Na dertien jaar wordt dit wetsvoorstel besproken in de Eerste Kamer, en het is nog steeds actueel

Kees van der Staaij. Beeld EPA

Een voorstel van de SGP en de LPF uit 2006 moest de invloed van de EU op Nederland afremmen. Vandaag werd het besproken in de Eerste Kamer.

Lof voor zijn doorzettingsvermogen kreeg Kees van der Staaij alom. De fractievoorzitter van de SGP in de Tweede Kamer verdedigde dinsdag in de senaat een wetsvoorstel dat hij in 2006 voor het eerst op tafel legde. Het plan heeft veel debat losgemaakt, maar lijkt het net niet te halen.

Het wetsvoorstel is kort en bondig. Als Nederland soevereiniteit aan Brussel overdraagt, kan het verdrag dat de machtsverhoudingen binnen de Europese Unie regelt pas worden aangepast als een tweederde meerderheid van het parlement instemt. Nu is een gewone meerderheid voldoende. Ook voor toetreding van een nieuwe lidstaat moet een verzwaarde meerderheid gelden.

Het plan stamt uit een tijdperk dat weinig van de huidige politici actief hebben meegemaakt. Mede-indiener was ooit Mat Herben van de LPF. Toen die partij uit de Kamer verdween, ging de SGP alleen door. Herben zat wel op de publieke tribune om te zien hoe het met zijn geesteskind afliep.

Toen hij en Van der Staaij hun plan optekenden, was de kwestie van een nieuw EU-verdrag bijzonder actueel. In 2005 sneuvelde de nieuwe Europese grondwet in een referendum. Daarna kwam het verdrag van Lissabon, dat in 2009 in werking trad.

Het plan van de SGP en de LPF biedt inmiddels voldoende materiaal voor een scriptie parlementaire geschiedenis, grapte CDA-senator Ben Knapen. “Als het begrip vasthoudendheid een achternaam nodig heeft, zou dat Van der Staaij moeten zijn. Al meer dan tien jaar tilt hij deze steen de berg op.”

SGP-senator Diederik van Dijk kreeg de lachers op zijn hand met een relativerende opmerking. “Aan de meeste van onze standpunten trekken we al honderd jaar, terwijl dit binnen dertien jaar de Eerste Kamer haalt. Voor ons is het een bliksemactie.”

Bliksemactie of niet, het duurde al bijna een decennium voordat de Tweede Kamer het plan aannam. Eerst werden de bevindingen van een staatscommissie over de Grondwet afgewacht, en vervolgens was Van der Staaij nog jaren bezig steun te vergaren. Uiteindelijk was het cruciaal dat regeringspartij VVD in 2015 voorstemde. Dat gebeurde tegen de zin van het kabinet. Ministers vreesden dat ze grote hervormingen van de EU moeilijker door het parlement konden loodsen.

Nog meer studie

Behandeling in de senaat kostte wederom jaren. In 2017 vroegen senatoren om uitstel, zodat een nieuwe staatscommissie het onderwerp kon bestuderen. Dat rapport gaf de voorkeur aan een kritischer lezing van nieuwe EU-verdragen onder de mogelijkheden die de huidige Grondwet zou bieden, maar vond het plan van de SGP een geschikt alternatief.

Het lijkt erop dat het voor Van der Staaij toch niet mag baten. In tegenstelling tot de fractie in de Tweede Kamer hint de VVD er in de senaat op tegen te stemmen. Dan ontbreekt een meerderheid. Senator Anne-Wil Duthler vindt dat een parlement zich beter aan het begin van Europese onderhandelingen met een verdragstekst kan bemoeien, in plaats van in een later stadium een zware horde op te werpen. Volgens Van der Staaij hoeft die horde niet onneembaar te zijn: meerdere landen hebben al een verzwaarde procedure voor de overdracht van soevereiniteit.

De SGP’er betreurde na afloop dat zijn plan het waarschijnlijk niet haalt. “Het is opvallend dat VVD en CDA niet mee willen doen. Zij moeten toch ook zien dat er in de samenleving veel weerstand bestaat tegen de almaar uitdijende bevoegdheden van de EU.”

De definitieve stemming volgende week kan eurosceptische partijen dan ook munitie bieden voor Europese verkiezingen op 23 mei. 

November 2006

Mat Herben (LPF) en Kees van der Staaij (SGP) dienen initiatiefwet in

Juni 2009

Debat in de Tweede Kamer en stemming uitgesteld om rapport staatscommissie Grondwet van 2010 af te wachten

Juli 2012

Van der Staaij stelt stemming opnieuw uit om meer steun te zoeken

September 2015

Tweede Kamer stemt voor de wet

Januari 2017

Debat in Eerste Kamer eindigt met besluit om rapport staatscommissie parlementair stelsel van 2018 af te wachten

April 2019

Slot van het debat in Eerste Kamer

Volgende week

Stemming

Lees ook: 

Voorzitter CNV: ‘Zonder Europa geen Nederlandse welvaart’

De vakbonden laten zich ineens politiek uit over onderwerpen als Europa en racisme. Daarmee botsen ze met hun leden. De voorzitter van vakbond CNV waarschuwt in dit interview voor toenemende euroscepsis onder werkende Nederlanders.

Een moeder gaat meedoen in een SGP-fractie en dat ligt gevoelig binnen de partij

“Ik begin haast te verlangen naar meer vrouwen in de politiek”, zei SGP-leider Kees van der Staaij dinsdag opeens bij het NOS-debat. En zie, hij wordt in zijn eigen partij op z’n wenken bediend. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden