Naar de film om tien uur 's ochtends? Bioscopen hopen op nieuw publiek

Beeld COLOURBOX

Steeds meer theaters programmeren overdag voorstellingen. Journalist Sarah-Mie Luyckx zette haar plichtsbesef even opzij, en ging op een maandag en dinsdag al vroeg naar de film en de schouwburg.

Als zelfstandig journalist heb je twee opties als het even rustig is. Zwetend blijven zitten, wachtend op inspiratie voor nieuwe verhalen dan wel een verlossend telefoontje van een opdrachtgever. Of het eeuwige plichtsbesef opzijzetten en het ervan nemen. Op een maandagochtend kies ik voor het laatste, en trakteer mezelf om half twaalf op een documentaire in de pas geopende megabioscoop Kinepolis aan het Utrechtse Jaarbeursplein. Op alle dagen van de week kun je er al vanaf tien uur terecht, ontdekte ik tot mijn verbazing.

Het wordt 'Wildernis in Drenthe'. Rustgevende natuurbeelden die in stevig contrast staan met de directe omgeving van het filmcomplex, een van de meest hectische plekken van Utrecht aan de achterkant van het Centraal Station. Daar haast en spoedt werkverkeer, en wordt luidruchtig gegraven voor een ondergrondse parkeergarage. Intussen dompel ik me sans scrupules onder in de wondere wereld van boommarter, ringslang en zeldzame draaihals. In het summiere gezelschap van - hoe heerlijk - enkel een muisstille moeder en dochter. "Ze wisselt van baan en daarom konden we bij hoge uitzondering nu samen naar de film", vertelt moeder Leidy du Pon na afloop. "Lekker rustig, maar ik moet er niet aan denken hier zonder gezelschap te komen. Ik zou me zo verloren voelen in deze kolos."

De ervaring van Du Pon is niet bepaald representatief voor het hedendaagse bioscoopbezoek. Dat explodeerde in de periode 2000-2015 van 22 naar 33 miljoen verkochte kaartjes, en liet het afgelopen jaar weer groei zien. Het enorm toegenomen filmaanbod is een belangrijke reden. Een gevolg van de digitalisering van de bioscoopbranche. Dat er in tijden van Netflix, thuisbioscopen en streamingdiensten genoeg animo is voor dat uitgedijde aanbod, ligt volgens de kenners aan het feit dat voor circa een tientje een filmpje pakken een betaalbaar en leuk uitje blijft. Maar ook om tien uur in de ochtend?

Experiment

Het gaat om een experiment, benadrukt de woordvoerster van Kinepolis, de Belgische bioscoopketen die hier flink voet aan de grond begint te krijgen. "Enkel nog in Utrecht beginnen we vroeg op de dag. Ons Nederlandse programmeringsteam gelooft erin, omdat het de vierde stad is met een substantiële groep mensen die uiteenlopende werktijden heeft. Maar of er voldoende belangstelling is, moet nog blijken."

Dat 'programmering tijdens kantooruren' perspectieven biedt, weten theatermakers inmiddels. Er lijkt een trend te ontluiken, die vijf jaar geleden is ingezet door het Zaantheater in Zaandam. Ik beland er op dinsdagmiddag om twee uur in de kleine Forbo Flooringzaal voor de achtste van de tien voorstellingen tellende, drukbezochte dinsdagmiddagserie. Programmeur Kim Muller kwam op het idee voor de matineereeks omdat het Zaantheater geregeld de vraag kreeg van ouderen waarom er niet meer overdag werd georganiseerd. "Wat meespeelde was dat de subsidies waren afgenomen", zegt ze. "Dan ga je op zoek naar mogelijkheden om een nieuw publiek te bereiken. We programmeerden al breed, tot en met babyconcerten aan toe. Wat de ouderen betreft kun je denken: die komen toch wel, de gemiddelde leeftijd van het theaterpubliek ligt hoog. Maar dan zie je de groeiende groep over het hoofd die minder mobiel is. Mensen die in het donker vaak niet meer goed autorijden, of 's avonds laat liever niet in hun eentje bij de bushalte staan. Ook voor hen wilden we oog hebben."

Goed voorbeeld doet volgen. Het concept van de middagvoorstellingen - mede geprogrammeerd door een clubje 60-plus-vrijwilligers - is gekopieerd. Negen theaters bieden inmiddels naast de al jaren gebruikelijke lunchconcerten op de dinsdag- of donderdagmiddag toneel, muziek en cabaret. Die prille trend past binnen het streven van schouwburgen om breder te programmeren en hun gebouwen beter te benutten. Met resultaat: het theaterbezoek steeg in 2015, na barre tijden van crisis en subsidiestops, met liefst 13 procent.

Die middag laaf ik me in de nagenoeg uitverkochte Zaanse theaterzaal aan een optreden van het Maria Adriana Collective met een reis door de muzikale geschiedenis onder de titel 'Van Amadeus tot Zappa'. Het is dus niet louter klassieke muziek die te horen is. Ik bedenk dat ik het best fijn vind om als beginnende vijftiger een keer tot de jonkies te behoren. En wat een prima publiek. Elk stuk krijgt een stevig applaus, en ik zie tijdens de voorstelling geen stiekem gegoochel met mobiele telefoons. Na afloop schuifelen we naar de zonovergoten foyer met uitzicht over het water van de Zaan. Een ideale stek om met z'n allen na afloop een drankje te drinken.

De volgende theaters hebben ook op doordeweekse dagen overdag voorstellingen, waarvan meerdere eveneens vrijwillige programmeercommissies hebben:

Theater Tilburg, Stadsschouwburg Haarlem, Wilminktheater in Enschede, De Goudse Schouwburg, De Kring in Roosendaal, Diligentia in Den Haag, Kunstmin in Dordrecht, de Deventer Schouwburg en de Flint in Amersfoort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden