Naar de apotheek voor een zakje legale marihuana

Uruguay bindt met legale wiet strijd aan met drugsmaffia

MONTEVIDEO - Overdag trekt er in Barrio Sur nog weleens een Candombe voorbij: een groep Afro-Uruguese trommelaars die in vrolijke kleding in de straten van de hoofdstad spelen. Maar vanaf ongeveer half elf 's avonds verandert de wijk in een verzamelplek van dealers en prostituees. Terwijl ze op klanten wachten, seinen ze met handgebaren of schreeuwen ze elkaar korte codewoorden toe om te waarschuwen dat er een politiepatrouille in aantocht is.

De meest gedealde drug in Barrio Sur is niet cocaïne of crack, maar marihuana. Dat gaat nu veranderen, legt Diego Cánepa, secretaris van president José Mujica, uit. "Door wiet te legaliseren maken we een einde aan die zwarte markt, maar kunnen we ook de situatie op straat beter controleren."

De discussie over de legalisering van marihuana duurde een jaar en ging gepaard met een levendig publiek debat. In december stemde het parlement met een nipte meerderheid met het wetsvoorstel in. "Uruguay begaat een historische fout", kopte de conservatieve krant El Pais de volgende dag. Nu is de wet dan officieel ingegaan.

Progressief dagblad El Observador roemde de uitslag en betitelde het kleine Uruguay een gidsland voor de regio. Uit peilingen kort na de stemming bleek bijna twee derde van de inwoners zich te keren tegen de beslissing van de regering. "Inmiddels is dat fiftyfifty", zegt Cánepa trots. Hij vindt dat politici lef moeten hebben in dit soort dossiers: "Neem het homohuwelijk. Dat is vorig jaar ingevoerd, daar was ook een meerderheid op voorhand tegen, maar dat is volledig omgedraaid."

De wietwet laat drie vormen van legale productie toe. Zo mag iedere volwassen Uruguees nu maximaal zes wietplanten telen voor eigen consumptie. Mocht je thuis geen plek hebben, dan kun je je aansluiten bij een wietclub. Dat zijn verenigingen tot 45 leden die gezamenlijk marihuana verbouwen, bijvoorbeeld in de tuin van een lid.

"We worden straks streng gecontroleerd of we niet overproduceren om geld te verdienen", verzekert Julio Rey. Als voorzitter van de Cannabisfederatie is hij nauw betrokken geweest bij het uitwerken van deze wet. "Het doel is de drugsmaffia uitschakelen door ze inkomsten af te nemen", legt Rey uit. Ook noemt hij de zorg voor jongeren die makkelijk kunnen gaan dealen of onverantwoord drugs gebruiken een speerpunt. In Uruguay zit één op de vier jonge criminelen vast voor het dealen van marihuana.

Julio leunt in zijn garage - die tevens dienst zal doen als plantage - op de motorkap van een oude Peugeot 504, met een sticker van Bob Marley op het zijraam. Volgens Rey zijn de straatdealers en illegale telers alleen geïnteresseerd in snel geld verdienen en niet in het product. "Wij telen straks niet alleen goedkoper, maar vooral veel betere wiet dan wat je nu op straat kan krijgen."

Controversieel is vooral dat de overheid ook zélf wiet gaat telen en verkopen aan losse gebruikers via apotheken. Die kunnen, na registratie, voor een euro een gram 'staatswiet' kopen. Ze mogen maximaal 40 gram per maand aanschaffen. De opbrengsten uit de verkoop van staatswiet worden geïnvesteerd in voorlichting.

Het wietregister is niet geliefd. Veel gebruikers vinden het een schending van hun privacy. Rey noemt het inconsequent: "Alcohol en tabak zijn ook legaal en daar is geen register voor. Waarom dan wel straks voor wiet?"

Politicus Cánepa wuift die kritiek weg en zegt dat het gaat om een experiment. "Laten we eerst zien hoe het allemaal gaat werken. We leren gaandeweg."

Uruguay maakt met de legalisering van marihuana een sprong in het diepe en ontvangt internationaal veel lof én kritiek. Buurlanden kijken met interesse naar de ontwikkelingen. De Verenigde Naties bestuderen of de wietwet niet in strijd is met internationale verdragen.

Volgens Diego Cánepa is Nederland voorloper geweest met het gedoogbeleid: "Maar dat is tegelijkertijd heel hypocriet, want wiet is en blijft verboden in Nederland. Dan geef je ruim baan aan de drugsmaffia en dat willen wij niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden