemie oftewel overgewicht als groeiend gezondheidsprobleem) bedacht.

Opiniedemie en paniekdemie zijn vooral interessant omdat ze geen medisch probleem benoemen, maar een maatschappelijk verschijnsel voorstellen als een medisch probleem. Eind februari deed de baas van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat ook al. Hij zei dat de WHO niet alleen het gevecht aanging met de corona-epidemie, maar ook met ‘an infodemic’. Nederlandse media vertaalden dit als infodemie en maakten duidelijk dat de WHO ook strijdt tegen het ‘viraal gaan’ (dat wil zeggen ‘zich als een virus verspreiden’) van de grote hoeveelheid onware of misleidende informatie. Behalve met een corona-epidemie hadden we dus te maken met een fakenews-epidemie.

Qua woordvorming zal het vast niet blijven bij opiniedemie en paniekdemie: het woord pandemie klinkt inmiddels zo vertrouwd dat je als taalgebruiker geprikkeld wordt daar creatief mee om te springen (en dus andere demieën te bedenken), die bovendien mooi aansluiten bij de inmiddels geheel ingeburgerde metafoor ‘viraal gaan’.

In deze rubriek worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Heeft u ook een taalvraag? Mail p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden