Na vijf aanrijdingen wordt de spoorwegovergang in Scheemda tijdelijk beveiligd

De spoorwegovergang bij Scheemda waar gisteren een man om het leven kwam. Beeld Reyer Boxem

Weer overleed iemand bij een treinbotsing op de onbewaakte spoorwegovergang in Scheemda. Die wordt pas in 2021 beveiligd.

Zo’n honderd kilometer per uur reed de trein, maandagochtend rond zessen. De auto, de klap. Vol op de rem, en toch: pas een flink eind verderop kwam de ‘Riemer en Annie’ tot stilstand. Op exact die plek staat de trein rond het middaguur nog steeds. Het is de vijfde aanrijding op deze spoorwegovergang bij het Groningse Scheemda sinds 2008, de derde met dodelijke afloop.

Het onderzoek ter plaatse is zo’n beetje afgerond, de overgang is veilig bevonden, vertelt ProRail-woordvoerder Andy Wiemer: de belijning is in orde, er zijn waarschuwingsborden. De mensen van de Incidentenbestrijding van ProRail vertrekken. De sleepwagen voert het autowrak af. Terwijl bij de spoorwegovergang aan de Vogelzangsterweg de boel wordt opgebroken, zitten zo’n tien kilometer verderop directieleden van ProRail om tafel op het gemeentehuis van Oldambt.

Wrang genoeg staat de bewuste overgang op twee lijsten om aangepakt te worden, vertelt Wiemer. De ene is een lijst voor de aanpak van onbewaakte spoorovergangen. De andere betreft de zogenoemde Wunderline. Zo heet de snelle trein die vanaf 2021 gaat rijden van Groningen naar Duitsland.

Wiemer: “Bij zo’n snelle trein horen ook weer andere veiligheidsmaatregelen, zoals met slagbomen beveiligde spoorwegovergangen.”

Tijdelijke oplossing

Maar ja, zegt wethouder Kees Swagerman (SP) na het gesprek met de ProRailers: 2021 duurt nog lang. “Daarom komt er een tijdelijke oplossing. Als het aan mij ligt volgende week al, maar dat is niet haalbaar.” Ze zijn afhankelijk van mensen die de werkzaamheden kunnen verrichten. “En bovendien moeten we met verschillende partijen in gesprek, want de grond heeft verschillende eigenaren.” Aan wat voor termijn moeten we wél denken? “Eén maand is genoemd.”

Vorige maand nog kreeg zowel ProRail als de staatssecretaris van infrastructuur flinke kritiek van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV). De raad oordeelde dat het ministerie te weinig doet aan onbewaakte overgangen. Ook hekelt de OVV het beleid om lokale overheden 50 procent te laten meebetalen aan het beveiligen van onbewaakte spoorwegovergangen, terwijl zij daar geen geld voor hebben en er formeel niet verantwoordelijk voor zijn.

ProRail gaat er volgens de OVV te snel van uit dat ongevallen voortkomen uit roekeloos gedrag van de verkeersdeelnemers. Jaarlijks komen elf mensen om bij ongelukken met onbewaakte overgangen, waar Nederland er 113 van heeft, vooral in het noordoosten van het land - zoals ook deze, midden in het veld tussen Scheemda en Meeden. De weg na de spoorwegovergang lijkt dood te lopen, maar wie er bekend is, weet dat het onverharde stukje na de overgang louter een onderbreking van de verharde weg is. “Landbouwers gebruiken hem als sluiproute”, zegt Swagerman. “Eigenlijk is het niet bedoeld voor autoverkeer.”

In 2008 stierf een 79-jarige vrouw die op haar fiets de spoorwegovergang overstak. Drie jaar later kwamen drie vrachtwageninzittenden met de schrik vrij na een botsing. In 2015 overleed een 51-jarige Winschoter toen zijn auto op de trein botste. In januari van dit jaar was er opnieuw een aanrijding met een auto. Deze bestuurder had alleen blikschade.

Hoe de tijdelijke maatregel eruit komt te zien is nog niet bekend. Swagerman: “Maar je kunt denken aan een hekwerk dat op slot kan, waarvan de gebruikers een sleutel krijgen. Een boer die de overgang nodig heeft om bij zijn land te komen, bijvoorbeeld. Daaromheen zou je een soort sluis voor fietsers kunnen maken, waarbij zij moeten zigzaggen en dus niet per ongeluk kunnen oversteken. Als we daarvoor kiezen, wordt de overgang ontoegankelijk voor auto’s.”

Dat zou tijd worden, zegt Kobus Naaijer, die het punt goed kent, in 1970 treinde hij er tweemaal per week overheen als hij naar de streekschool ging in Groningen. “Zeker aan het eind van de middag is het er veel drukker dan menigeen denkt. Allemaal mensen die haast hebben en op de automatische piloot rijden omdat ze de weg kennen. Dan zit een ongeluk in een klein hoekje.”

Lees ook: 

Onderzoeksraad: ‘Onbeveiligde spoorwegovergang is ontoelaatbaar’

De Onderzoeksraad voor de Veiligheid vindt het 'onacceptabel' dat er jaarlijks elf mensen omkomen bij een ongeval op een spoorwegovergang. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden