Update

Na aids en ebola buigen VN zich nu over superbacteriën

Antibiotica. Beeld anp
Antibiotica.Beeld anp

Blaasontsteking, bronchitis of soa's: het zijn eenvoudig te genezen ziektes, maar in de toekomst kunnen ze weer levensbedreigend worden. Minister Edith Schippers van volksgezondheid hamerde tijdens een speciale VN-bijeenkomst op het belang van wereldwijde samenwerking in de strijd tegen antibioticaresistentie. Ook trekt Schippers ruim zes miljoen euro uit voor onderzoek.

De bijeenkomst van de Verenigde Naties over het groeiende probleem was woensdag in New York tijdens de Algemene Vergadering. Door resistentie tegen antibiotica overlijden elk jaar wereldwijd zo'n 700.000 mensen, schat de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD). Dat is niet alleen slecht nieuws voor patiënten, maar ook voor de economie. De Wereldbank waarschuwde deze week in een nieuw rapport dat resistente infecties net zoveel economische schade aan kunnen richten als de financiële crisis in 2008.

Overmatig gebruik
Dat steeds meer bacteriën ongevoelig worden voor antibiotica, komt onder meer door overmatig en onzorgvuldig gebruik van het middel in de zorg en veehouderij. In juni spraken de EU-landen af dat ze het gebruik van antibiotica voor mens en dier gaan terugdringen.

Dat ook de Verenigde Naties zich over de kwestie buigen, mag bijzonder heten: het is de vierde keer in zeventig jaar dat de VN een speciale bijeenkomst organiseren over een gezondheidskwestie. "We geloven dat het overal speelt", zei Keiji Fukuda van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) tegen persbureau AP. Eerdere bijeenkomsten gingen over aids (2001), niet-overdraagbare ziekten als bijvoorbeeld malaria (2011) en het zeer besmettelijke ebola (2014).

Minister Schippers. Beeld anp
Minister Schippers.Beeld anp

Actieplan
Een groep farmaceutische bedrijven presenteerde in New York al een actieplan tegen antibioticaresistentie. Daarin staan maatregelen om te zorgen dat antibiotica alleen worden voorgeschreven aan patiënten die ze echt nodig hebben, om milieuvervuiling door de productie van antibiotica aan te pakken en om antibiotica beter toegankelijk te maken voor mensen in de armste landen. Het plan is een initiatief van DSM Sinochem, een grote Nederlandse geneesmiddelenfabrikant.

Zo'n plan is geen overbodige luxe. Volgens Fukuda zijn er al 'superbacteriën' die vroeger gemakkelijk behandeld konden worden met antibiotica, maar waar artsen nu machteloos tegenover staan. Tom Frieden, directeur van ziektebestrijdingsdienst CDC, ziet bovendien dat de toenemende resistentie kan zorgen voor terughoudendheid bij artsen bij chemotherapie, orgaantransplantaties en andere behandelingen waardoor patiënten onvoorspelbare infecties op kunnen lopen. "Zo kan restistentie de moderne geneeskunde ondermijnen", aldus Frieden.

Het overmatig voorschrijven van antibiotica komt overigens niet zozeer door onkunde van artsen, maar door goede bedoelingen. Zo kan een lichte blaasontsteking bestreden worden door veel zure dranken te drinken en suiker te vermijden. Maar om de patiënt er snel bovenop te helpen, schrijven artsen toch antibiotica voor. In de bio-industrie krijgen koeien en schapen de geneesmiddelen vaak preventief om duurdere infecties te voorkomen.

Nieuwe medicijnen
Ondanks de toenemende resistentie staan farmaceuten staan niet te popelen om nieuwe antibiotica te ontwikkelen omdat het weinig geld oplevert. Een kuurtje duurt vaak maar een paar dagen en artsen schrijven alleen nieuwe soorten voor als oude, goedkopere varianten niet geschikt zijn.

De Verenigde Naties hopen met de speciale vergadering meer aandacht voor antibioticaresistentie te creëren. De VN zullen een verklaring aannemen die landen aanmoedigt om plannen te maken en geld beschikbaar te stellen om het gebruik van antibiotica terug te dringen, beter gebruik te maken van vaccinaties en te investeren in onderzoek naar nieuwe medicijnen.

Aan het laatste wil Nederland ook bijdragen. Minister Schippers kondigde aan ruim zes miljoen euro uit te trekken voor onderzoek naar nieuwe antibiotica, in de komende vier jaar. Het onderzoek moet nog dit jaar beginnen. Het nieuwe National Antibiotic Development Platform bundelt en versterkt onderzoek. Sinds 1987 zijn er geen nieuwe antibiotica op de markt gekomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden