Na de overwinning in Virginia zien de Democraten licht aan het eind van de tunnel

Ralph Northam viert zijn overwinning in Virginia. Beeld REUTERS
Ralph Northam viert zijn overwinning in Virginia.Beeld REUTERS

De zuchten van opluchting van Democraten in Washington waren van kust tot kust te horen: de partij mag na de verkiezingen van dinsdag opnieuw de gouverneur van Virginia leveren. Ook in New Jersey komt een Democraat aan het roer.

Daarmee wisten de Democraten voor het eerst sinds de verkiezing van Donald Trump de impopulariteit van de president te verzilveren.

Daar durfden ze dinsdagochtend allerminst nog op te rekenen. In de peilingen in Virginia stond de Democraat Ralph Northam maar krap voor op de Republikein Ed Gillespie. En de laatste weken was die begonnen een campagne te voeren van het type waar Donald Trump in 2016 onverwacht succes mee had. Hij waarschuwde voor stijgende misdaad, onder andere gepleegd door Latijns-Amerikaanse bendes. En hij kwam op voor het politiek omstreden culturele erfgoed van Virginia: de vele monumenten voor zuidelijke strijders in de Amerikaanse Burgeroorlog.

Northam stelde daar, vonden veel Democraten van de linkervleugel, veel te weinig progressief vuur tegenover. Bij verlies zou er in de partij vermoedelijk een heftige strijd zijn ontstaan over de te volgen strategie voor de Congresverkiezingen van november 2018. Bij eerdere tussentijdse verkiezingen voor zetels in het Huis van Afgevaardigden, in Georgia en Montana, was het immers ook al niet gelukt om die te veroveren – al was dat in door en door Republikeinse districten.

In plaats daarvan zijn het nu de Republikeinen die zich achter de oren moeten krabben. Hadden ze wel succes gehad wanneer ze een echte taboebreker als kandidaat hadden genomen, in plaats van Gillespie, die ook weer niet echt van harte op de stijl van Trump overschakelde, en de naam van de president bijvoorbeeld nauwelijks noemde? Trump zelf dacht duidelijk van wel, blijkens een tweet die hij stuurde uit Zuid-Korea: "Ed Gillespie werkte hard, maar omarmde mij niet, noch waar ik voor sta".

Maar een andere theorie is, dat er eenvoudig geen 'Trumpisme zonder Trump' bestaat, en dat de Republikeinen grote verliezen volgend jaar alleen nog kunnen voorkomen door zich van hun president te distantiëren.

Een argument voor dat laatste is de 'generieke peiling' die de Washington Post en tv-netwerk ABC maandag publiceerden: als ze niet hoefden te letten op de persoon van de kandidaat, zeiden 51 procent van de ondervraagden dat ze op een Democraat zouden stemmen, en maar 40 procent op een Republikein. Zo slecht hebben de Republikeinen in 11 jaar niet meer voorgestaan.

New Jersey

Elders in de VS hadden de Democraten een aantal wel verwachte successen. In New York werd burgemeester Bill de Blasio met gemak herkozen. En in New Jersey gaat het gouverneurschap, na het vertrek van de zeer impopulaire Republikein Chris Christie, naar de Democraat Philip Murphy. De reputatie van de niet meer herkiesbare Christie was de schandalen van de laatste jaren niet meer te boven gekomen. Een van de dieptepunten was 'Bridgegate', het laten blokkeren van een drukke brug over de Hudson naar Manhattan omdat de burgemeester van een plaatsje in New Jersey de gouverneur niet steunde. Maar bijna even erg waren de foto's van een zonnende familie Christie op het strand, op een dag dat alle openbare stranden dicht waren en de overheid stillag, vanwege een financieel conflict tussen de gouverneur en de in meerderheid Democratische volksvertegenwoordiging.

Met de verkiezing van Murphy is New Jersey weer een compleet door Democraten geregeerde staat. Daarvan zijn er nu 7 in de VS, maar de Republikeinen hebben er wel 26 in handen. Dat is vooral belangrijk omdat in zulke staten de regerende partij gemakkelijk de grenzen kan bepalen van kiesdistricten, en daardoor kan zorgen dat vooral die partij afgevaardigden naar het Congres in Washington stuurt.

Vandaar dat Democraten en Republikeinen dinsdagavond ook met veel spanning uitkeken naar een lokale verkiezing in de staat Washington. Voor de tussentijdse verkiezing voor één enkele zetel in de senaat van die staat gaven ze samen maar liefst tien miljoen dollar uit. Zouden de Democraten die zetel aan de Republikeinen weten te ontfutselen, dan klapte de meerderheid in de Senaat om naar die partij, en daarmee zou ook van Washington het complete bestuur Democratisch zijn. De uitslag van die verkiezing was om vier uur vanochtend nog niet bekend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden