Naar school op zondag

Kinderen uit achterstandswijken leren er over bijzondere en alledaagse beroepen. Ze mogen in koeienlongen snijden, filmmakers interviewen en met politici debatteren. 'Onze leerlingen leren dat ze hun leven in eigen hand hebben', zegt directeur Heleen Terwijn. Zondag bestaat de IMC Weekendschool vijftien jaar.

'Het eerste wat je vraagt, is natuurlijk wat zo iemand van het weer vindt hier", lacht Elizabeth (15). Ze doet verslag van een bezoek aan de ING-bank. Oud-leerlingen van de Weekendschool mochten er - in het Engels - praten met buitenlandse werknemers van de bank, vertelt ze. Hoe is het om vanuit Japan, Roemenië of de Verenigde Staten in Nederland te komen werken? Best lastig, maar wel interessant, vond ze. "Weet je nog hoe iemand heet die hier komt werken?", vraagt begeleidster Eleni Asimakopoulos. Het is even stil. O ja, een expat, knikt Elizabeth.

Terwijl het buiten lenteachtig mooi is, vergaderen Achmed (14), Elizabeth (15), Eveline (14), Hajar (13), Leesa (14) en Mohamed (14) op zondagmiddag over de Weekendschool in Amsterdam-Noord. Ze zijn allemaal oud-leerling van deze zondagsschool, waar kinderen van tien tot dertien jaar veertig zondagen per jaar kennismaken met allerlei beroepen. Wat kun je worden als je goed bent in wiskunde? Wat komt er kijken bij het maken van een krant? Wie werken er op een advocatenkantoor? De lessen worden gegeven door vrijwilligers: advocaten, artsen, buschauffeurs, scheikundigen en bankiers die vertellen waarom zij het mooiste beroep ter wereld hebben.

Komende zondag bestaat de IMC Weekendschool precies vijftien jaar. In 1998 begon psycholoog Heleen Terwijn met de eerste klas, in Amsterdam-Zuidoost. Ze had onderzoek gedaan naar de toekomstdromen van kinderen in de Bijlmer. Waar ze op tienjarige leeftijd nog grootse plannen en ideeën hadden, bleken die enkele jaren later verdampt. Enthousiasme en nieuwsgierigheid hadden plaatsgemaakt voor pessimisme en verveling. Doodzonde, vond Terwijn. "Ze horen op school wel: 'zorg dat je je diploma haalt', maar niet hoe je iemand wordt. Tienjarigen zijn nieuwsgierig en onbevangen, die motivatie moet je levend houden."

Het werd Terwijns missie om kinderen uit achterstandswijken te laten zien wat er te koop is in de wereld en te laten ontdekken waar hun talenten liggen. Met steun van handelshuis IMC - dat anderhalve ton euro ter beschikking stelde - kon ze van start. Inmiddels telt de IMC Weekendschool negen vestigingen in heel Nederland. Het geld dat daarvoor nodig is, jaarlijks 2,3 miljoen euro, komt grotendeels van sponsors als Delta Lloyd, Shell, Rabobank en de Nationale Postcodeloterij.

Sinds 2007 is er ook een programma voor oud-leerlingen (Future For Life). Dat helpt hen zich te verdiepen in bijvoorbeeld geneeskunde, Europese politiek of advocatuur. Ook kunnen ze aankloppen voor hulp bij het vinden van een stage, bijvoorbeeld bij één van de sponsors.

En dan zijn er de vestigingsraden, waar oud-leerlingen zich mogen bemoeien met de lessen die nu op de Weekendschool worden gegeven. En passant leren ze vergaderen en organiseren, onder leiding van een consultant van Deloitte, ook zo'n sponsor. In Amsterdam-Noord evalueren ze deze zondag het feest dat ze organiseerden voor de huidige leerlingen. Wat ging goed, wat kan volgend jaar beter? Hajar, die op een school voor praktijkonderwijs zit, is vandaag de voorzitter. Ze wil later iets met administratie doen, vertelt ze. "Ik wil achter een bureau in een kantoor werken. Weet je hoe leuk dat is?!"

Dat meisjes als Hajar enthousiast worden over een beroep en weten wat ze later willen, is volgens Terwijn een verdienste van de gastdocenten die over hun vak vertellen. "Weekendschool-jongeren leren hun opties kennen en wegstrepen." Alle kinderen in Nederland zouden de mogelijkheid moeten hebben met hun toekomstplannen te experimenteren, zegt ze. "Je ziet het op alle schoolniveaus: de universiteiten zitten vol met studenten die geen idee hebben wat ze willen met hun leven. Ze zijn niet gewend om actie te ondernemen. Op je kamertje zitten werkt niet, je moet weten hoe het voelt om met interessante dingen bezig te zijn en dat kun je alleen maar leren als je bezig bent."

Maar waarom wil een tienjarige elke zondag naar school? En waarom offeren pubers hun zondagmiddag op om te vergaderen over de Weekendschool, waar ze zelf al vanaf zijn? Het is gezellig en het staat goed op je cv, zegt Achmed, die in havo-2 zit. Eveline (een spraakwaterval): "Als je tv kunt kijken, kun je ook hierheen komen. Je kan iets terugdoen."

Een neveneffect van de Weekendschool, zegt directeur Terwijn: jongeren worden betrokken burgers. "Onze leerlingen vinden het vanzelfsprekend om iets terug te doen voor de maatschappij." Dat komt volgens Terwijn doordat de Weekendschool niet tuttig is. "Burgerschap leer je niet uit een boekje. Dat is iets wat je voorleeft. Op de Weekendschool maak je gave dingen mee. Het is toffer dan op straat hangen."

Dat blijkt ook uit onderzoek dat binnenkort wordt gepubliceerd. Na drie jaar - op dertienjarige leeftijd - hebben oud-leerlingen niet alleen meer zelfvertrouwen en weten ze beter wat beroepen inhouden, ze hebben ook meer algemene kennis dan hun klasgenootjes die niet naar de Weekendschool gingen. Ze weten bijvoorbeeld vaker wie de premier is en ze kunnen beter uitleggen wat een pleidooi is.

Terwijn: "Onze oud-leerlingen hebben meer dan anderen het idee dat ze hun leven in eigen hand hebben. Dat is belangrijk: voor je eigen levensgeluk én voor de maatschappij. Ze delen met elkaar dat het heel normaal is om voor je ambities uit te komen." Daarvoor hoef je geen havo- of vwo-diploma te hebben, zegt ze. "De Weekendschool laat zien dat het niet uitmaakt waar je wieg heeft gestaan en of je goed bent op de gewone school."

Een voorbeeld voor de gewone basisschool
"Toen ik hier drie jaar geleden kwam, was dit een zwakke school. We hadden zacht gezegd een wat mindere naam. Er moest iets gebeuren", zegt directeur Joost Korver van basisschool De Voorzaan in Zaandam. "We staan in een arbeiderswijk. Kinderen die hier opgroeien, worden niet automatisch geconfronteerd met de mogelijkheden die er zijn. Veel ouders hebben weinig of geen inkomen." Via een vriend kwam hij bij de IMC Weekendschool terecht. "Ik wilde samenwerken. Hun ervaringen inpassen in ons onderwijs: je leert voor later, maar wat is later dan?"

Anderhalf jaar geleden begon De Voorzaan in groep 7 en 8 met de Top-klas. Geen klasje voor de beste leerlingen, haast Korver zich te zeggen. Alle leerlingen volgen dit 'toekomstverbredend onderwijsprogramma', dat is gebaseerd op het concept van IMC Weekendschool. Net als op de Weekendschool zijn er vakken als journalistiek en geneeskunde. Maar Korver en zijn adjunct-directeur Gerda Perez bedachten ook zelf vakken, zoals transport en logistiek.

Elke vrijdag krijgen de leerlingen van elf tot twee uur les volgens het principe van de Weekendschool. Politieagenten, vrachtwagenchauffeurs en advocaten komen over de vloer om te vertellen waarom zij de beste baan van de wereld hebben. Of de leerlingen gaan op excursie. Naar de rechtbank in Alkmaar, een huisartsenpost en de Tweede Kamer. Ze hebben al rondgelopen in het ruim van een binnenvaartschip en laatst gingen ze op Schiphol kijken hoe bagage wordt ingeladen.

Vorige maand won De Voorzaan de onderwijsprijs van Noord-Holland met de Top-klas. Intussen hebben zich al verschillende basisscholen gemeld bij Korver die ook graag Weekendschool-onderwijs willen. De Voorzaan gaat ermee door. "Leerlingen hebben op vrijdag verhalen te vertellen thuis. En de straatcultuur op school is verdwenen. Leerlingen zeggen goedemorgen als ze 's ochtends binnenkomen, doen hun petje af in de klas en zijn minder hangerig en beleefder. Dat leren ze als ze op excursie zijn."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden