Na de crisis in Kenia is het extra sappelen

In de sloppenwijk Kibera, in Nairobi, is het leven drie weken nadat politici in Kenia een vredesakkoord sloten, weer als vanouds. Zwaar.

Bij de Uchumi supermarkt op Ngong Road, niet ver van Kenia’s grootste sloppenwijk Kibera, wacht een lange rij Kiberianen op voedselpakketten.

Consolata Mbone, een vrouw van middelbare leeftijd, heeft zojuist haar weekrantsoen in ontvangst mogen nemen: twee zakken rijst, bonen, suiker, kookvet, zes kilo maismeel en een groot stuk zeep. Ze kijkt strak voor zich uit: „Ik heb tien kinderen, geen idee hoe ik die volgende week moet voeden.”

Net als zoveel anderen zag Consolata in het geweld tijdens de crisismaanden haar huis in vlammen opgaan en haar middelen van bestaan geruïneerd worden. Daarom kwam ze in aanmerking voor voedselhulp. Maar straks is het ook voor haar weer helemaal hand to mouth, oftewel leven van de hand in de tand. Veel keus heeft ze niet, het betreffende tijdelijke noodhulpprogramma stopt.

Tijdens de hevigste rellen leek Kibera een belegerd eiland. Door de politie afgegrendeld van de buitenwereld kon er geen mens in of uit. Veel winkels en zelfs hele markten werden verwoest. Eten was praktisch onmogelijk te krijgen, tienduizenden waren aangewezen op voedselpakketten van het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties.

Maar ook het WFP deelt geen eten meer uit in de sloppenwijken. De laatste ronde was drie weken geleden, toen president Kibaki en oppositieleider Raila Odinga onder toeziend oog van zowat de gehele internationale gemeenschap een politiek akkoord sloten.

De overeenkomst maakte aan het geweld een einde maar voor zeer veel Kenianen zijn de druiven zuur. Schattingen over het aantal ontheemden in de opvangkampen lopen uiteen van 160.000 tot 300.000, maar zeker is dat de situatie op de grond vrijwel niet is veranderd; vooralsnog keren weinigen terug. Nog eens ruim 150.000 mensen bivakkeren op een tijdelijke verblijfplaats, bij familie of vrienden. „In de kampen klaagt men dat het de regering ontbreekt aan initiatief om ze te herhuisvesten” (zie kader), zegt woordvoerder Peter Smerdon van het WFP.

In de sloppenwijken, waar een verbijsterende armoede heerst, is het leven bijkans nog zwaarder geworden. Maar sommigen hebben geluk, zoals een groepje in witte T-shirts gehulde vrouwen die midden in de buurt ’Olympic’ de stoep vegen. Stoepen zijn überhaupt een zeldzaamheid in Kibera. Deze is een paar meter breder geworden omdat een complete rij met winkeltjes – de duka’s van golfplaat, ijzer en hout – tot een vlakke laag steengruis en beton is gereduceerd. De vrouwen doen mee aan een speciaal project. In ruil daarvoor krijgen ze voedselbonnen én een dagelijkse lunch. Saida Shabaan is er blij mee: „Anders is er alleen ’s ochtends sterke thee – zonder melk want die is te duur – en ’s avonds ugali”, het traditionele gerecht van gekookt maismeel.

In het schoonmaak- en vuilophaalproject van de Franse ontwikkelingsorganisatie Acted participeren nu zo’n vierduizend bewoners. Sowieso handig, want de publieke dienstverlening stopt bij de drempel van de sloppen, stromend water en elektra bestaan niet, laat staan zoiets als gemeentereiniging.

Naast de stoep gapen achter een hek de open ramen van een verlaten huizenblok. De voor het geweld gevluchte bewoners zijn nog niet teruggekomen. „In deze buurt wonen met name Luo’s. Die huizen zijn van Kikuyu’s en hen willen sommige bewoners niet terugzien”, verduidelijkt een van de vrouwen.

Tijdens de crisis zijn ook veel prijsgegeven huizen en krotten ingenomen door anderen, die weer van elders op de vlucht sloegen. Nairobi staat slechts aan het begin van de operatie om die pijnlijke en onoverzichtelijke situatie te herstellen.

Deze week heeft het Keniaanse parlement twee wetsvoorstellen aangenomen om de grondwet te wijzigen. Afspraken uit het vredesakkoord zoals inperking van de presidentiële macht en de instelling van de post van premier worden hiermee in de grondwet verankerd. De wijzigingsvoorstellen zijn essentieel voor het bewaren van de vrede in Kenia.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden