Naast de macht gegrepen, maar wel een halve eeuw dicht in de buurt gebleven

De laatste militaire buitenposten van de Britse wereldmacht werden onder zijn leiding gesloten. Daarmee had hij de lieveling van links kunnen worden, maar het liep anders.

Hij werd wel aangeduid als 'de beste premier die de Britten nooit hebben gehad'. Dat was in zijn nadagen als politicus, toen de blauwe plekken en bloedige schrammen uit de strijd om de macht waren geheeld. Denis Healey kreeg nooit de topposities die hij begeerde, toch was hij een halve eeuw een internationaal herkenbaar figuur in de Britse politiek. Al was het maar door zijn borstelige wenkbrauwen.

Twee keer waagde Denis Healy zich in de gevechten om het leiderschap van de Labourpartij (en dus kandidaat-premier), en twee keer verloor hij; de laatste keer kwam hij maar één stem tekort. Ook zijn pogingen om minister van buitenlandse zaken te worden, liepen stuk. Hij moest genoegen nemen met Defensie, dat hem toch dicht bij de internationale politiek bracht, en met Financiën, dat hem politiek bijna fataal werd.

Zijn eerste stappen in de politiek op z'n 28ste draaiden al op een fiasco uit. In 1945 leek hij bij de eerste naoorlogse verkiezingen een goede kans te maken op een zetel in het Lagerhuis. Hij droeg nog het militaire uniform waarin hij zich had onderscheiden bij de militaire invasie in buurt van Rome. Bovendien kon hij met alle rangen en standen overweg. Op het eerste gezicht leek hij wat elitair met zijn studie klassieke talen en filosofie in Oxford, toch kon hij net zo makkelijk een valse piano in een arbeiderspub bespelen als argumenteren over een Italiaanse opera in het Italiaans.

Na zijn nederlaag kreeg hij een baan binnen de Labourpartij, die van internationaal secretaris. Daar deed hij de kennis en contacten op die hem zijn leven lang van pas kwamen. In 1952 deed hij opnieuw een gooi naar een parlementszetel en deze keer slaagde hij in een kiesdistrict van Leeds, dat hem altijd trouw bleef.

Toen Labour in 1962 aan de macht kwam, werd hij minister van defensie.

In zes jaar tijd sneed hij hard in de militaire uitgaven en sloot alle bases ten oosten van het Suezkanaal, een definitieve breuk met het koloniale verleden. Dat had hem de lieveling van links kunnen maken. Maar hij was te dik bevriend met zijn Amerikaanse collega McNamara en hij steunde de Amerikaanse oorlog in Vietnam.

Na een periode in de oppositie kwam Labour terug in 1974, met Denis Healey als minister van financiën. Hij kreeg het zwaar te verduren toen het land in een economische crisis belandde. Het was zo erg dat hij het Internationaal Monetair Fonds om steun vroeg in ruil voor harde maatregelen om de uitgaven te beperken, tot woede van de linkervleugel van Labour, die zoals altijd riep om hogere uitgaven. Toen Healey op het punt stond in het vliegtuig naar een IMF-vergadering te stappen, werd hij ontboden op een Labourcongres. Daar werd hij onthaald op scheldpartijen, maar hij hield stand. Dankzij de vakbonden, die een grote zeggenschap binnen Labour hadden, kon hij prijzen en lonen beheersen. Ook al leek zijn beleid goed uit te pakken toen de inflatie van 27 procent in een jaar tijd halveerde, hij verloor zijn eerste poging om partijleider te worden in 1976.

In 1978 brak de 'winter of discontent' aan, een winter van ongenoegen met een golf van stakingen en chaos op straat. Labour verloor de verkiezingen en Margaret Thatcher begon aan haar grote opruiming van alles wat links dierbaar was. Tijdens haar lange bewind zat Healy in de oppositie, vaak als woordvoerder voor buitenlandse zaken en defensie.

De media kwamen hem graag om commentaar vragen. Want hij kon mooi bars formuleren, ook over partijgenoten. Hij had Tony Blair gesteund bij zijn hervorming van Labour om de partij weer in contact te brengen met de gewone Brit en linkse dromerijen te vergeten. Maar hij keerde zich tegen Blair om diens oorlog tegen Irak. Toen hem op tv werd gevraagd wat hij vond van Blairs argument dat Saddam Hussein massavernietigingswapens had, reageerde hij met één woord: "Shit".

Pas op z'n 75ste hield hij het Lagerhuis voor gezien toen hij werd benoemd in het Hogerhuis als Baron Healey of Riddlesden. Hij schreef zijn memoires en boeken over fotografie, een hobby die hij tot bijna-professioneel niveau bracht.

Hij zat er niet mee dat hij nooit de top had bereikt. Het gaat er mij niet om iets te worden, maar om iets te doen, zei hij. En als premier kun je het meeste doen voor de mensen. Zijn nederlagen hadden wel geleid tot, wat hij noemde, Healey's Eerste wet over gaten: 'Als je erin zit, stop dan met graven.'

Denis Winston Healey werd geboren op 30 augustus 1917 in Mottingham, Engeland. Hij stierf op 3 oktober 2015 in Alfriston, East Sussex, Engeland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden