Na de moord op Van Gogh is onze samenleving stevig genoeg gebleken

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

De moord op Theo van Gogh tien jaar geleden was de tweede ideologisch geïnspireerde moord in Nederland in korte tijd. Twee jaar daarvoor was Pim Fortuyn doodgeschoten door een dierenactivist. Van Gogh werd vermoord door een geradicaliseerde moslim. Deze gruwelijke daden waren voor Nederland zo exceptioneel, dat ze nog steeds nadreunen, zowel in de politiek als in de maatschappij.

Direct na de moord op Van Gogh was de vrees dat dergelijke aanslagen veel vaker zouden voorkomen. Dat is niet gebeurd. Voor een belangrijk deel kwam dat door adequaat optreden van de veiligheidsdiensten, die enkele groepen extremistische moslims hebben ontmanteld en de leden veroordeeld hebben gekregen. Maar de angst is er nog steeds, niet in de laatste plaats omdat politici als Geert Wilders en - voor haar vertrek uit Nederland - Ayaan Hirsi Ali, voortdurend worden bedreigd. Dat is en blijft een schande.

De polarisatie tussen geloofsgroepen waarvoor ook werd gevreesd heeft zich wel degelijk voorgedaan. Het debat is daardoor af en toe vlijmscherp, en er zijn incidenten geweest. Maar het straatextremisme dat in de eerste dagen na de moord gevoed leek te worden, toen bijvoorbeeld moskeeën in brand werden gestoken, heeft zich nooit in volle omvang ontplooid.

Er is geen reden dit zomaar voor kennisgeving aan te nemen. Ook al zijn grote aanslagen van internationale terreurgroepen als Al-Qaida gelukkig tot nu toe aan ons voorbijgegaan, de moord op Van Gogh en aanslagen als die op het Joods Museum in Brussel of op Joodse kinderen in Frankrijk, maken duidelijk dat ook eenlingen enorme schade kunnen aanrichten. En immuun voor extremisme, dat vooral wordt gevoed door gebeurtenissen in het Midden-Oosten, zijn we niet.

Ook nu nog blijkt echter dat voor het extremisme, in dit geval onder moslims, slechts kleine delen van de gemeenschap echt ontvankelijk zijn. Groepen staan soms tegenover elkaar, maar het onderlinge wantrouwen blijkt voor een belangrijk deel via de politieke arena en het openbare debat te worden gekanaliseerd.

Nederland is nog steeds een tolerante en relatief stabiele maatschappij - in woorden soms wat minder dan ruim tien jaar geleden, maar in daden nog steeds. De moord op Van Gogh in 2004 dreunt nog steeds na, net als die op Fortuyn twee jaar eerder, maar de essentie van onze samenleving is er, gelukkig, niet door aangetast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden