Seksueel geweld

Na Keulen is Duitsland veranderd

Een week na Nieuwjaar protesteerde de Zwitserse kunstenares Milo Moiré naakt tegen seksueel geweld voor het centraal station van Keulen.Beeld afp

Een paar dagen voordat er opnieuw nieuwjaar wordt gevierd in Keulen, zit er weinig schot in het onderzoek naar het massale seksuele geweld op Oudejaarsnacht vorig jaar. De politie liet flinke steken vallen, maar de kiem voor het drama ligt dieper.

De Duitse justitie slaagt er nauwelijks in om de daders te berechten die vorig jaar met Oudjaarsnacht in Keulen een chaos aanrichtten. Honderden mannen, vooral van Noord-Afrikaanse afkomst, misdroegen zich op het Domplein en in het station, waar ze vrouwen omsingelden, betastten en bestalen.

Het onderzoek verloopt moeizaam. De politie kreeg ruim 1200 aangiften binnen, waarvan vijfhonderd voor seksueel geweld. Op de 330 geïdentificeerde daders zijn er pas dertig veroordeeld, van wie maar drie voor een seksueel delict.

Gebrek aan bewijs is het euvel. De diefstallen gaan nog wel, zeker als iemand is opgepakt met een geroofd mobieltje op zak. Maar bij de aanrandingen en verkrachtingen ligt het moeilijker. In de nachtelijke chaos hebben slachtoffers niet goed kunnen zien wie hen belaagde. Heldere beelden van bewakingscamera's zijn er vrijwel niet.

Naast deze justitiële kwestie speelt ook nog altijd die gevoelige politiek-maatschappelijke vraag: hoe kon het zo vreselijk misgaan in Keulen? Deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen werkt volop aan een parlementair onderzoek. Het eindrapport verschijnt pas over vier maanden. Maar afgeronde delen laten al wel zien dat de politie flinke steken heeft laten vallen.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Politiechef: dit jaar gaat het niet gebeuren
Dit jaar doet de politie er alles aan om de veiligheid op het Domplein in Keulen te garanderen, zei politiechef Jürgen Mathies vanochtend in de Kölner Stadt-Anzeiger. “Vorig jaar was een uitzonderlijke situatie, in alle opzichten. Het is duidelijk dat de politiemensen toen niet adequaat hebben opgetreden. Ik voel tot op de dag van vandaag woede daarover. Wij zullen ervoor zorgen dat het zich niet gaat herhalen: met een verhoogde lokale aanwezigheid van politie en capaciteit om meldingen onmiddellijk te onderzoeken.”

Beeld anp

Overmacht

Zo was op Oudjaarsnacht rond 20.40 uur al duidelijk dat 400 tot 500 beschonken Noord-Afrikaanse mannen zich bij het Domplein verzamelden. Agenten die langsreden, keerden terug met de melding dat ze tegen zo'n overmacht niets konden beginnen. Maar met massale versterking was te voorkomen geweest dat de daders uren hun gang konden gaan, aldus rechtspsycholoog Rudolf Egg.

Nog zo'n fout: toen agenten na middernacht het plein schoonveegden, dreven ze alle mensen het station in. In die compacte massa konden de daders zich nog beter aan de slachtoffers vergrijpen, schrijven de Duitse journalisten Christian Wiermer en Gerhard Voogt in hun onlangs verschenen boek 'Die Nacht die Deutschland veränderte'.

In hun reconstructie bekritiseren de schrijvers ook de dagenlange politiek correcte doofpot van de deelstaat, die in de politiepersberichten de woorden 'verkrachting' en 'Noord-Afrikanen' zou hebben laten schrappen. Deelstaatminister van binnenlandse zaken Ralf Jäger gaf toe dat er op 1 januari een telefoontje naar de politie ging, maar door wie en met welke inhoud is onbekend. Het logboek voor die dag is 'toevallig gewist'.

De kiem voor het Keulse drama ligt volgens Wiermer overigens al jaren vóór de bewuste Oudjaarsnacht, bij een stroom jonge criminele Noord-Afrikaanse immigranten die in 2012 op gang kwam. De mannen deden zich voor als politiek vluchteling uit Syrië of Irak en reisden via de bekende vluchtelingenroutes Duitsland in. Maar in feite kwamen ze om te stelen.

Vanaf 2012 steeg het aantal straatroven in Keulen hard. In 2015, het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis, werden de Noord-Afrikaanse straatdieven een 'echte plaag', aldus Wiermer in het Vlaamse tijdschrift Humo.

Politieke koppen

De Duitse krant Rheinische Post geeft een soortgelijke analyse. Jaar na jaar trok de politie aan de bel over de groeiende overlast van 'Nafri-Täter': Noord-Afrikaanse daders die groepsgewijs duizenden straatroven pleegden. Pas halverwege 2015 werd het probleem erkend door deelstaat-minister Jäger, een sociaal-democraat.

Hoofdcommissaris Wolfgang Albers stapte kort na 'Keulen' op, maar politieke koppen zijn er tot dusver niet gerold. Dat kan nog komen na het parlementaire eindrapport, ook omdat Duitsland afgelopen Oudjaarsnacht is veranderd. Het taboe is weg om crimineel gedrag van nieuwkomers te benoemen. En wie dat hardop doet, zoals anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland, kan rekenen op groei.

Op federaal niveau dringt dit ook door. 'Keulen' was dit jaar aanleiding voor landelijke maatregelen om Noord-Afrikaanse vluchtelingen, die meestal kansloos zijn in de asielprocedure, sneller uit te zetten. Al bleek door de aanslag op de Berlijnse kerstmarkt, gepleegd door een Tunesische immigrant die uitgezet had moeten worden, dat er nog een hele weg te gaan is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden