Na de nederlaag tegen AZ staat Ajax plotseling vijf punten achter op PSV

AZ-keeper Marco Bizot in duel met Nicolás Tagliafico van Ajax. De Amsterdammers verliezen uiteindelijk met 1-0. Beeld ANP

In de kleine Nederlandse competitie gaapt er weer een behoorlijk gat tussen Ajax, die verzameling van de beste voetballers van het land, en de vaak zo sobere koploper PSV.

Daar sta je dan als Ajacieden, als trainer ervan ook, of daar zit je gehurkt op het gras, peinzend in de Hollandse provincie. Gejubeld hadden ze in Madrid, geprezen waren ze in Europa. Maar wat koop je voor al die lof, als er aan het einde van de rit geen prijs blinkt? 

Juist in de laatste speelronde voor de topper tegen PSV, over twee weken, liet Ajax het lelijk afweten in Alkmaar, waar AZ gisteren een zeldzame 1-0 zege boekte en het volk in jubel uitbarstte. Aanvoerder De Ligt zei dat ze, de Ajacieden, zichzelf niet waren. Dat AZ feller was. Ja, AZ was feller, maar dat zeker niet alleen. Het speelde tactisch sterk en vasthoudend en troefde zo met de eerste zege op Ajax sinds 2013 eindelijk weer eens een topclub af.

Cruciale fase

Vijf punten staat Ajax nu achter op PSV, drie meer dan bij de hervatting van de competitie in januari. Weg is al helemaal het psychologische voordeel dat Ajax zich leek te mogen toedichten. De panelen leken te verschuiven, deels door de voorspoed in Europa, maar zeker ook door haperingen bij PSV. Maar het kan bij de beste voetballers van het land dus gebeuren dat ze in misschien wel de meest cruciale fase van de competitie zichzelf niet zijn.

Of dat ze denken dat dat het is. Het is gauw gezegd door goede voetballers. Als ze de bal regelmatig niet naar een speler van de eigen kleur spelen, zoals de Ajacieden gisteren vooral in de eerste helft deden, denken ze dat ze zichzelf niet zijn – en daarmee zou dan de kous af zijn. Maar misschien waren ze op een bepaalde manier juist wél zichzelf: volhardend in argeloosheid, niet bijsturend, zichzelf corrigerend als de tegenstander zijn zaakjes op orde blijkt te hebben.

Strijdplan

AZ deed het slim. Het ving Ajax over het algemeen met redelijk gesloten linies op, op een vaak smalle strook van het veld waarop Ajax zich inderdaad slordig toonde. Trainer Van den Brom had zijn spelers voorts opgedragen meer de lange bal op spits Seuntjens te spelen om zo het risico van foutjes in de opbouw te vermijden. Er kan oeverloos over worden gesproken, maar zo ingewikkeld is voetbal niet. Het was geen ingenieus strijdplan, maar het werkte prima, niet het minst ook doordat middenvelders als Maher en Til zich een slag in de rondte wilden lopen.

Ajax legde het af op felheid, gedrevenheid, maar niets van zulke woorden klonk na afloop uit de mond van trainer Ten Hag. Hij zei in een uitvoerig betoog dat zijn speelplan in duigen was gevallen door het vroege uitvallen van de geblesseerde Ziyech. Dat speelplan was gebaseerd op wat de ‘Europese variant’ is gaan heten, de opstelling in Europa met Tadic in de spits. Hij zou het zwervend de stramme Vlaar en Koopmeiners in het centrum van AZ moeilijk kunnen maken, en die vlieger zou dan na de entree van Dolberg, een echte spits, niet meer hebben kunnen opgaan.

In theorie mag het kloppen, maar dat kan tevens een probleem zijn: te veel theorie, geen improvisatievermogen. De wedstrijdanalyse van Ten Hag was een vrij onwezenlijke. Het was een aantrekkelijke wedstrijd geweest met veel kansen en mogelijkheden, de meeste voor AZ, maar de trainer van Ajax sprak erover in tactische spinsels.

Hier zat een trainer die geloofde in de uitgedokterde lijnen, die zijn spelers daar misschien wel te veel in had laten geloven – Ajacieden die daar ook graag in geloven, dat het op hun manier zal gaan.

AZ trok zich vaak terug, Ajax speelde dan omzichtig en omstandig, met de middenvelders Schöne en De Jong afwisselend als opbouwers in of tegen hun verdediging. Het is de nieuwe mode die tot een steriel spel van schuiven kan leiden, als de tegenstander de ruimtes afsluit, zoals AZ dat deed. De daarvoor toch in de eerste plaats aangewezen De Jong was niet in staat iets open te breken. Allengs vaker zocht hij zijn heil in boogballetjes naar de voorste lijn: het oogt aardig, maar een medespeler kan er weinig tot niets mee.

Puike reddingen

Het lukt niet, en goede voetballers willen dan toch hun techniek tonen. Groot en bepalend was het contrast met de kordate uithaal van AZ-aanvoerder Til, die vroeg in de tweede helft in de drukte na een hoekschop niet aarzelde om de bal in het doel te jagen (1-0). Vlaar en Koopmeiners gaven geen krimp, hun doelman Bizot verrichtte puike reddingen op een kopbal van invaller Huntelaar en een schot van Mazraoui en AZ zelf spaarde Ajax nog in de onvermijdelijk grotere ruimtes in de slotfase.

Ten Hag had de sleetse Schöne vervangen en ook Neres, de geprezen Braziliaan die volgens velen niet meer in het elftal mocht ontbreken. Zo viel in Alkmaar veel weg van wat hij en Ajax, gestreeld door de lof van de buitenwacht, in handen dachten te hebben.

Model voor Ajax stond Blind. Hij was goed geweest tegen Real Madrid, ongewoon stevig tegen spits Benzema. Gisteren was hij weer week, en ook heel slordig. In de slotfase werd hij simpel afgetroefd door de kleine AZ’er Svensson.

Blind hief de armen wanhopig in de lucht en bleef staan. Daar stond op een mogelijk beslissende dag de grootste aankoop van de club met ’s lands beste voetballers.

Ten Hag: De strijd is nog niet gestreden

Ajax-trainer Ten Hag sprak van een verdiende zege voor AZ. “We waren onnauwkeurig in de passing”, zei hij. “Na de 1-0 waren we wel strijdbaar, maar de vorm van de dag was er niet. Je kunt niet stellen dat dit een beslissende wending is. De strijd is nog niet gestreden.”
AZ-coach Van den Brom zag zijn opzet slagen. “Het plan pakte goed uit. We zijn eindelijk af van het gezeur dat we nooit in staat zijn om dit soort wedstrijden te winnen.”

Meer verhalen over voetbal vindt u op trouw.nl/voetbal.

Lees ook:

Majestueus ontmantelt Ajax titelhouder Real Madrid

Ajax maakte in Madrid het vrijwel onmogelijk geachte waar met een demonstratie van teamkracht en ragfijn voetbal

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden