Naar Afghanistan: verwarring en verwatenheid

Wie de eindeloze discussies over de uitzending van Nederlandsetroepen naar Afghanistan heeft gevolgd, zal in de verwachtinghebben geleefd dat de belangrijkste partijen het inmiddels welongeveer eens zullen zijn over wat men nu eigenlijk van plan iste gaan doen.

Het tegendeel is het geval. Ziehier drie geluiden in 36 uur.Op woensdag deze week geeft generaal-majoor Jouke Eikelboom ineen interview in de Volkskrant aan wat Defensie voor ogen staat.Het gaat uitsluitend om wederopbouw en, ten behoeve daarvan, omhet winnen van het vertrouwen van de bevolking. Indien wemilitair optreden, is dat alleen ter beveiliging van dereconstructieprojecten. We gaan niet op terroristen jagen. Willende Amerikanen dat, dan moeten ze daarvoor toestemming vragen. 'Inons gebied gaat niemand rommelen.'

Dezelfde avond komen in NRC Handelsblad twee Amerikaansediplomaten aan het woord. Op BBC-radio verklaart Victoria Nulanddat van de Nederlanders een bijdrage wordt verwacht 'bij hetbestrijden van opstandelingen'. Kurt Volker, voor overleg in DenHaag, zegt geen scheiding te wensen tussen de opbouwmissie en degevechtstaken. Hij spreekt van noodzakelijke 'synergie', eenelastieke term waaronder van alles en nog wat valt te brengen.

Zowel de Nederlandse als de Amerikaanse uitspraken komen vangezaghebbende zijde. Eikelboom is directeur Operaties op hetdepartement van Defensie, Nuland is Amerikaans ambassadeur bijde Navo, de organisatie waaronder de opbouwmissies in Afghanistanressorteren, en Volker is de tweede man van het bureau Europa vanhet Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Maar ze hebbenuiteenlopende meningen, en wat Volker 'synergie' noemt, is bijEikelboom al gauw 'rommelen in ons gebied'.

Een dag later kwam in de Volkskrant nog een partij aan hetwoord: de hulporganisaties Novib, Cordaid, Icco en Healthnet. Zetoonden zich bereid in Afghanistan te werken maar maakten ernstigbezwaar tegen de opbouwtaken die de Nederlandse troepen claimen.De Nederlandse militairen moeten niet aan ontwikkelingswerk gaandoen maar uitsluitend zorgen voor veiligheid.

Het is de verwarring ten top. Het kabinet wil eenwederopbouwmissie met militaire beveiliging, de Amerikanen willeneen militaire missie met zowel gevechts- als opbouwtaken, terwijleen aantal belangrijke hulporganisaties tegen militaire'reconstructie' zijn en eigenlijk de Amerikanen bijvallen, zijhet om tegengestelde redenen. Wie er nog iets van snapt, mag hetzeggen.

Maar er is iets anders dat in dit hele spel als uitersthinderlijk begint op te vallen: de verwatenheid waarmee door DenHaag de meest parmantige voorstellen en beloften wordengeformuleerd. Hoort generaal-majoor Eikelboom: 'Met eenprovinciaal reconstructieteam willen de Nederlanders dewederopbouw ter hand nemen en het gezag van de Afghaanse regeringherstellen'. En dan in één adem, alsof het iets met diehooggestemde doelstellingen te maken zou hebben: 'Er zullenwaterputten worden geslagen, scholen opgeknapt en mollahs zullenworden bezocht'.

Heeft men zich de laatste jaren op Defensie en BuitenlandseZaken wel eens verdiept in de catastrofale geschiedenis van dittragische land? Wordt de interesse voor Afghanistan eigenlijk welingegeven door bekommernis om Afghanistan, of gaat het alleenmaar om politieke belangen en parlementaire spelletjes,standplaats 's-Gravenhage?

In december 1968 was ik in de Indiase hoofdstad New Delhi,werkzaam als docent voor een cursus ontwikkelingssociologie,georganiseerd door de Unesco. De deelnemers, academici enambtenaren, waren jonge mensen, afkomstig uit een heel aantalAziatische landen, waaronder - tot mijn verbazing- Afghanistan.

Het land was op weg naar een liberale democratie. In 1964kreeg het een grondwet, er bestond een redelijk vrije pers, inKaboel gingen vrouwen ongesluierd over straat en de jongeuniversiteit onderhield warme contacten met buitenlandseinstellingen.

Dat waren de jaren zestig. In de jaren zeventig ging het mis.De liberale koning Zahir Shah werd verjaagd, na tussenstappenkwam een communistisch bewind aan de macht en werd ondanks felverzet van de bevolking met harde hand een communistisch bestelingevoerd. In 1979 schoot de Sovjet-Unie het wankele regime tehulp en bezette het land, waarop een verwoestende oorlog volgdedie tien jaar zou duren en tot 'het Russische Vietnam' leidde.In 1989 blies de Sovjet-Unie de aftocht. In 1992 veroverde hetislamitisch verzet Kaboel maar twee jaar later dook uit hetzuiden van het land de Taliban op die de volgende tien jaarAfghanistan tot een culturele woestijn maakte.

Dan volgt 9/11 en nog datzelfde jaar 2001 wordt het land doorde Amerikanen onder de voet gelopen, driftig geholpen door deRussisch gezinde 'Noordelijke Alliantie', nu door de CIA betaald.Sindsdien gaat de strijd voort en wordt opnieuw 'democratie'beloofd, ditmaal met geweld gevestigd, door buitenlandsebezetters.

Veertig jaar geschiedenis: een liberaal regime, eencommunistisch bestel, een Russische bezetting, eenpuriteins-islamitisch schrikbewind, een halfhartige en chaotischeAmerikaanse interventie. Gelukkig komt Nederland te hulp: 'Erzullen waterputten worden geslagen, scholen opgeknapt en mollahszullen worden bezocht'. Zo zal 'het gezag van de Afghaanseregering worden hersteld'. O sancta simplicitas!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden