Naar een nieuwe Demme kijk je uit

Een nieuwe film van Jonathan Demme, dat is per definitie goed nieuws. 'Ricki and the Flash' intrigeert niet alleen omdat Meryl Streep erin een ouwe rocker speelt (en te zien is tegenover haar dochter, Mamie Gummer), maar ook omdat de regisseur nimmer voorspelbare films maakt.

Sinds zijn doorbaak in 1984, met de inmiddels klassieke registratie van een concert van Talking Heads, 'Stop Making Sense', heeft Demme (New York State, 1944) een prikkelend oeuvre opgebouwd van films die steeds net uit de conventies van hun genre breken. 'Married to the Mob' (1988) was een geestige maffiakomedie, ver voordat de combinatie onderwereld & humor gemeengoed. Met 'Philadelphia' (1993) leverde Demme een stevig, grimmig melodrama af over de eerste generatie aids-patiënten. 'Rachel getting Married' (2008) was een fraaie, intelligente observatie van wat een trouwerij emotioneel zoal kan losmaken.

Zijn meesterwerk is 'The Silence of the Lambs' (1991), een in meerdere opzichten baanbrekend werk. Deze film bracht bij de Oscaruitreiking van 1992 een sensatie teweeg door de vijf belangrijkste prijzen, waaronder die voor Beste Film, in de wacht te slepen, in een genre dat door de Academy doorgaans matig wordt gewaardeerd: de thriller met horrortrekjes. Als winnend regisseur streefde Demme, die stotterend het vergulde beeldje in ontvangst nam en vervolgens minutenlang doorkletste, grote namen als Oliver Stone ('JFK') en Ridley Scott ('Thelma & Louise') voorbij.

'The Silence of the Lambs' maakte de weg vrij voor een, niet altijd vrolijk stemmende, stroom aan films over seriemoordenaars, maakte van hoofdrolspelers Jodie Foster en Anthony Hopkins dikbetaalde sterren, en van het personage Hannibal 'the Cannibal' Lecter een cultfenomeen, dat meerdere vervolgen inspireerde en tegenwoordig een eigen spinoff serie heeft ('Hannibal'). Gestoorde psychiater Hannibal Lecter staat op nummer 1 van de lijst grootste slechteriken van het American Film Institute.

De thriller over een FBI-agente in opleiding, die met de hulp van een kannibalistische seriemoordenaar een andere seriemoordenaar opspoort, is psychologisch zo rijk en artistiek zo hoogwaardig dat een aantal fameus slim geconstrueerde scènes later in andere films werd gekopieerd.

Het mooiste voorbeeld is de climax van de film. De FBI heeft zich met grote mankracht verzameld rond het huis waar de bad guy zich zou bevinden. De deurbel rinkelt. Dan zien we dat die bel klinkt op een ánder, het juiste adres: de agente staat in haar eentje tegenover de moordenaar, die haar uitnodigt binnen te komen. Deze briljante montage zorgt voor een denderend schokeffect dat nog maar het begin is van een van de meest huiveringwekkende scènes uit de filmgeschiedenis.

Voor de liefhebbers is het een beetje jammer dat de maker zijn filmtalent niet steviger heeft uitgebuit. Demme, oom van de vroegtijdig overleden regisseur Ted Demme, heeft zich veelvuldig gestort op minder zichtbaar werk: videoclips (Bruce Springsteen, New Order) en documentaires, zoals over oud-president Jimmy Carter en, misschien wel zijn favoriete subject, ouwe rocker Neil Young. Tegelijkertijd, wie bedenkt dat Demme acht acteurs aan een Oscar(nominatie) heeft geholpen, en dat zijn liefde voor rockmuziek diep en langdurig is, snapt dat 'Ricki and the Flash' een film is om naar uit te kijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden