Naar het einde van de wereld

Pinguïns, zeeolifanten en walvissen, eindeloze vergezichten, bergen en bos - op weg naar Vuurland, op weg naar het einde van de wereld.

Lage dorre struiken sieren een eindeloos geelgroen landschap. Urenlang zijn we al in een klein busje onderweg, zonder dat er ook maar iets wezenlijk verandert. De zon brandt door vale gordijntjes, via de kieren van de bus werkt het stof zich naar binnen en daalt als een beige waas overal op neer. Het is niet moeilijk je voor te stellen dat het leven in de provincie Chubut, in het midden van het Argentijnse Patagonië, eenzaam en hard kan zijn.

"Die windmolen in de verte is een teken van leven", vertelt gids Paula Ortega, die in de streek geboren is. "Elke ranch heeft ten minste één molen voor water." De boerderijen, estancia's, liggen vaak zo ver van de bewoonde wereld, dat ze geen telefoonverbinding hebben. Via walkietalkies kunnen de bewoners van de ranches berichten beluisteren op een AM-frequentie, vertelt Ortega.

Deze week doe ik met een groep journalisten plaatsen aan in het noorden, midden en zuiden van Argentinië: twee internationale en drie binnenlandse vluchten plus duizenden kilometers over de weg. Is het binnenland zo ruig en overweldigend als ik me het voorstel? Kunnen we dit gigantische land in een week leren kennen? Drie gebieden, drie werelden en een verzameling dieren die we in Nederland enkel kennen uit de dierentuin.

De drukke hoofdstad Buenos Aires is onze toegangspoort tot het land. In twee uur vliegen we naar Trelew, halverwege de Argentijnse kust. Zodra het vliegtuig landt, waan ik me in een andere wereld: om ons heen een uitgestrekte steppe met lang, in de wind wapperend gras. Hier en daar springt een haas weg als het toestel richting het vliegveld taxiet.

De steppe van het Argentijnse deel van Patagonië - het andere deel ligt in Chili - is droog en kaal en kent weinig voedzame aarde. Regen blijft voornamelijk hangen boven de hoge bergen van de Andes. Zo dor en verlaten als de provincie Chubut lijkt, zo rijk aan diersoorten is deze streek, halverwege Patagonië, tegelijkertijd ook. De guanaco-lama, die met zijn slanke nek en fluweelzachte ogen nieuwsgierig ons busje ziet naderen, is karakteristiek voor dit Zuid-Amerikaanse land. Ook het bruinbehaard gordeldier en de mara, ook wel de patagonische haas genoemd, kom je hier veelvuldig tegen.

Maar het bekendst is de Patagonische kust om haar grote hoeveelheid pinguïns, zeeolifanten en walvissen. De zeeolifanten, weliswaar afhankelijk van het seizoen, liggen graag op het strand van Punta Norte op Peninsula Valdes. Na een overnachting in het (saaie) kuststadje Puerto Madryn rijden we urenlang in het busje over hobbelige wegen naar het strand. Vanaf de duinen zie ik de zeeolifanten al genieten in de zon. De een glimmend diepgrijs, de ander moet nog vervellen en ligt er ogenschijnlijk gehavend bij met een vacht vol rafels om zich heen. Vandaag is het rustig, maar op andere momenten gaat het hier volgens gids Ortega een stuk minder vredig aan toe. "Orka's komen er maar al te graag een zeeolifant van het strand af plukken, om mee te spelen en vervolgens op te eten."

Verderop bij Estancia Lorenzo zijn de magelhaen-pinguïns in hun broedperiode. Rustig sjokken mannetjes vanuit hun nesten naar de zee om voedsel te zoeken. De vrouwtjes, de een nog op de eieren en de ander al met kuikens, houden bij het nest de wacht. De ongelukkigen verliezen op een onbewaakt moment een ei wanneer er een zeemeeuw in de buurt is. Iets zuidelijker, bij het minder mooie Punta Tombo, zie ik het gebeuren: een grote meeuw springt het nest in, pakt een voor een de eieren, pikt ze open en slurpt ze leeg. Machteloos kijkt de pinguïnmoeder toe.

Het bijzonderst in deze regio zijn misschien wel de walvistochten bij Puerto Pirámides, wederom een heel eind rijden. Al met een half uur varen vanuit de kust, schouder aan schouder zittende op een dubbeldeksboot met tientallen toeristen, krijg ik ze in het vizier. We hebben geluk, het is een moeder met kalf. Vreedzaam komen ze op de boot af, de moeder blaast lucht terwijl het jong haar bewegingen rustig volgt. Toeristen gillen verrukt, maar snel valt het geklets in alle talen stil en kijkt iedereen ademloos toe. De bries van de walvis, een ping van een iPhone-camera die aangaat, en het Spaans gemurmel van de gids op het onderdek zijn lange tijd de enige geluiden die je hoort. Het is verbazingwekkend hoe nietig, maar kalm je je voelt in de aanwezigheid van deze enorme wezens.

Ons einddoel is Vuurland, het absolute zuiden van Zuid-Amerika. Technisch gezien kan dat over land, maar de tijd dringt en het vliegtuig roept. In een kleine anderhalf uur landen we in Ushuaia, de belangrijkste stad in dit gebied. Na een week van duizenden kilometers reizen zijn we eindelijk daar: in het prehistorische landschap van het zuiden, aan het einde van de wereld.

Met zijn 630 vierkante kilometer aan hoge bergen, ruige bossen en grote meren, doet Vuurland aan als een gebied waar niemand eerder kwam. "Er woonden indianen en pas toen de Engelsen er neerstreken en hun vlag plaatsten, werd de Argentijnse regering wakker", vertelt gids Juan Chironco tijdens een bezoek aan een gletsjer net buiten Ushuaia. Door gevangenen naar dit zuidelijke puntje te sturen en aan het werk te zetten, ontstond Ushuaia, een stad met ongeveer 70.000 inwoners die enigszins uit haar voegen barst. Tegen de steile helling van de Andes zie je hoe verwoed er wordt gebouwd. De stad is als belastingvrij gebied aantrekkelijk gemaakt voor Argentijnen, maar voor toeristen is er weinig te doen. Ushuaia geldt vooral als toegangspoort tot het ongerepte nationaal park Tierra del Fuego, maar ook tot die andere desolate bestemming: Antarctica. Vanuit de stad trek je over zee zo door naar de Zuidpool. Met twee dagen varen kun je er zijn, maar de overtocht is niet zo gemakkelijk als het lijkt. De zee voorbij Kaap Hoorn kan ongenadig woest zijn, al wordt er alleen gevaren in de relatief rustige lente- en zomermaanden (van november tot en met maart). "De oversteek is heftig, ook voor mensen met zeebenen", zegt kenner Damian Mateo. "Veel toeristen liggen al snel twee tot drie dagen ziek op bed." Naast dat je de reis met je gezondheid moet bekopen, is de oversteek niet goedkoop. Een trip duurt al snel zo'n tien dagen en de prijzen beginnen rond de 4000 euro.

Onze reis komt in Ushuaia ten einde. Het ruige, adembenemende Vuurland vraagt, na de eentonige steppe van Patagonië om meer, want welk avontuur ligt er voorbij het Beaglekanaal waar Ushuaia aan ligt?

Naar Buenos Aires

Bij een bezoek aan Argentinië ontkom je er niet aan op Buenos Aires te vliegen. En waarom dan niet even een kijkje nemen in deze enorme stad met zo'n 2,8 miljoen inwoners, geboorteplaats van koningin Máxima? Door de Argentijnen wordt Buenos Aires ook wel het Parijs van Zuid-Amerika genoemd, maar wie met die gedachte de straat op gaat, raakt snel gedesillusioneerd. Het land werd rond de eeuwwisseling hard getroffen door een economische crisis en het verval is nog overal te zien. Lokale gezelligheid vind je vooral in het kleine, bijvoorbeeld op de overdekte markt in de wijk San Telmo. Tussen de Argentijnen die hun vlees en groenten kopen, vind je eindeloos veel stalletjes met tweedehands snuisterijen of retro kleding. Als je bent uitgekeken, drink je een koffie aan het barretje in het midden van de markt of bezoek je een van de vele tangobars die San Telmo rijk is. Een frisse neus haal je met honderden andere Argentijnen in het gigantische stadspark Parque Tres de Frebrero. Hardlopen, fietsen, varen of romantisch zitten op een bankje in de rozentuin - het is er allemaal mogelijk.

Naar Argentinië

Tickets naar Buenos Aires: vanaf 900 euro. Vanuit de hoofdstad zijn Trelew en Ushuaia gemakkelijk te bereiken met binnenlandse vluchten van de lokale maatschappij Aerolineas Argentinas (tickets rond de 200, 300 euro) handige info: www.argentina.travel. Het boek 'Argentinië' van Marcel Bayer bevat naast praktische informatie ook mooie, uitgebreide beschrijvingen van Argentijnse streken, steden en historie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden