Na het bikiniverbod werd het stil aan de Kaspische stranden

Vandaag heb ik - net als alle andere dagen, als ik even de kans krijg - gezwommen in de Noordzee, tien minuten fietsen van ons huis. De nabijheid van zee is de grootste luxe van mijn leven geworden. De zee was woest en wonderschoon.

Ik heb als kind leren zwemmen in de Kaspische Zee. Mijn vader, een natuurmens afkomstig van de Iraanse kant van de Kaspische zee, leerde zijn kinderen zwemmen, zoals dat eeuwenlang in onze familie van vader op zoon was gegaan. Hij poogde ijverig om ook mijn moeder te leren zwemmen, maar mijn moeder, een stadsmeisje uit Teheran, had lichte watervrees. Toch was ze dol op het aangezicht van de zee en dol op de stranden en het vertoeven in bikini aan het water.

De stranden van de Kaspische Zee representeerden bij uitstek het mozaïek dat de Iraanse samenleving toen was, halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw. Jong en oud, rijk en arm. Gesluierde vrouwen zaten zij aan zij met mijn moeder en haar zussen in bikini.

Toen kwam de islamitische republiek met haar gedwongen islamisering. Een deel van het Iraanse mozaïek had besloten om alle andere delen naar eigen kleur te verven en bij verzet hardhandig uit het beeld te verwijderen.

Zij, de radicale islamisten, waren ervan overtuigd dat hun gedachten, hun levenswijze en dresscode superieur waren aan alle andere. En dat ze de door het westerse cultuurimperialisme geïndoctrineerde rest konden 'bevrijden' door hen te dwingen tot wat in hun perspectief door de islam geboden was. Als het moest, dan maar met intimidatie, geweld en strafvoering.

Het prettige, speelse en veelkleurige strand van mijn jonge jaren werd een arena van onderdrukking. Eerst trokken de islamisten een zwarte doek door de zee om vrouwen en mannen van elkaar te scheiden, maar het doek reikte niet tot de horizon, noch was het overal onder water dicht te timmeren. Toen besloot men de bikini te verbieden en de mannen in zwembroek vrij te laten, wellicht omdat de besluitvorming uitsluitend in handen van mannen was. Het werd stil op onze stranden aan de Kaspische Zee.

Mijn moeder hield van de zee, maar kreeg tranen in de ogen bij terugkeer naar de ooit zo vrije stranden, waar ze nu veroordeeld was tot het volgen van de gedwongen dresscode. Zij had nog meer verdriet om de verplichte sluier die op alle publieke plekken was afgedwongen. Zij was sals tadsmens dol op ontmoetingen met vrienden in café en restaurant, maar na verplichtstelling van de sluier werd ze meer en meer een huismus. Ze werd somber.

Als tiener had ik hierover vaak gesprekken met haar. Ik wist dat het buitenleven haar goed zou doen, maar ze walgde van het moeten voldoen aan kledingvoorschriften. "Maar mama, als we vroeger naar de graven van afstammelingen van imam Ali gingen, droeg je altijd een sluier. Wat is er nu op tegen om dat ook te doen als je naar een café of bioscoop gaat?", zei ik vaak om haar het huis uit te krijgen.

"Dat was uit vrije wil, mijn lieve zoontje, het was mijn keuze, deze gedwongen hijab is juist bedoeld om mijn vrije wil te krenken en mij en alle vrouwen zonder sluier te kleineren. En dat ook nog onder het mom van mij te willen bevrijden. Wat een gotspe!"

Mijn moeder had vriendinnen die uit vrije wil wel een sluier droegen, en haar moeder ging zo goed als altijd met chador het huis uit. Ze heeft zich nooit minachtend geuit over hun keuze, noch heeft ze zich ooit uitgesproken voor een verplichte aanpassing van gesluierde vrouwen aan een ongesluierde dresscode of gepoogd hen van hun sluier te 'bevrijden'. Bezaten de Nederlandse opiniemakers in het boerkini-debat maar mijn moeders wijsheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden