Na jaren van rust is Rusland weer in de greep van terreurdreiging

De ontwrichte wagon van de metro in St. Petersburg. Beeld EPA

Vorige week nog legden Moskovieten bloemen op de metrostations waar in maart 2010 tientallen mensen de dood vonden door twee zelfmoordaanslagen. Sindsdien bleef de ondergrondse gevrijwaard van calamiteiten.

De metaaldetectoren waarmee de stations zowel in Moskou als Sint-Petersburg waren uitgerust piepten naar hartelust, maar het metropersoneel sloeg er nauwelijks acht op. Slechts af en toe werd steekproefsgewijs iemand met een wat zwaardere tas eruit gepikt voor extra controle. De aanslag in Sint-Petersburg bewijst eens te meer de kwetsbaarheid van transportsystemen als de metro, waar dagelijks miljoenen mensen gebruik van maken.

Rusland is een van de zwaarst door terrorisme getroffen landen van Europa. Sinds het begin van de jaren negentig zijn honderden burgers omgekomen bij bomaanslagen en gijzelingsacties. Als doelwitten werden flatgebouwen, vliegtuigen, treinen, bussen, metrostations of een popconcert uitgekozen. Gijzeldrama’s speelden zich af in een Moskous theater en in een school in de Noord-Osseetse stad Beslan.

De daders van die terreurdaden waren vaak afkomstig uit de noordelijke Kaukasus, waar Rusland tot tweemaal toe oorlog voerde tegen Tsjetsjeense rebellen. Naarmate daar een relatieve rust weerkeerde nam ook het aantal aanslagen elders in Rusland af.

Terroristische activiteit

De Russische veiligheidsdiensten klopten zich de afgelopen jaren geregeld op de borst voor de terreuracties die zij naar eigen zeggen hadden weten te verijdelen. Maar waarschijnlijk is in de periode die is verstreken sinds de laatste geruchtmakende aanslagen eind 2013 in de Zuid-Russische stad Volgograd de terroristische activiteit daadwerkelijk afgenomen.

Dat kan verband houden met de dood, in 2014 of eerder, van Dokoe Oemarov, de Tsjetsjeense commandant van een losvaste organisatie van radicaal-islamistische rebellen die streven naar de vorming van een islamitische staat in de noordelijke Kaukasus.

Oemarov had de verantwoordelijkheid opgeëist voor diverse aanslagen in Rusland, zoals die op een hogesnelheidstrein tussen Moskou en Sint-Petersburg in 2009 en op het Moskouse vliegveld Domodedovo in 2011.

Islamitische Staat

Na zijn dood zwoeren diverse rebellenleiders in de Kaukasus trouw aan Islamitische Staat, en volgens Russische en westerse veiligheidsdiensten trokken ten minste honderden rebellen uit de Kaukasus en ook uit Centraal-Azië naar het Midden-Oosten om zich aan te sluiten bij IS. In de noordelijke Kaukasus nam in die periode het aantal schermutselingen met rebellen af.

Sindsdien is door experts steeds gewaarschuwd voor het gevaar dat van de fronten in Syrië en Irak terugkerende strijders kunnen opleveren in Rusland en andere landen in de voormalige Sovjet-Unie. De actualiteit van die waarschuwingen werd nog eens onderstreept door de recente aanslagen in Parijs, Brussel en Londen.

De aanslag in Sint-Petersburg is nog niet opgeëist en het is dus nog niet duidelijk in welke richting de daders moeten worden gezocht. Er zijn vage foto’s van een man met een oosters voorkomen die is genoemd als de potentiële dader en die mogelijk een zelfgemaakte bom de metro heeft binnengesmokkeld.

Volgens een woordvoerder van het Openbaar Ministerie lukte hem dat dankzij ‘de behoorlijk grote passagiersstroom’. Het karakter van de aanslag onderscheidt zich daarmee wel van voorafgaande terreurdaden in Rusland, die voor het merendeel door zelfmoordterroristen zijn gepleegd. 

Lees ook: 

Update: Rusland verdenkt man uit Centraal-Azië van bomaanslag

Terreur met een klap terug in Rusland

Doden en gewonden bij explosie in metro Sint-Petersburg

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden