Na 178 jaar lonkt het succes

(Trouw) Beeld reyer boxem
(Trouw)Beeld reyer boxem

In 1835 liet een Groningse professor het eerste elektrische wagentje rijden. Pas nu de wereld in crisis verkeert, breekt zijn vinding echt door.

Sjaak van de Groep

Mocht de in 1785 geboren Groningse professor Sibrandus Stratingh met een tijdmachine naar het jaar 2008 komen, dan zal hij lichtelijk verbaasd zijn over de prille ontwikkeling van de elektrische auto.

Samen met zijn instrumentmaker Christopher Becker fabriceerde hij al een elektrisch wagentje in 1835. In het museum van de Rijksuniversiteit Groningen staat op het oog een simpel, klein driewielertje. Toch kan dit wagentje worden gezien als de voorloper van de elektrische auto.

Jan Waling Huisman is collectiebeheerder van de wetenschappelijke instrumenten van de universiteit. Waling Huisman ziet zichzelf als de promotor van de Groningse hoogleraar. Waling Huisman: „Op 22 maart 1834 reed Stratingh door Groningen met een stoomrijtuig. Het proefmodel maakte lawaai en stonk naar rook. Stratingh was de eerste persoon die de milieuvoordelen inzag van de elektrische auto.”

Stratingh verbeterde de constructie van de Duitse ingenieur Moritz Hermann von Jacobi. „Von Jacobi gebruikte rechte magneten in de motor; Stratingh boog ze om. Hij was technologisch vooruitstrevend en maakte een goedwerkende, roterende elektromotor met een draaiend anker.”

De elektrische auto leek het helemaal te gaan maken in de jaren die volgden. „De Belgische autocoureur Camille Jenatzy reed in 1899 een snelheidsrecord met een elektrisch aangedreven auto. Jenatzy haalde een top van maar liefst 105 kilometer per uur.”

Tegen de voordelen van de verbrandingsmotor kon de elektrische auto echter niet op: de benzinemotor zorgde voor een hogere maximumsnelheid en een grotere actieradius (de afstand die een auto aflegt zonder bij te tanken of op te laden). De elektrische auto raakte in de vergetelheid.

Volgens Waling Huisman is de techniek nu ver genoeg om elektrisch te gaan rijden. „De zware accu’s van vroeger waren niet best. Nu zijn ze beter, maar de oplaadpunten vormen nog het probleem.”

De 63-jarige filmproducent Anton Stoelwinder uit het Friese Gorredijk heeft het wagentje van Stratingh nagebouwd: „Een kleine serie van acht, waarvan er zes zijn verkocht aan verzamelaars.” Stoelwinder liet de wagentjes zelfs langzaam voortbewegen. „Ze kropen over de vloer. Rond 1840 tijd had je nog geen goede accu’s; dat waren primitieve dingen met een niet al te best rendement.”

Het vooruitstrevende werk van Stratingh wordt volgend jaar vereeuwigd in een documentaire. Stoelwinder neemt de productie voor zijn rekening. „Het is bijzonder dat de elektrische auto een Nederlandse uitvinding is. Er zijn niet veel mensen die dat weten.”

Stoelwinder hoopt ook de jeugd te bereiken met zijn documentaire. „Ondanks moderne zaken, zoals de iPod en mobiele telefoon, zijn jonge mensen dolenthousiast over het wagentje. De oude techniek was in die tijd heel modern.”

Eén ding lijkt zeker: in 2035, 250 jaar na de geboorte van Stratingh en 200 jaar na zijn eerste elektrische wagentje, zullen er eindelijk heel veel elektroauto’s rijden.

De eerste elektrische auto van professor Sibrandus Stratingh. ¿Hij was de eerste die de milieuvoordelen van de elektrische auto inzag.¿ (FOTO REYER BOXEM) Beeld reyer boxem
De eerste elektrische auto van professor Sibrandus Stratingh. ¿Hij was de eerste die de milieuvoordelen van de elektrische auto inzag.¿ (FOTO REYER BOXEM)Beeld reyer boxem

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden