Na de orkaan geen windstilte voor Philips

EINDHOVEN - Verruilt Philips over een klein jaar een breker voor een bouwer of zal de overgang van Jan Timmer naar Cor Boonstra in de top nauwelijks merkbaar zijn? Met Boonstra wordt waarschijnlijk niet toevallig de meest geharde manager onder de kroonprinsen tot nieuwe koning gekroond.

Bij Timmers overhaaste aanstelling tot eerste man van Philips, in het voorjaar van 1990, was het voor iedereen duidelijk: 'Orkaan Gilbert', zoals zijn bijnaam luidde, moest zo snel mogelijk schoon schip maken binnen de bijna failliete multinational. Timmer voldeed aan de verwachtingen en brak bijna twintig procent van de werkgelegenheid af: 60 000 van de 310 000 banen waren na nauwelijks een jaar verdwenen. Ook de schuldenberg smolt als sneeuw voor de zon, met als gevolg dat Philips er nu weer in blakende gezondheid voor lijkt te staan. Tijd voor een nieuw type manager dus, een bouwer.

Boonstra voldoet aan die profielschets. Bij zijn vorige werkgever, het Amerikaanse concern Sara Lee, heeft hij de Nederlandse dochter Intradal (bekend van schoensmeer) laten fuseren met Douwe Egberts. Sara Lee/DE ging onder zijn leiding voor Sara Lee wereldwijd voedings- en genotmiddelen verkopen alsmede produkten voor de persoonlijke verzorging. Kiwi schoensmeer is nu in Japan te koop, Zwitsal babyprodukten liggen in Filippijnse etalages en Prodent, Biotex en Drum zwermen ook uit over de wereld. DE werd onder de harde hand van Boonstra het meest winstgevende deel van Sara Lee. Dat zal Timmer hebben aangesproken toen hij eind 1993, begin 1994 met Boonstra over een plek in de Philips-top sprak.

Tien jaar gaf de nuchtere Fries leiding aan Douwe Egberts. In die tijd maakte hij in zijn eigen woorden 'van een koffiebrander een brand builder', een bedrijf dat merknamen in de markt weet te zetten. Die eigenschap van Boonstra kan Philips nu ook goed gebruiken. Bij de komst van Timmer in 1990 was Philips een synoniem voor gezapigheid; met name Sony stal continu de show. Dat is al een beetje aan het veranderen (zo bestaat voor sommige koffiezetters en dergelijke van Philips' luxe Alessi-lijn tegenwoordig een wachtlijst), maar bij voorbeeld in de Verenigde Staten is de naam Philips nog zo goed als onbekend.

Ook in Azië is dat laatste het geval. Hier heeft Philips echter het geluk dat het grootste deel van Azië, China, pas sinds kort zijn deuren voor buitenlandse bedrijven heeft geopend. Ook de concurrentie moet zich hier nog posities verwerven.

In die strijd is Boonstra voor Philips waarschijnlijk van grote waarde. Bij Sara Lee/DE had hij zijn oog al op de Aziatische markten laten vallen en er tal van contacten gelegd. “Een dag voordat ik officieel bij Philips in dienst trad, zat ik al in Azië voor het bedrijf te onderhandelen”, vertelde Boonstra nog dit voorjaar enthousiast.

De groei die Philips de komende jaren hoopt te realiseren, zal voor het overgrote deel in Azië gezocht moeten worden, daarover zijn Boonstra en Timmer het zonder meer eens. Boonstra, sinds april vorig jaar verantwoordelijk voor eerst de lichtdivisie en nu Azië, heeft al verschillende joint-ventures in China op zijn naam staan. De naam Philips zal er mogelijk snel gemeengoed worden nu het concern sponsor is van de Chinese voetbalcompetitie.

Alle fraaie bespiegelingen over groei en nieuwe markten doen het voorkomen alsof Boonstra uitsluitend daarvoor tot opvolger van Timmer is benoemd. Gevreesd moet echter worden dat dit een te optimistische voorstelling van zaken is. Timmer mocht een week geleden weliswaar op een persbijeenkomst melden dat zijn reorganisatie-programma Centurion was geslaagd, binnen Philips wordt daar minder stellig over gedaan.

Voor zover Centurion bedoeld was om de zaak financieel weer gezond te maken, heeft Timmer inderdaad zijn doel bereikt. Ook roemen buitenstaanders de kracht waarmee hij het bedrijf van hoog tot laag op z'n kop heeft gezet en klantbewust heeft weten te maken. Maar voor een juichkreet dat het nieuwe Philips is geboren, is het nog veel te vroeg, zo meent bijvoorbeeld bestuurder Jan Cuperus van de Industriebond FNV.

Cuperus: “Je moet het vergelijken met een straffe roker. Die kan dan wel gestopt zijn, maar het gif: de teer en nicotine, zitten nog in het bloed en de verslaving kan zo weer de kop opsteken. Bij Philips zijn de meeste managers, de veertigers, opgevoed in het oude systeem. De verkeerde gewoonten die ze in twintig jaar hebben aangeleerd, leer je ze niet in vijf jaar af. Her en der zie je al weer de neiging om daar op terug te vallen.”

Wie de typeringen van en interviews met Boonstra leest, ziet overal één kenmerk terugkeren: de keiharde manager. Boonstra weet dat en vindt het niet erg: “Met soft zijn word je niet groot”, liet hij zich al eens ontvallen. In de tien jaar bij DE versleet hij zeven topmanagers. Wie bij Philips hoopte dat na de 'orkaan' de windstilte zou volgen, komt bedrogen uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden