Na jaren van toedekken is er iets van genoegdoening

reportage | Misbruikslachtoffers omhelzen bisschop Wiertz

MAASTRICHT - Onder de eerste klanken van het orgel krijgt Leo Bijl (61) het al te kwaad. Hij zit op de achterste bank van de Onze-Lieve-Vrouwe-basiliek, naast zijn vrouw Corrie (59). Drie uur hebben ze moeten rijden, vanuit hun woonplaats in Noord-Holland naar Maastricht.

Gisteravond vond daar een boeteviering plaats. Die komen in de periode voor Goede Vrijdag wel meer voor, maar hier werd speciaal stilgestaan bij het kindermisbruik in het bisdom Roermond. Ongeveer honderd mensen woonden de viering bij. Overigens was het niet de kerk die het initiatief nam. Dat was een groep slachtoffers uit de regio en een kunstenaar die een beeld voor hen maakte.

Dan zwijgt het orgel. Bisschop Wiertz, in felroze mantel, knielt met enkele geestelijken voor het altaar, met de rug naar de menigte toe. Ze blijven zeker tien minuten roerloos zitten. Het duurt zo lang, dat gelovigen die zelf meeknielen, zere knieën krijgen. Er hangt een gespannen stilte in de kerk. Tot achteruit de kathedraal een gesmoord snikken klinkt. Het is Leo Bijl. Het wordt hem opnieuw te veel. Mensen kijken om in de banken. Zijn vrouw Corrie slaat een arm om zijn schokkende lijf, en voert hem mee naar buiten.

De viering gaat gewoon verder. In zijn preek heeft de bisschop het over de 'sinistere zwarte kant' van de kerk, waarmee hij bedoelt dat verkrachtingen van kinderen met de mantel der liefde werden bedekt. Wiertz: "Erger kan niet." Tot dit weekend verzweeg hij zelf nog dat oud-bisschop Gijsen jongens misbruikte. Nieuws waaraan zijn preek slechts indirect refereert. Gijsens naam wordt niet genoemd. Wiertz: "De kerk wilde niet herinnerd worden aan de vlekken op haar eigen blazoen."

Leo Bijl weet hier alles van. In een jongenspensionaat in Bleijerheijde, waar de Kinderbescherming hem plaatste nadat zijn vader overleed en zijn moeder het gezin niet aankon, werd hij verschillende keren seksueel misbruikt. De commissieDeetman verklaarde de verhalen gegrond. Maar er is één pater die nog steeds alles ontkent. Er loopt nog een rechtszaak.

Nog voor de preek is Bijl alweer binnen. Hij ziet hoe de geestelijken in processie naar een kapel gaan, om het kunstwerk in te wijden. Halverwege het ritueel stapt een van de slachtoffers plots naar voren. Hij slaat een arm om de bisschop heen. Er volgt een ongemakkelijke omhelzing. Dan loopt de bisschop op Leo Bijl af. Die is ontroerd. De mannen omhelzen elkaar. "Diep uit uw hart kwamen uw woorden", zegt Bijl, die Wiertz strak in het gelaat kijkt. Plechtig: "Bedankt."

Voor het eerst klonk er genoegdoening, na jaren van, zoals Bijl zegt, 'doofpot, traineren, toedekken en tegenwerking'. Het orgel zet tot slot het Magnificat in als Leo Bijl de tranen van zijn bril poetst - hij zingt niet mee. Voor een lofzang is het te vroeg.

'Alsof het koek en ei is'

De meeste misbruikslachtoffers peinzen nog niet over verzoening met de kerk. En een viering zoals in Maastricht komt voor hen al helemaal te vroeg. "Het bisdom Roermond doet een grote welwillendheid voor, maar die is er in ons contact helemaal niet", zegt Annemie Knibbe, van Vrouwenplatform Kerkelijk Kindermisbruik, die een grote groep slachtoffers vertegenwoordigt. Ze is niet de enige die er zo over denkt. "Alsof het allemaal koek en ei is. Er zijn nog zoveel zaken onopgelost", zegt Guido Klabbers van de landelijke slachtofferkoepel KLOKK.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden