Naar het Amadeus, voor kunst en cultuur

Het Amadeus Lyceum in Utrecht wordt een cultuurprofielschool. Kunst en cultuur krijgen binnen en buiten deze school veel aandacht. ,,Als leerlingen een presentatie over het thema 'bruggenbouwen' moeten houden, kunnen zij in dansvorm laten zien dat trek- en duwkracht belangrijk is.''

In de ochtend werken de leerlingen van half negen tot tien zelfstandig aan opdrachten voor de leergebieden 'mens en natuur' en Engels. Van half elf tot twaalf staat, in dezelfde ruimte, 'mens en maatschappij' op het programma. 's Middags werken zij in groepen aan een dans- of theatervoorstelling, waarna er -tot half vier- nog tijd is om buiten de school een 'wiskunde-wandeling' te maken. Zo kan een doorsnee-maandag er voor brugklassers van het Amadeus Lyceum uitzien.

Dinus Grotenhuis, oud-rector van het Dr. F.H. de Bruijne Lyceum in Utrecht en nu projectleider nieuwbouw van het Amadeus Lyceum, is ervan overtuigd dat zó'n schooldag van vroeg tot laat kan boeien. In zijn werkkamer liggen voorbeelden van schooldagen voor de zeventig brugklassers die in augustus beginnen. Ook liggen er twee boeken over Wolfgang Amadeus Mozart, de componist die zulke ,,vrolijke en geniale muziek heeft gemaakt''.

,,Met deze naam willen we duidelijk maken dat de school kunst en cultuur belangrijk vindt'', vertelt Grotenhuis. ,,We integreren het in alle vakken. Ook buiten de school kunnen leerlingen zich in drama, dans, muziek of beeldende kunstvormen verdiepen.''

Het Amadeus Lyceum wordt een interconfessionele school voor vmbo (theoretische leerweg, de oude mavo), havo en vwo. De identiteit, rooms-katholiek en protestant-christelijk, komt in de naam terug, legt de bouwcoördinator uit: in het Latijn betekent amare houden van en deus God.

In augustus hoopt Grotenhuis de eerste brugklassers in een tijdelijk gebouw in Leidsche Rijn, de grote Vinex-wijk bij Utrecht, te ontvangen. Als alles meezit, verhuizen deze leerlingen in 2006 naar een gloednieuw gebouw op de zogeheten cultuurcampus van Leidsche Rijn. Het Dr. F.H. de Bruijne Lyceum wordt op termijn gesloten; het Amadeus Lyceum zal uiteindelijk 1800 tot 2100 leerlingen tellen.

Volgende maand, als de resultaten van de Cito-toetsen bekend zijn, zal blijken hoeveel leerlingen zich voor het eerste leerjaar melden. De interesse is nu al groter dan gedacht, vertelt kunstcoördinator Peter Bleekemolen. Ruim 500 bezoekers bezochten eind januari de open dagen. Op de open lessen voor basisschoolleerlingen, op 17 en 19 februari, kwamen 250 kinderen af.

Grotenhuis en Bleekemolen merken dat het kunst- en cultuurconcept ouders en leerlingen aanspreekt. ,,Ook op het Dr. F.H. De Bruijne Lyceum doen we hier al veel aan'', zegt Bleekemolen. ,,Maar door de indeling van het gebouw en de traditionele manier waarop het onderwijs georganiseerd is, kunnen we het cultuuronderwijs moeilijk écht vormgeven. Een les duurt bijvoorbeeld maar vijftig minuten, hoe kunnen leerlingen dan een presentatie voorbereiden waar minstens anderhalf uur voor nodig is? En hoe houd je een presentatie in een klein, gehorig lokaal?''

Grotenhuis sprak twee jaar geleden met ambtenaren van het ministerie van onderwijs over kunst en cultuur op scholen. Het ministerie wil dat middelbare scholen, nu hun vrijheid toeneemt, zich beter profileren. Dat kan op het gebied van sport (de zogeheten LOOT-scholen) of ict, maar ook op dat van dans, drama of muziek.

Dit jaar opende het ministerie daarom een subsidieregeling voor scholen die zich tot 'cultuurprofielschool' willen ontwikkelen. Grotenhuis diende een aanvraag in en kreeg tot zijn vreugde 70000 euro om van het Amadeus Lyceum zo'n school te maken. Ook het Johan de Witt College in Den Haag kreeg financiële steun. Afhankelijk van de ervaringen, zal er een kleiner of groter netwerk van cultuurprofielscholen ontstaan. ,,Dat is één van de eisen die het ministerie aan ons stelt'', zegt Grotenhuis, ,,Andere scholen moeten onze werkwijze, of elementen daarvan, kunnen overnemen.''

Wil de cultuurprofielschool slagen, stelt Bleekemolen, dan moet ook de organisatie van het onderwijs veranderen. Het Amadeus Lyceum sluit zich in dit opzicht aan bij vernieuwingsscholen als UniC (een middelbare school in Utrecht die in augustus begint) en Slash 21 (een school in Lichtenvoorde die in 2002 openging). Net als deze scholen, wil het Amadeus een school zijn waar leerlingen zelfstandig werken -een school ook zonder klaslokalen, huiswerk, tussenuren, zittenblijvers en boeken.

Op een plattegrond van de nieuwe school wijst Grotenhuis een grote ruimte aan die in niets aan een klaslokaal doet denken. ,,Wij noemen dit een domein'', legt hij uit, ,,Daarin zitten 72 leerlingen bij elkaar, elk met een eigen werkplek. Zeventig procent van hun tijd zijn ze in dit domein, waar ze aan hun dag- of weektaken -individueel of in groepjes- werken. De overige dertig procent zijn ze in de sporthal, in een atelier of practicumlokaal. Op deze manier hebben leerlingen echt hun eigen ruimte, ze hoeven niet meer om de vijftig minuten naar wéér een ander, anoniem lokaal te sjouwen.''

In plaats van het 'ouderwetse' curriculum met wel vijftien vakken, komen er zogeheten leergebieden, zoals mens en maatschappij, mens en natuur, kunst en cultuur, moderne vreemde talen, sport en bewegen. Christelijke religie krijgt in al deze leergebieden aandacht. Een lesrooster waarin alle uren voor elke weekdag zijn vastgelegd, zul je op het Amadeus niet meer zien: leerlingen krijgen drie of vier weken in dezelfde leergebieden les en elke schooldag duurt van half negen tot half vier.

Bleekemolen en zijn collega's zijn nog hard aan het werk om het materiaal voor deze leergebieden te ontwikkelen. Geen schoolboeken meer, maar digitale werkvormen die de leerlingen individueel kunnen gebruiken. In het leergebied kunst en cultuur wordt onderscheid gemaakt tussen de podiumkunsten (dans, drama en muziek) en de atelierkunsten (tekenen, handvaardigheid en audiovisuele technieken zoals foto, film en websites ontwerpen).

Een cultuurprofielschool wil kunst en cultuur ook in de andere leergebieden integreren. Stel, zegt Bleekemolen, dat leerlingen voor het leergebied mens en natuur aan het thema 'bruggen bouwen' werken. Bij bouwen gaat het algauw over trek- en duwkracht, dus waarom niet een danspresentatie waarin geduwd wordt en getrokken? ,,Projecten worden altijd afgerond met een presentatie'', zegt Bleekemolen. ,,Je kunt ook aan een website denken: ontwerp een website waarin dit duwen en trekken gesimuleerd wordt.''

De aandacht voor kunst en cultuur strekt zich ook tot buiten de school uit, benadrukt Grotenhuis. Als het Amadeus iets niet wil zijn, dan is het wel een eiland waarop scholieren geïsoleerd leven en leren. ,,Bij alle vakken trekken we erop uit'', vult Bleekemolen aan. ,,Een collega wiskunde heeft al een wiskunde-wandeling gemaakt. Wiskundige vormen laat hij in de omgeving van de school zien: 'die loopbrug over het spoor wordt gedragen door torens, die uit driehoeken zijn opgebouwd. Waarom zijn dit driehoeken'?''

Omdat de nieuwe school onderdeel uitmaakt van een cultuurcampus, bevinden veel faciliteiten zich om de hoek. Behalve het Amadeus Lyceum biedt de campus -onder andere- onderdak aan het Utrechtse kunstencentrum 'Nieuwe Vaart', aan de openbare bibliotheek, een internetcafé, en een religieus centrum. Nu al is afgesproken dat het kunstencentrum van leslokalen en de aula, tevens theater, gebruik mag maken. Omgekeerd mogen leerlingen in de studio's van het kunstencentrum oefenen.

Samenwerking met 'culturele partners' uit de omgeving is één van de voorwaarden die het ministerie van onderwijs aan haar subsidie stelt. Naast het kunstencentrum heeft het Amadeus al contact met de Utrechtse hogeschool van de kunsten en de jongerentheatergroep Dox. ,,We willen ook afspraken gaan maken met vervolgopleidingen, zoals de roc's met kunst-en cultuurrichtingen en de grafische opleidingen'', vertelt Bleekemolen. ,,En natuurlijk ook met de basisscholen die leerlingen bij ons afleveren. Twee basisscholen in Leidsche Rijn hebben al interesse in ons profiel getoond.''

Grotenhuis hoopt vooral dat het Amadeus erin slaagt het begrip cultuur ruim in te vullen. Hij doelt op een goede 'schoolcultuur', een schoolklimaat waarin leerlingen én leerkrachten tolerant zijn, maatschappelijk betrokken en respect hebben voor elkaar. ,,Cultuur is een middel tot sociale binding'', stelt de oud-rector. ,,Samen luisteren naar muziek, of samen een productie maken, bevordert de band met elkaar en draagt bij tot onderling begrip.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden