Na 30 jaar klinkt 'Syriërs eruit'

Hoeveel leuzen kun je bedenken om iemand weg te wensen? Veel. De Libanezen zijn bijzonder inventief geworden. De leukste is een variant op een populair liedje, 'Toet toet, uit Beiroet': Syriërs, stap in je auto en vertrek.

Het hek is van de dam. Na bijna dertig jaar Syrische inmenging, durven Libanezen eindelijk openlijk te protesteren. De laatste dagen is er een heuse volksbeweging op gang gekomen. Spontaan of georganiseerd, iedere avond komen mensen bijeen op het Plein der Martelaren, waar de vermoorde oud-premier Hariri en zijn zeven omgekomen bodyguards begraven liggen, of bij het een kilometer verderop gelegen St.George Hotel, waar de aanslag op Hariri plaatsvond.

Het begon met enkele honderden demonstranten, maar hun aantal zwelt gestaag. Nu staat het plein elke avond bomvol. Het graf van Hariri is inmiddels onder een twee meter hoge bloemenstapel bedolven.

Het is al zover gekomen dat een beetje BL'er (Bekende Libanees) het niet kan maken nog niet publiekelijk bij het graf gesignaleerd te zijn. Er worden kruisjes geslagen of gebeden met de handen samengevouwen en in de lucht gestoken. Welke religie wordt aangehangen, maakt -eindelijk- niet meer uit.

Volgens Leila Farah, een universitair assistent in vrouwenstudies, heeft de aanslag op Hariri vorige week maandag twee positieve ontwikkelingen op gang gebracht. ,,De moord heeft Libanezen nader tot elkaar gebracht, én de mensen durven zich voor het eerst openlijk uit te spreken tegen de Syrische bezetting.''

Toen tijdens de lunch met vrienden de bom ontplofte, was iedereen zo verontwaardigd dat ze besloten er iets aan te doen, vertelt Farah. ,,Het ging net zo goed in Libanon. We zijn met een petitie begonnen, en hier spontaan gaan staan bij het St.George Hotel. De eerste avond kwamen er een paar honderd mensen, nu zijn het er al duizenden!''

De beweging die is ontstaan, 'Bezorgde Burgers van Libanon', eist een internationaal onderzoek naar de schuldigen achter de aanslag. ,,Wij zijn niet aan een politieke partij gelieerd. We zijn gewone Libanezen die er nu genoeg van hebben.''

Wie de aanslag op zijn geweten heeft, is niet duidelijk -en gegeven soortgelijke gebeurtenissen in Libanon, zal de waarheid waarschijnlijk ook nooit boven water komen. Maar Syrië draait ervoor op. Petities en open brieven worden rondgemaild. Op de houten schutting van de moskee in aanbouw staan teksten in het Arabisch, maar ook Frans en Engels. De oppositie heeft zich al een kleur aangemeten: rood en wit.

Toch is er een groep grote afwezigen: de sjiitische politici blijven weg bij het graf. De sjiitische partijen worden grotendeels gefinancierd door Syrië, zoals Amal, de partij van parlementsvoorzitter Nabih Berri, of krijgen hun geld en wapens uit Iran, zoals de pro-Iraanse Hezbollah.

Dat Iran en Syrië twee dagen na de aanslag plotseling de banden aanhaalden, was niet toevallig: ze zitten in hetzelfde schuitje, en Bush komt aanblazen. Het pro-Syrische kabinet beweert dat als de Syriërs inderdaad vertrekken, het land in een chaos zal worden gestort. Libanese burgers lijken daar niet bang voor te zijn.

Voor de vele politici die beledigingen hebben geuit aan het adres van de Syriërs, is er geen weg meer terug. Voor hen geldt: óf de Syriërs eruit, óf zij moeten zelf hun koffers pakken, willen ze hun oude dag nog halen. Damascus staat erom bekend dat het niet zachtzinnig omspringt met kritiek. Zo ging Salah Noureddine -een Libanees burger -een jaar de bak in wegens belediging van de overleden Syrische president Hafez el-Assad.

In politiek Beiroet worden de publiekelijke beledigingen nog geslikt, maar de vraag is hoelang. ,,Men scheldt ons uit en beledigt ons, en nog steeds laten we ze demonstreren'', reageerde Omar Karami, die Hariri's plaats innam als premier nadat deze vorig jaar opstapte.

Syrië heeft inmiddels het hoofd van de militaire inlichtingendienst vervangen. Die wordt nu geleid door de zwager van de Syrische president Basjar el-Assad.

De Libanese oppositieleider Walid Joumblatt heeft iedereen opgeroepen deze week mee te doen aan een algemene staking, om zo het kabinet te dwingen op te stappen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden