Mythische reis naar het hart van Brazilië

Driehonderdduizend mensen stromen er dagelijks door Central do Brasil, het centraal station van Rio de Janeiro. Enkelen van hen leren we kennen via Dora, de gepensioneerde onderwijzeres die er dagelijks haar tafeltje uitklapt om analfabete brievenschrijvers tegen betaling van dienst te zijn. Luid dicteren zij hun hartenkreten. Dora schrijft ze op, stopt ze in een envelop en beslist later wel of ze ze zal posten of niet. Het kan haar eigenlijk niet veel schelen. In een land dat jaren gebukt moest gaan onder een militaire dictatuur en dat moeite heeft zich te herstellen van het economische bankroet, zijn onverschilligheid en cynisme haar sterkste wapenen geworden. In haar schamele woning ergens in een buitenwijk van Rio bevindt zich een lade vol onverzonden brieven.

Het is een mooi beeld dat de Braziliaanse regisseur Walter Salles hier oproept. Zijn tweede speelfilm 'Central do Brasil' - vorig jaar bekroond met de Gouden Beer, dit jaar genomineerd voor de Oscar voor beste buitenlandse film en in eigen land populairder dan 'Titanic' - zit vol mooie beelden. De verbitterde Dora zit daar natuurlijk niet voor niets. Ze zit er om Josué te ontmoeten, het tienjarige jongetje dat op zoek is naar zijn vader en dat zijn moeder wel bij een verkeersongeluk moet verliezen om samen met Dora op zoek te gaan naar die vader.

Het blijkt een mythische figuur die vader, zoals de reis die Dora en Josué maken een mythische reis is, van het smerige Rio naar de verlaten binnenlanden van Brazilië. Evenals in zijn speelfilmdebuut 'Foreign land' voert Salles deze ballingen op om een zoektocht naar een verloren identiteit te kunnen verbeelden. Salles bedient zich daarbij van de nodige symboliek die de roadmovie naar een hoger niveau zouden moeten tillen. Het werkt tot op zekere hoogte, want die symbolische rijkdom is ook wurgend. Het laat de kijker weinig ruimte om zelf te interpreteren.

Tussen Dora en Josué ontstaat wel het nodige vuurwerk. Wat al te keurig heeft Salles het verleden en de toekomst in de 65-jarige Dora en de 10-jarige Josué uit laten komen, maar de manier waarop deze ontheemde zielen door Fernanda Montenegro (genomineerd voor een Oscar voor beste actrice) en Vinicius de Oliveira worden neergezet, wekt bewondering.

Met Fernanda Montenegro als een van de meest gerespecteerde Braziliaanse (toneel)actrices en Vinicius de Oliveira als het schoenpoetsertje dat door Salles op de luchthaven van Rio werd opgepikt en voor het eerst van zijn leven voor een camera werd gezet, beschikt deze Braziliaanse roadmovie over een bijzonder onalledaags acteurskoppel dat in hun spel wonderwel naar elkaar toegroeit. Als in een omgekeerde pietá ligt de vermoeide oude vrouw bij de tienjarige onschuld op schoot. Het is een beetje te mooi, maar vooruit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden