Analyse Lagerhuis

Na zeperd-zaterdag is weinig over van brexit-bravoure

Beeld AP

Ook Boris Johnson slaagt er als premier vooralsnog niet in het Lagerhuis achter zich te krijgen.

Wat super-zaterdag zou zijn, werd zeperd-zaterdag. Had hij het hele parlement opgetrommeld voor een heel bijzondere zitting in het weekeinde, lukte het ook Boris Johnson niet om een brexitakkoord goedgekeurd te krijgen door het parlement. Nu zucht de wereld, gefrustreerd, wetend dat ook hij de regie niet heeft over hoe het verder moet.

In de ogen van Europa was het voordeel van het premierschap van Boris Johnson boven dat van Theresa May dat Johnson in staat leek het Lagerhuis op één lijn te krijgen. Dat was in ieder geval wat hij de Europese leiders voorhield. Hij mocht dan op een laat moment de onderhandelingen zijn ingestapt, hij had wel het Lagerhuis in zijn zak.

Buiten de waard gerekend

Mooi niet. Zaterdag bleek dat hij buiten Oliver Letwin had gerekend, een onafhankelijk lid van het Lagerhuis. Tot anderhalve maand geleden was Letwin nog lid van de Conservatieve fractie, tot hij tegelijk met twintig andere dissidenten door Johnson uit de partij werd gezet. Zaterdag kwam de wraak: Letwin wist bijna de complete oppositie te verenigen achter een motie. Die vroeg om uitstel van de stemming over het brexitakkoord tot na het moment dat alle bijbehorende wetgeving is aangenomen.

De oppositie heeft tegenwoordig de meerderheid in het Lagerhuis. Zo ontketende Letwin een reeks aan gebeurtenissen die Johnson had gezworen te voorkomen. Hij, de man die had gezegd dat hij nog liever dood in een greppel ligt dan Brussel om respijt te vragen, moest om een latere brexitdatum vragen.

Schoorvoetend en halfhartig kwamen zaterdagavond dan ook de verzoeken vanuit Downing Street naar Brussel, in drievoud: de eerste, een brief van Johnson zelf aan EU-president Tusk, vol verontschuldigingen voor zijn parlement, bevatte ook de zin dat er later die avond een formeel verzoek om uitstel zou volgen. De tweede was een begeleidende tekst van de ambassadeur van het Verenigd Koninkrijk bij de EU, Tim Barrow, bij een derde, door niemand ondertekend formeel kort verzoek om uitstel van de uittredingsdatum tot 31 januari 2020.

De drie brieven die Londen zaterdag naar de Europese Unie stuurde. Bovenaan de twee pagina's waarin de Britse premier Johnson aan EU-president Tusk uitlegt waarom verder uitstel niet in het belang van Groot-Brittannië is. Linksonder het epistel met het formele verzoek tot uitstel en rechtsonder de brief van de Britse EU-ambassadeur Tim Barrow. Beeld AFP

Heeft Johnson zich wel aan de wet gehouden?

Dat hij het formele uitstelverzoek niet ondertekende, zal vandaag een belangrijk punt zijn bij de Hoge Raad in Edinburgh, die beslist of Johnson zich op deze manier aan de wet heeft gehouden.

“Het spijt me dat het betekent dat mijn medeleiders nog meer tijd en energie moeten steken in een vraagstuk waarvan ik had gehoopt dat we het zaterdag konden hebben afgerond”, schreef Johnson aan Tusk. “Ik begrijp dat het jullie noodzaakt opnieuw een Europese top te organiseren.”

Intussen is brexit de Britse burgers die in 2016 voor uittreding uit de EU stemden, al lang boven het hoofd gegroeid. Zij beantwoordden een eenvoudige ja/nee-vraag en werden beloond met een tocht over een weg vol gaten, die bij iedere bocht langer wordt. Voor hen die dachten dat Boris Johnson het land zou verlossen uit het schijnbaar eeuwige brexit-moeras, kwam zaterdag de desillusie.

Brexit reduceert alle overige Britse besluitvorming tot bijzaak

De Sunday Times drukte zondag een eenvoudige grafiek af van de tijd die brexit in de afgelopen jaren in het Britse parlement opslokte. Sinds 2015 is brexit veruit het meest besproken onderwerp geweest: dit jaar werd het 6773 maal genoemd. Vergelijk dat met een ander actueel agendapunt, klimaatverandering, dat 1520 keer aan bod kwam, en je ziet hoezeer alle Britse besluitvorming door de EU-uittreding wordt gegijzeld.

De Britse tabloids van zondag becommentariëren het echec van Johnson in het parlement. Beeld AP

“Ik zal voortmaken en de benodigde wetgeving komende week voorleggen”, schreef Johnson aan Tusk. “Ik blijf er vertrouwen in hebben dat we het proces kunnen hebben afgerond op 31 oktober.” De EU-president zal daar zo zijn bedenkingen bij hebben.  Tot nog toe zag Tusk toe hoe opeenvolgende leiders steeds weer de regie over brexit verloren. Johnsons voorganger Theresa May zocht te laat steun bij de oppositie en nu blijkt ook Johnson speelbal van het grillige Lagerhuis. 

Lees ook:

Onderhandelen over brexit-uitstel? Johnson staat machteloos, de EU bepaalt

Als het Verenigd Koninkrijk de brexit-datum van 31 oktober wil uitstellen, dan moeten 27 EU-landen dat goed vinden. Het zou de derde keer zijn dat er uitstel komt, en de derde keer dat Londen overgeleverd is aan de gratie van de EU. 

Johnson zit nu in dezelfde parlementaire ellende als May

Hij dacht dat hij het beter kon dan May, Boris Johnson. Maar na precies drie maanden premierschap heeft hij weliswaar een ander akkoord met de EU kunnen bereiken, maar zit hij in dezelfde parlementaire ellende zit als zijn voorganger.

Boris Johnson verloor een slag, maar de brexit-oorlog is nog lang niet verloren

Een parlement vol idioten, kopte de Daily Mail, één van de grootste tabloids van Groot-Brittannië. Want weer verschoof het Lagerhuis een beslissend brexit-moment

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden