Na de dood voortleven als boom

Misschien fantaseert u weleens over een vorig leven. Was u een ridder, prinses of ontdekkingsreiziger? Als u ook weleens nadenkt over een volgend leven is er een concrete optie. U kunt een boom worden.

Soms lopen dingen onverwacht. Als kleine jongen was Gerard Moliné in de tuin van zijn oma bloemen aan het planten. Zijn oma vond een dode vogel en begroef hem met wat zaadjes, zodat de vogel een nieuw leven zou krijgen. Het voorval had zo'n impact op Moliné dat hij zijn scriptie op de universiteit wijdde aan een biologisch afbreekbare urn. In 2013 richtte hij met zijn broer Roger Bios Urn op. Hun motto: 'Dood is niets anders dan een woord. Het enige dat echt is, is leven.'

De broers Moliné willen het voortleven als boom voor iedereen beschikbaar maken. Voor 130 euro kun je een dierbare of huisdier begraven in tuin of bos. De Bios Urn is een koker met twee compartimenten. In het onderste deel komt de as van de overledene. Daar bovenop zit de voeding voor de boom in spé: een laagje kokosturf en een laagje vermiculiet, een mineraal dat wordt gebruikt in potgrond. De boomzaadjes worden in een apart zakje geleverd, te kiezen uit es, esdoorn, pijnboom, beuk en ginkgo.

De Bios Urn is gemaakt van een mengsel van oude kranten, oud papier, cellulose en gerecyclede kokosnootschillen. Er zitten geen lijm, verf, conserveringsmiddel of andere chemicaliën in de koker. Volledig biologisch afbreekbaar dus, claimt het bedrijf. De Groene Begrafenis Raad in de VS gaf Bios Urn de hoogst haalbare duurzaamheidscore. Het bedrijf heeft zelf ook de nodige producttesten gedaan.

Frits Mohren, hoogleraar Bosecologie en Bosbeheer aan de Wageningen Universiteit, verwacht dat de urn afbreekt in de grond. En, niet onbelangrijk, de boom gebruikt de as inderdaad om te groeien. Mohren: "In as zitten mineralen die een boom als meststof kan gebruiken. Fosfor, kalium en calcium blijven achter, stikstof niet. Dus ook menselijke as kan weer onderdeel van de kringloop worden als planten de mineralen als voedingsstoffen opnemen."

Maar mag je in Nederland zomaar overal een boom planten? In een tuin wel, in natuurgebieden niet, zegt Jasper van Ruijven, universitair docent bij de afdeling plantecologie en natuurbeheer van de Wageningen Universiteit. "Ik vermoed dat je voor andere openbare ruimten officieel ook toestemming nodig hebt." Mohren: "Het hangt af van de eigenaar van de grond. Als je bos aanplant, wijzig je mogelijk de bestemming van de grond van landbouw naar bosbouw en dan ontstaan er beperkingen in het landgebruik. Andere beperkingen zijn er niet echt, zo lang je er maar rekening mee houdt dat kleine bomen groot worden. Met name in de bebouwde kom mag je niet zomaar bomen omzagen."

Vanuit duurzaamheidsoogpunt is het nog maar de vraag of cremeren beter is dan begraven. Esther Molenwijk, duurzaamheidsadviseur voor uitvaartorganisatie Green Leave: "TNO heeft hier een rapport over uitgebracht in opdracht van uitvaartbedrijf Yarden. Cremeren was daarin duurzamer dan begraven, maar daar plaatsen wij kanttekeningen bij. Het grondbeslag van begraven is erg zwaar meegerekend, terwijl je ook kunt zeggen dat een begraafplaats natuur is. Verder maakt een crematorium waar de restwarmte wordt teruggewonnen en ingezet om andere panden mee te verwarmen een enorm verschil. Maar lang niet alle crematoria hebben zo'n installatie."

De zaken rond de uitvaart, zoals vervoer, de kist en vooral de grafsteen zijn ook belangrijk om mee te nemen, vervolgt Molenwijk. "De grafsteen telt behoorlijk mee in de totale milieubelasting. Een houten plaatje of hergebruikte grafsteen scheelt juist enorm. Als bij het begraven van een urn ook een grafsteen wordt geplaatst is cremeren niet zoveel duurzamer dan begraven."

Van Ruijven verwijst naar een rapport van Alterra uit 2009 over begraven, as verstrooien en urnen bijzetten in natuurgebied. Daaruit blijkt dat het verstrooien van crematieas in voedselarme gronden tot eutrofiëring kan leiden, een overschot aan voedingsstoffen waardoor bepaalde soorten floreren en de biodiversiteit van een gebied onder druk komt te staan. Bij begraven speelt dat niet, maar bij het graven van het graf worden het bodemleven en de rust in het gebied ernstig verstoord. Het begraven van een urn voorkomt eutrofiëring en verstoort de (bodem)rust minder dan 'gewoon' begraven, stellen de onderzoekers. De Bios Urn in een bos planten, kan dus best duurzaam zijn.

CO2-uitstoot

Tenslotte de - enigszins obscure - rekenvraag. Kun je met het planten van een boom de CO2-uitstoot van de crematie terugwinnen? Jazeker, zegt Bios Urn. Een boom kan 24 kilo CO2 per jaar opnemen. Als hij 40 jaar is, houdt hij een ton CO2 vast. Dat weegt zeker op tegen de uitstoot van de crematie.

Van Ruijven bevestigt dat: "Een volwassen boom bevat veel meer CO2 dan een mens. Het enige punt is tijd. Het duurt even voor de boom groot is. En uiteindelijk gaat een boom ook dood en dan komt de CO2 weer vrij." Maar tegen die tijd heeft Bios Urn vast een product om dode bomen te begraven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden