Na 40 jaar is het genoeg voor Zijlaard

Gangmaker parkeert zijn brommertje uit angst dat de coureurs hem niet meer zullen vertrouwen

Meer dan veertig jaar reed Joop Zijlaard op zijn derny rondjes over Europese wielerbanen. In die jaren behaalde hij als gangmaker zo'n 1600 overwinningen en hield hij met zijn imposante postuur toprenners als Johan Museeuw, Gerrie Knetemann, Joop Zoetemelk en Bradley Wiggins uit de wind. Dertig keer werd hij Nederlands kampioen, negen keer won hij de Europese titel. Afgelopen zaterdag, op de derde avond van de Zesdaagse van Rotterdam, beëindigde Zijlaard zijn carrière. Dat deed hij in 'zijn' Ahoy.

De gangmaker had zijn afscheid goed georganiseerd. Al een jaar eerder had hij aangegeven in 2013 tijdens de Zesdaagse van Rotterdam te willen stoppen. In Ahoy was hij in de jaren zeventig begonnen als gangmaker. Bovendien is Rotterdam de stad waarin hij jarenlang ook enkele horecazaken bestierde. Op die baan en in die stad wilde Zijlaard, de schoonvader van oud-renster Leontien van Moorsel, op zijn hoogtepunt finishen. 69 jaar is hij nu, nog altijd goed als gangmaker, maar de jaren beginnen te tellen.

"Ik wil stoppen voordat ik angst krijg om op de brommer te stappen en voordat de renners niet meer achter me durven te rijden", legt Zijlaard uit. "Nu vertrouwen ze me nog, omdat ik nog steeds goed ben, voorin meerijd en de juiste lijnen op de baan kan houden."

En dus kon het Rotterdamse zesdaagsepubliek nog drie avonden genieten van een goede en gedreven Zijlaard. Op het middenterrein van de wielerbaan schudde hij geduldig handen en deed hij iedereen zijn enthousiaste verhaal. Op de baan was hij geconcentreerd en streed hij om de ereplaatsen, in vol ornaat.

Een zwarte pothelm op het hoofd. Onder de helm een petje met de klep omhoog gevouwen. Een brilletje met rond montuur op de neus in het ronde gezicht. Het imposante lijf gehesen in een wielerjasje, zittend op zijn goudgekleurde derny.

De benzinetank voorop de bromfiets, onder het stuur. Het tweetaktmotortje tussen zijn korte benen. De voeten op de trappers iets naar buiten gericht, rustig meetrappend. Aan het toerental van het motortje horen zijn getrainde oren hoe hard het gaat. Het is belangrijk een constante snelheid te rijden. Bij teveel tempowisselingen gaat een renner kapot. Met 75 kilometer per uur gaat het over de houten baan, door de steile bochten. De renner volgt, het voorwiel op slechts enkele centimeters van het achterspatbord van de derny.

Donderdagavond won Zijlaard de eerste dernyrace van de avond met de Duitser Robert Bartko in zijn zog. De race was indrukwekkend. De gangmaker en de renner begonnen helemaal achterin om vervolgens één voor één anderen in te halen. De uiteindelijke koppositie werd verdedigd door steeds de binnenbocht in te duiken.

Na veertig jaar kent Zijlaard alle renners. "Bartko is een diesel. Hij wil altijd rustig starten. Tijdens het rijden kijk ik steeds over mijn schouder. Als hij dan het commando 'rijden maar' roept, dan draai ik de gaskraan open", zegt hij.

In de tweede race op donderdag werd hij met Tim Veldt nipt tweede. Een avond later volgde nog een derde plaats. Renners hoeven niks anders te doen dan volgen. Zijlaards ronde postuur verschaft ze een grote zuigkracht. "Ik ben als een vrachtwagen", zegt de gangmaker. "Achter mij kunnen rijders een tand groter rijden." Zijn inzicht en lef noemt hij zijn andere kwaliteiten.

Als hoogtepunten in zijn carrière noemt hij de Europese titel die hij samen met Knetemann won en het in 2004 met Matthé Pronk gereden werelduurrecord. Het toont ook zijn mentaliteit: Zijlaard reed altijd om te winnen. In 2011 werd hij met baanrenner Peter Schep Europees kampioen in Italië. Ook zoon Ron Zijlaard was er als gangmaker actief. "Toen mijn vrouw belde, vroeg ze eerst op welke plaats ik was geëindigd en daarna hoe Ron het had gedaan. Ik zei haar dat ik eerste was geworden en Ron tweede, na mij. 'Klootzak', zei ze toen. 'Kon je hem niet laten winnen?'. Nee, dus."

Op zaterdagavond sluit Zijlaard zijn carrière in stijl af. Met kleinzoon Maikel wint hij eerst de dernyrace voor kinderen. Daarna wint hij met Peter Schep de dernyrace en met oud-renner Michael Boogerd de prominentenrace. Ererondes volgen. De renners staan op de baan. Ze vormen een erehaag en houden hun fiets met de voorwielen omhoog. De wielen draaien. De gangmaker die ze altijd uit de wind hield, rijdt er op zijn derny doorheen, in zijn Ahoy'. "Het gaf me altijd een kick hier rond te rijden," zegt Zijlaard, die als ambassadeur verbonden blijft aan de Zesdaagse.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden