Na vijftig jaar wordt het tijd Papoea's te steunen

De Tweede Kamer moet ervoor zorgen dat Indonesië gaat praten in Papoea en stopt met de repressie van de bevolking.

Op 1 december zal het vijftig jaar geleden zijn dat de Papoea's in Nederlands Nieuw-Guinea van het toenmalige Nederlandse koloniale gezag de symbolen ontvingen voor een toekomstig zelfstandig bestaan als volk: een vlag en een volkslied. Maar een halve eeuw later is er weinig reden voor optimisme. Het papoeavolk verkeert in grote nood.

Juist in de aanloop naar 1 december is er grote vrees voor escalatie van geweld. De laatste weken vonden er al veel gewelddadigheden plaats als gevolg van een zeer repressief militair veiligheidsbeleid, met tientallen dodelijke slachtoffers en honderden arrestaties. De reactie van de militaire en politieke autoriteiten in Jakarta wijzen er (nog) niet op dat bij hen een koerswijziging valt te verwachten.

Vooral de Papoeajeugd (studenten) is des te meer vastberaden om uiting te geven aan hun frustratie over de militaire onderdrukking. Op 1 december zullen er nieuwe demonstraties zijn en zal de Morgenstervlag worden gehesen. Nog meer geweld wordt gevreesd, met als gevolg nog meer repressie en, voor de Papoea's, geen einde aan de uitzichtloosheid.

Juist de laatste tien jaar is vurig gepleit voor een vreedzaam bestaan, door vele Papoealeiders en door tal van Indonesische academici en geestelijk leiders. Zij riepen op tot dialoog, zij wezen repressie af. Dialoog is de enige uitweg naar een vreedzame oplossing voor het conflict waarin de Papoea's nu al vijftig jaar verkeren. Een conflict dat hun voortbestaan, fysiek en cultureel, ernstig bedreigt. Dialoog is zeker mogelijk. De Indonesische overheid honoreerde die wel in de kwestie-Atjeh. Na de rampzalige gevolgen van de tsunami, bleken daar de vechtende partijen, het leger en het Atjehse bevrijdingsleger bereid om de bemiddeling van de Europese Unie te aanvaarden. Dit leidde tot politieke afspraken waarin de bevolking zich kon vinden en waar de betrokken partijen zich tot nu toe redelijk aan hebben gehouden.

Als in Nederland de Tweede Kamer deze week het buitenlands beleid bespreekt, moet ook aandacht worden besteed aan de uiterst kritieke situatie waarin het Papoeavolk zich nu bevindt. Gezien de historische rol van Nederland, waardoor verwachtingen zijn geschapen die mede voor de Papoea's nu aanleiding zijn om uiting te geven aan hun roep om een referendum over hun toekomst.

Waarom neemt de Tweede Kamer geen motie aan dat Indonesië zich tot het uiterste moet inspannen om verdere escalaties van geweld te voorkomen? Dit kan door zich aan te sluiten bij de krachten in Indonesië, inclusief die in Papoea, die oproepen tot dialoog.

Vanwege het beladen verleden van Nederland heeft zo'n ultieme inspanning slechts kans van slagen als Nederlands zich verzekert van steun binnen de Europese Unie. En, zo mogelijk, ook die van de Verenigde Staten. Dat land maakte een halve eeuw geleden de historische keuze om Nederland te dwingen Nieuw-Guinea over te dragen aan de jonge republiek Indonesië.

Aan de Papoea's is in 2001 autonomie toegezegd, maar de wijze waarop de autoriteiten in Jakarta en in de eigen regio dit invulden, heeft alleen maar tot meer frustraties onder de bevolking geleid. Gevolg is dat nu vele Papoea's alleen nog geloven in volledige onafhankelijkheid. Die roep vormt weer de legitimatie voor het leger om repressief te reageren.

De enige uitweg uit dit heilloze conflict is de weg van de dialoog. Daarbij zou, net als in Atjeh, een 'derde partij' de noodzakelijke onafhankelijke en bemiddelende rol kunnen vervullen. Maar dan zal er snel en adequaat politiek gehandeld moeten worden. Juist ook door de Nederlandse regering.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden