Na 500 jaar zijn gereformeerden en katholieken het eens over hun grootste twistpunt

Paus Franciscus, afgelopen november in de Zweedse stad Lund. Beeld EPA

Vijf eeuwen na het begin van de Reformatie leggen de hoofdrolspelers het geschil bij waarmee het allemaal begon. Gereformeerden en rooms-katholieken zijn het officieel eens over wat een mens nodig heeft om door God gered te worden.

Die redding komt tot mensen ‘alleen uit genade en niet op grond van hun verdiensten’, stellen de World Communion of Reformed Churches (WCRC) en de rooms-katholieke kerk in een gezamenlijke verklaring die vertegenwoordigers woensdag ondertekenden in de Duitse stad Wittenberg. Scriba René de Reuver van de Protestantse Kerk in Nederland was erbij, net als de preses van het kerkverband, Karin van den Broeke.

Die zogenoemde rechtvaardigingsleer was dé twistappel van de Reformatie, de grote kerkscheuring waarbij vanaf 1517 het protestantisme ontstond. De rooms-katholieke kerk verstrekte in de zestiende eeuw aflaten, kwijtschelding van straffen voor zonden. Die kreeg je nadat je een bepaalde zonde had opgebiecht. Ze zouden, zo was het idee, goed van pas komen in het hiernamaals. Om jezelf een weg uit het vagevuur te kopen, bijvoorbeeld. 

Reformatoren als Luther spraken er schande van. Als mens kun je zelf niets doen om dat te verdienen, meenden zij. Je bent volledig afhankelijk van Gods genade. De kerk van Rome is nu dus opgeschoven in die richting.

Nieuw is de gezamenlijke verklaring niet: hij stamt uit 1999 en werd destijds opgesteld door katholieken en lutheranen. In 2006 zetten methodisten, een protestantse stroming, er ook hun handtekening onder.

Strijdbijl was al begraven

De WCRC vertegenwoordigt zo’n 80 miljoen christenen, van leden van de Protestantse Kerk in Nederland en remonstranten en evangelicalen tot de Reformed Churches in de Verenigde Staten en de Nederduits Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika. Het gaat te ver om te zeggen dat die miljoenen mensen zich nu verzoenen met hun katholieke broeders en zusters, want de doorsnee gereformeerde zal weinig benul hebben van wat de WCRC namens hem of haar een verklaring ondertekent. Erg actueel is de kwestie ook niet meer. In kerken komt het nauwelijks nog aan bod.

Symbolisch is de verklaring wel: de leiders van de kerken zijn hoeders van de leer, en zij zetten nu dus zwart op wit dat er niets meer dwars zit. Zo breken ze de muren tussen hun kerken langzamerhand af. Al decennia ondertekenen protestantse en katholieke kerken verklaringen waarin ze benadrukken dat ze veel gemeen hebben.

Vorig jaar vielen paus Franciscus en de president van de Lutherse Wereldfederatie, bisschop Munib Younan uit Jeruzalem, elkaar in de armen in de Zweedse stad Lund. Hun kerken blijven werken aan eenheid, hadden ze kort daarvoor benadrukt. Franciscus had opmerkelijk warme woorden voor de Lutheranen. “Met dankbaarheid erkennen we dat de Reformatie geholpen heeft om de Bijbel centraler te stellen in het leven van de kerk”, zei hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden