Naar IJsland - het kan weer

De aswolk is gaan liggen, maar de crisis duurt voort. De IJslanders ontvangen daarom iedere toerist met open armen. ’Daar moeten wij het na het debacle met de banken wel van hebben.’

ülöf Einarsdóttir is een gelukkige vrouw. De vulkaan onder ’haar’ gletsjer, de Lanjökull, houdt zich koest. Verder in het zuiden van IJsland zorgde de vulkaan onder de Eyjafjallajokul voor de aswolk die wekenlang het vliegverkeer ontregelde. Hier op de Lanjökull gletsjer probeert ülöf haar gasten vandaag vooral droog te houden.

De voormalige voetbalvrouw zwierf met haar man en zoon (Gudjonsson), beide internationale topspelers, langs de Europese voetbalclubs maar vond haar uiteindelijke bestemming in de kou van de IJslandse gletsjer. Met haar tweede man, een politieagent uit Reykjavik, organiseert ze tochten op sneeuwscooters op de Lanjökull. De toeristen moeten daarvoor aan de voet van de gletsjer de gerieflijke touringcar verlaten voor een koude legertruck met mammoetbanden. Dit is het echte IJsland: onherbergzaam, leeg en koud. De mammoetbanden redden het niet op het smeltende ijs. De chauffeur moet lucht uit de banden laten lopen om grip op het ijs te houden. Boven op de gletsjer staat een stalen container vol mutsen, sneeuwschoenen, waterdichte overals en wanten klaar. Dan mag het gezelschap op de sneeuwscooters. Een rijbewijs is wel een vereiste, hoewel er van wegen op de vlakte geen sprake is – wel van geulen in het ijs.

Voor veel toeristen in IJsland is dit het hoogtepunt van hun reis. Want naar IJsland komen vooral mensen die iets willen dóen. Wandelen langs watervallen, de gletsjers op of rijden op de kleine temperamentvolle IJslandse paardjes, het is allemaal zo anders dan bij een doorsnee vakantie. En ondanks de negatieve publiciteit over Icesave en de aswolk blijven de toeristen komen. Gelukkig maar vindt ülöf: „Het zou een ramp zijn als de toeristen ons ook nog in de steek zouden laten. Want daar moeten wij het nu, na het debacle met de banken, wel van hebben.”

Over de vulkanen en hun aswolken hoeft niemand zich zorgen te maken, vindt ze. „IJsland ontploft niet. We hebben iedere paar jaar wel zo’n uitbarsting. Wij IJslanders weten niet beter.”

Zelf is ze gegrepen door de schoonheid van de gletsjer, ze heeft er zelfs een zomerhuis gebouwd: „Zomers wakker worden en uitkijken over de ijsvlakte badend in de zon, dat is zo bijzonder.”

IJsland ligt op de Midden Atlantische rug waar twee aardplaten elkaar raken. Het land bestaat voor een groot deel uit vulkanen die voor een deel weer met gletsjers zijn bedekt. Voor de IJslanders zijn de vulkanen een natuurlijke warmtebron en ze zorgen voor het uitgestrekte, weerbarstige landschap dat toeristen trekt.

Het huidige IJsland lijkt in niets op het land dat de Viking Ingólfur Arnarson in 874 aantrof toen hij met zijn schip op het strand van IJsland belandde. Hij bleef voornamelijk op het strand. IJsland was overdekt met ondoordringbaar struikgewas en bomen en er was voor de Vikingen aanvankelijk geen doorkomen aan. Tegenwoordig is nog geen anderhalf procent van het land bedekt met bos. IJslands grapje: wat moet je doen als je in een IJslands bos verdwaalt? Rechtop gaan staan. De oorspronkelijk bossen werden gekapt voor brandhout, maar de echte ontbossing kwam toen er schapen werden ingevoerd. De vegetatie op IJsland is kwetsbaar door het straffe klimaat en arme bodem. Het is maar kort zomer. Jonge scheuten legden het af tegen de schapen en langzaam werd het land kaal gegeten. Struiken maakten plaats voor korstmossen.

Op bezoekers oefent het ruige, bijna surrealistische landschap een grote aantrekkingskracht uit. IJsland had wel altijd de naam duur te zijn. Bijna alles moet immers worden aangevoerd uit het buitenland. Maar sinds het Icesave-drama is het land in de aanbieding. „Toerisme is tenminste nog een bron van inkomen”, zegt gids Jens Ruminy „De afgelopen maanden zijn er dertig autoverhuurbedrijven bijgekomen in Reykjavik. Iedereen hoopt nu iets met het toerisme te doen.”

De nationale luchtvaartmaatschappij Islandair biedt rondreizen in het voorseizoen aan van een week inclusief auto, vliegreis en hotels voor ongeveer 600 euro. En daar krijg je een beter hotel voor dan vroeger. Tijdens de economische boom togen er goede chefs naar IJsland en werden er luxe hotels gebouwd in de hoofdstad. Het kantoor van de Landsbanki staat nog overeind, maar de grote stroom zakenmensen laat Reykjavik tegenwoordig links liggen. Doorsnee toeristen vullen nu de luxe kamers van het Hilton Hotel met internetaansluiting, ligbaden en diep verende bedden. Touroperators kunnen goede deals maken voor hun klanten, want iedere gevulde kamer is er een.

Onderwijzeres Sigriddottr uit Reykjavik is erg blij dat de toeristen die naar haar land komen de gewone IJslanders geen verwijten maken. „Ze begrijpen ook wel dat de doorsnee IJslanders in hetzelfde schuitje zitten. Mijn schoonouders zijn al hun spaargeld kwijtgeraakt. Hun hele leven hebben ze hard gewerkt en nu zijn ze alles kwijt. Veel jonge mensen in IJsland hebben hun baan verloren. Ze verlaten het land.”

Het maakt IJsland ook wat treurig. Een van de toeristische trekpleisters is het stadje Borgarnes, het middelpunt van een beroemd sagenverhaal. Het landschap op de weg ernaar toe is indrukwekkend ruig en het rijtje nieuwbouwwoningen in het stadje heeft een spectaculair uitzicht over het water. Maar ze staan wel allemaal leeg. De huizen zijn onverkoopbaar geworden in Borgarnes. Toeristen komen er nog wel graag. Vooral voor het museum, waar een van de belangrijkste sagen uit de Edda, het verhaal van Egils saga wordt uitgebeeld. IJslanders zijn trots op hun literatuur. ’Een mens zonder boeken is blind’ is een bekend gezegde. Egill is een van de belangrijkste hoofdpersonen uit de sagen die door Snorri Sturluson ergens tussen tussen 1200 en 1240 werden opgeschreven. Egill was de kleinzoon van een koning die Avondwolf werd genoemd, en had een temperamentvol, onhandelbaar karakter. Het heldendicht staat bol van de vetes, gevechten en plundertochten, in het museum uitgebeeld door poppen in vitrines. Egill werd oud en was moegestreden, de laatste jaren van zijn leven. Men zag hem mopperend de hoogvlakte van Mosfellsbaer opklimmen. Daar verstopte hij vlak voor zijn dood een kist met zilver die hij van de Engelse koning had gekregen. De legende van Egils zilver leeft voort op IJsland, maar de weerbarstige grond heeft het zilver nog niet prijs gegeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden